به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم در روزهای اخیر همزمان با پیشروی های برق آسای نیروهای مسلح یمن در برابر نیروهای مزدور و خودفروخته یمنی، عربستان سعودی مدعی شد پهپادی را که از یمن به سمت مکه در حال پرواز بود، در جنوب این شهر و پیش از ورود به حریم هوایی شهر مکه رهگیری و منهدم کرده است.
ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف سعودی، در همین راستا در مصاحبه مطبوعاتی خود امنیت مکه را «خط قرمز» خوانده و هشدار داده است نیروهای ائتلاف بین المللی تحت رهبری ریاض در اتخاذ اقدامات بازدارنده لازم تردید نخواهند کرد. در مقابل، جنبش انصارالله این ادعا را تکذیب و آن را «دروغ بزرگ و افترای آشکار» خوانده است. همچنین سید عبدالملک الحوثی، رهبر انقلاب یمن نیز تأکید کرده است که این جنبش بر اساس اصول اسلامی و اخلاقی عمل میکند و اهدافش تنها پایگاههای نظامی و زیرساختهای نفتی سعودی است. این تناقض، پرسشها درباره صحت ادعای سعودی و احتمال طراحی یک عملیات «پرچم دروغین» را بیش از پیش تقویت کرده است.
روایت رسمی عربستان و رسانههای جریان اصلی عربی و غربی همسو با نیروهای متجاوز به خاک یمن، ادعای رهگیری پهپاد را در تیتر و پاراگراف نخست برجسته کرد و تکذیب انصارالله را بهعنوان واکنشی ثانویه در ادامه خبر و تحلیل آورده است. با این حال حتی برخی رسانههای غربی همچون خبرگزاری فرانسه (AFP) با راستیآزمایی ویدئویی که در شبکههای اجتماعی از رهگیری پهپاد در آسمان مکه منتشر شده بود، اعلام کرد این ویدئو مربوط به رهگیری یک پرتابه در سال 2021 در شهر خمیس مشیط در جنوب عربستان بوده است. این یافته دستکم نشان میدهد بخشی از ادعاها با تصاویر و اطلاعات نادرست همراه شده است. بنابراین پیش از پذیرش روایت سعودی، باید انگیزهها، توانمندیها و منافع حاصل از این ادعای واهی را سنجید و پرسید چه کسی از این اتهام سود میبرد؟
انصارالله از معدود نیروهای منطقه است که بارها پایبندی خود به چارچوبهای دینی و شرعی اسلامی را نشان داده و در مناسبتهای مذهبی، از جمله میلاد رسول اکرم (ص)، آن را با شکوهی کم نظیر در میان امت اسلامی برگزار میکند. زیدیه به مانند سایر فرقههای اسلامی، مکه را مقدسترین مکان مسلمانان میداند و در نتیجه حمله به مکه هیچ امتیاز راهبردی برای انصارالله ندارد؛ بلکه مشروعیت و مقبولیت داخلی و منطقهای آن را که بخش مهمی از آن بر مقاومت در برابر تجاوز سعودی و ضدیت با اشغالگری رژیم صهیونیستی بنا شده را از میان میبرد.
از زمان آغاز بحران یمن، اهداف اعلامشده انصارالله در حملات به خاک سعودی عموماً تأسیسات نفتی آرامکو و پایگاههای نظامی در جنوب و شرق عربستان بوده و حت یسخنگوی نیروهای مسلح یمن بارها مسئولیت این عملیاتها را به صراحت پذیرفته است. در همین راستا حتی آیتالله شیخ عیسی قاسم، رهبر شیعیان بحرین، نیز با تأکید بر پایبندی شدید یمنیها به مبانی دینی، حمله به مکه از سوی آنان را بسیار بعید و دور از ذهن خوانده است.
