مهدی منصرف خبرنگار اعزامی تسنیم به ناگویا- گاهی برای شناختن یک شهر لازم نیست سراغ ساختمانهای بلند، موزههای مشهور یا جاذبههای گردشگری آن بروید؛ کافی است چند ساعت در خیابانها قدم بزنید و به چیزهایی دقت کنید که در نگاه اول چندان مهم به نظر نمیرسند.
یکی از همین جزئیات که در روزهای برگزاری بیستمین دوره بازیهای آسیایی آیچی ـ ناگویا، توجه خبرنگاران و مهمانان خارجی را به خود جلب کرده؛ نبود سطلهای زباله در سطح شهر است.
در مسیر رفتوآمد میان هتل، ایستگاههای قطار، سالنهای مسابقات و مراکز شهری، ممکن است چندین کیلومتر پیادهروی و بهسختی یک سطل زباله عمومی پیدا کنید. در این شرایط سوال این است که چرا شهری مانند ناگویا سطل زباله ندارد؟
* زبالهات را با خودت ببر
در ناگویا، اگر یک بطری آب، بسته خوراکی یا لیوان قهوه همراه داشته باشید، انتظار اینکه یک سطل زباله پیدا کنید، چندان منطقی نیست و راهکار آن حمل زباله با خودتان است.
ممکن است آن بطری خالی برای ساعاتی در دست یا داخل کوله پشتی شما بماند، بسته خوراکی در جیب قرار بگیرد و لیوان قهوه تا رسیدن به محل مناسب همراهتان باشد.
برای کسی که تازه وارد ژاپن شده، این رفتار در روزهای نخست کمی عجیب است اما بعد از چند روز، کمکم به آن عادت میکنید.
در واقع، نبود سطل باعث نشده که مردم زبالههایشان را روی زمین بریزند؛ بلکه مسئولیت پیدا کردن محل مناسبی برای دفع زباله، پیدا کنند.
* اینجا هر سطلی برای هر زبالهای نیست
نکته بعدی اینکه در ناگویا حتی در مکانهایی که سطل وجود دارد، معمولاً با یک سطل بزرگ و عمومی مواجه نمیشوید. در بسیاری از نقاط، محلهای دفع زباله تفکیک شدهاند؛ بطری پلاستیکی، قوطی، زباله غذایی و سایر مواد باید مسیر متفاوتی داشته باشند.
دستگاههای فروش مکانیکی آب و نوشیدنیها تقریباً در همه جای شهر دیده میشوند و نکته جالب فرهنگی اینکه در کنار آنها محفظههایی برای جمعآوری بطریهای شیشهای و قوطیها وجود دارد تا کار تفکیک در همان محل صورت گیرد.
شهروند ژاپنی از لحظهای که نوشیدنی میخرد، میداند بطری خالی قرار است چه سرنوشتی داشته باشد. شهرداری ناگویا نیز سیستم مشخصی برای تفکیک و جمعآوری انواع زباله دارد و شهروندان باید زبالههای خود را بر اساس دستهبندیهای تعیینشده تفکیک و در زمان و مکان مشخص تحویل دهند.
* شهری که تمیزیاش اتفاقی نیست
شاید جذابترین بخش ماجرا همین باشد؛ تمیزی خیابانهای ناگویا نتیجه وجود تعداد زیادی نیروی خدماتی و سطلهای فراوان نیست. بخش مهمی از آن به رفتار شهروندان مربوط میشود. در خیابانهای شلوغ مرکز شهر، در ایستگاههای قطار و حتی اطراف محلهای برگزاری مسابقات، افراد زیادی در حال خوردن و نوشیدن هستند، اما اینکه فرد پس از تمام شدن خوراکی یا نوشیدنی، بسته آن را روی زمین رها کند، رفتاری معمول به نظر نمیرسد و در صورت عدم رعایت با تذکر مواجه خواهید شد.
این موضوع را میتوان در یکی از سادهترین صحنههای روزمره مشاهده کرد؛ فردی که پس از خرید از فروشگاه، زبالهاش را در دست نگه میدارد و منتظر میماند تا به محل مناسبی برای دور انداختن آن برسد.
یک شهروند در ناگویا، دفع زباله را بخشی از مسئولیت شخصی خودش میداند، نه چیزی که الزاماً باید شهرداری در هر گوشه برایش محلی فراهم کند.
* یک امتحان کوچک برای میهمانان بازیها
حضور هزاران ورزشکار، مربی، خبرنگار و تماشاگر خارجی در ناگویا، آزمون جالبی برای این فرهنگ شهری است. میهمانانی که از کشورهای مختلف به آیچی آمدهاند، ممکن است در نخستین روزها بارها با همان سؤال مواجه شوند: «سطل زباله کجاست؟»
بعد از چند روز اما بسیاری از آنها راه خودشان را پیدا میکنند؛ زباله در کیف یا دست باقی میماند تا در ایستگاه، فروشگاه، محل اقامت یا محل مناسب دیگری دفع شود.
در واقع، بازیهای آسیایی فقط مسابقه ورزشکاران کشورهای مختلف نیست؛ برای بسیاری از میهمانان، فرصتی برای مواجهه با تفاوتهای کوچک اما قابل توجه فرهنگی نیز است.
شاید میزبانی بازیهای آسیایی، قاره آسیا را با ورزش ژاپن آشنا کند، اما یک بطری آب خالی خیلی بهتر فرهنگ رفتاری ژاپنیها را نشان میدهد.
* چرا خیابانهای ناگویا تمیز میمانند؟
با وجود نداشتن سطلهای زباله، چرا سطح شهر بسیار تمیز است؟ پاسخ را نمیتوان در یک عامل خلاصه کرد. فرهنگ عمومی، آموزش از کودکی برای تفکیک زباله، قوانین مشخص جمعآوری، کاهش تولید زباله و البته عادت شهروندان به حمل زباله شخصی، همگی بخشی از این تصویر هستند.
در چنین سیستمی، سطل زباله دیگر به تنهایی ابزار حفظ پاکیزگی شهر نیست، بلکه رفتار مردم است که در تمیزی شهر نقش پررنگی دارد.
ناگویا در روزهای بازیهای آسیایی 2026، فقط میزبان مسابقات نیست؛ شهری است که در سکوت و عدم هیجان میزبانی بازیهای آسیایی یکی از خصوصیات رفتاری مردمش را هم به میهمانان خارجی آموزش میدهد: اگر سطل زباله پیدا نکردی، زبالهات را با خودت ببر.
* سیگار بکش؛ جریمه بده!
یکی دیگر از نکات قابل توجه در شهر ناگویا ممنوعیت استعمال دخانیات و سیگار در سطح شهر است. موضوعی که با قوانین بسیار سفت و سخت رعایت میشود و تخطی از آن میتواند تا 2 هزار ین جریمه در پی داشته باشد. در خیابانها ناگویا با تابلوها و علامتها بسیاری در این زمینه مواجه میشوید که استعمال سیگار در این منطقه ممنوع است. نکته مهم در این زمینه ایفای وظیفه شهروندی از سوی مردم ناگویا است و به کسانی که این موضوع را رعایت نکنند، حتماً تذکر خواهند داد.
در این زمینه نیز راهکارهایی در نظر گرفته و در بسیاری از مکانهای عمومی و در سطح شهر اتاق یا چادرهایی تعبیه شده است که امکان کشیدن سیگار را برای افراد فراهم میکند.
انتهای پیام/