از سوی دیگر، اتهام حمله پهپادی به مکه مکرمه بلافاصله محکومیتهای گستردهای از سوی سازمان همکاری اسلامی را به دنبال داشت. این دقیقاً همان نتیجهای است که دشمنان انصارالله میخواهند: انزوای این جنبش در جهان اسلام و همراه کردن دولتهای مسلمان علیه آن. اگر چنین اتهامی درست نباشد، هزینهای که به انصارالله تحمیل میکند بسیار سنگینتر از هر حمله نظامی محدود است. در واقع، یک اتهام دروغین رسانهای میتواند همان کاری را بکند که سالها تحمیل جنگ و بمباران علیه یمنیها نتوانست: ایجاد شکاف میان انصارالله، نیروهای مسلح یمن و افکار عمومی مسلمانان.
در چنین شرایطی، فرضیه «عملیات پرچم دروغین» جدی میشود. به طور سنتی در عملیات پرچم دورغین، طرف ثالث با اهداف سیاسی، امنیتی یا تبلیغی، در پوشش یکی از طرفهای درگیر، به طرف دیگر حمله میکند تا مسئولیت و واکنش را به گروه هدف منتقل کند. برای مثال در ماجرا سرنگونی پهپاد بر فراز آسمان مکه طرف ثالث این ماجرا میتواند اسرائیل یا آمریکا باشد.
هدف چنین طراحیای میتواند تفرقهافکنی در جهان اسلام، منحرف کردن افکار عمومی از مسائل مهمتر، متحد کردن دولتهای مسلمان علیه انصارالله و مدیریت تهدید این جنبش برای اسرائیل باشد. اسرائیل که انصارالله را تهدیدی جدی برای خود میداند، میتواند از این مسیر، تهدید را به نفع خود مهار کند. عربستان نیز که در برابر یمن تنها مانده، ممکن است در دام چنین سناریویی بیفتد. در ماههای اخیر چندین بار در منطقه نشانههایی از عملیاتهای پرچم دروغین دیده شده و همین سابقه، این فرضیه را تقویت میکند.
نکته مهم دیگر آن است که عربستان در سالهای اخیر تلاش کرده است از خود چهره حامی امنیت حرمین شریفین و رهبر جهان اسلام ارائه دهد. ادعای حمله به مکه و رهگیری آن، دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است: سعودی میتواند با این روایت، هم خود را مدافع مقدسات نشان دهد، هم انصارالله را بهعنوان تهدید مشترک جهان اسلام معرفی کند و هم فشار افکار عمومی را از پروندههای دیگر، مانند جنگ یمن و بحران داخلی، منحرف کند. اما همین روایت، اگر با اطلاعات نادرست همراه باشد، میتواند به بحران اعتماد در سطح منطقه منجر شود.
از منظر حقوقی و دینی نیز، حمله به مکه نه تنها در اسلام ممنوع است، بلکه در حقوق بینالملل بشردوستانه نیز اماکن مقدس از حمایت ویژه برخوردارند. انصارالله بهعنوان گروهی که خود را متعهد به اصول اسلامی میداند، به هیچ وجه حاضر نیست هزینه های سنگین چنین امری که در تناقض با ارزشهای اسلامی را آن هم در شرایطی که به راحتی می تواند زیرساخت های کلیدی سعودی در جنوب عربستان را هدف قرار دهد پذیراشود. بنابراین، عقلانیت راهبردی در کنار پایبندی دینی، هر دو، احتمال دستداشتن انصارالله در این حمله را تضعیف میکند. در مقابل، طرفهایی که از تفرقه در جهان اسلام سود میبرند، انگیزه و توان لازم برای طراحی چنین سناریویی را دارند.
در مجموع به نظر میرسد از نظر راهبردی، حمله به مکه برای انصارالله هیچ منفعتی ندارد و با اصول دینی و اخلاقی یمنیها هم ناسازگار است. پایبندی انصارالله به مقدسات اسلامی، دشمنی آمریکا و اسرائیل با آن، و تنها ماندن عربستان در برابر یمن، احتمال سناریوی عملیات پرچم دروغین را تقویت میکند. لذا لازم است کشورهای مسلمان هوشیاری بیشتری به خرج دهند و پیش از هرگونه تصمیمگیری یا اظهارنظر، چنین احتمالی را در نظر بگیرند.
نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسائل بین الملل
انتهای پیام/