به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، انصارالله پس از سیطره بر سواحل دریای سرخ، در حال پیشروی در ارتفاعات جنوب و جنوب غربی تعز است. اهمیت این تحولات تنها به تغییر خطوط تماس در یک جبهه محدود نمیشود، بلکه به موقعیت جغرافیایی ارتفاعاتی باز میگردد که مسیر ارتباط زمینی شهر تعز با مناطق جنوبی را در اختیار دارند. در شرایطی که انصارالله در ساحل غربی موقعیت خود را تثبیت کرده است، پیشروی در این ارتفاعات میتواند حلقه ارتباط میان مناطق ساحلی و عمق جنوبی تعز را تحت تاثیر قرار دهد و آرایش میدانی موجود در این منطقه را تغییر دهد.
قلعه قاهره بر فراز شهر تعز
در این میان، محور لحج ـ طور الباحه ـ التربه اهمیت ویژهای دارد. این محور مهمترین مسیر ارتباطی نیروهای مستقر در تعز با مناطق جنوبی محسوب میشود و مجموعهای از ارتفاعات و گذرگاهها در اطراف آن قرار دارد که کنترل آنها میتواند بر انتقال نیرو، تجهیزات و پشتیبانی به تعز اثر مستقیم بگذارد. از همین رو، درگیریهای اخیر را نمیتوان صرفا نبرد بر سر چند منطقه محدود دانست. مسئله اصلی، کنترل مسیرهایی است که امکان حفظ ارتباط زمینی تعز با جنوب را فراهم میکنند.
در غرب و جنوب غربی تعز، مجموعهای از نقاط مرتفع در حال تبدیل شدن به محور اصلی این رقابت هستند. الکدحه، جبل نعمان، بنی بکاری، الشراجه، راسن، العلقمه و جرداد از جمله مناطقی هستند که به دلیل موقعیت ارتفاعی و اشراف بر مسیرهای ارتباطی اهمیت دارند. الکدحه در بخش غربی تعز قرار گرفته و موقعیت آن در ارتباط میان مناطق داخلی و ساحل اهمیت ویژهای دارد. در ادامه این محور، ارتفاعات جبل نعمان و مناطق بنی بکاری و الشراجه در محدوده جبل حبشی قرار دارند و میتوانند بر مسیرهای داخلی غرب تعز اثر بگذارند. در جنوب غرب نیز راسن، العلقمه و جرداد در امتداد ارتفاعاتی قرار گرفتهاند که بر مسیر التربه به سمت طور الباحه اشراف دارند.
بنابراین، اهمیت تحرکات انصارالله در این مناطق بیش از آنکه به تصرف یک نقطه منفرد وابسته باشد، به امکان ایجاد یک آرایش پیوسته از ارتفاعات باز میگردد. اگر این نقاط به یکدیگر متصل شوند، مسیرهای ارتباطی تعز با جنوب در معرض فشار بیشتری قرار خواهند گرفت و امکان جابه جایی نیرو و تجهیزات برای نیروهای مستقر در تعز محدودتر خواهد شد. در چنین شرایطی، حتی بدون ورود مستقیم به مرکز شهر، میتوان با کنترل ارتفاعات و گذرگاهها فشار میدانی بر تعز را افزایش داد.
این تحول برای تعز اهمیت مضاعفی دارد. تعز یکی از مهمترین شهرهای یمن است که به دلیل نفوذ بالای جریان اخوانی، انصارالله هیچ گاه نتوانست سیطره خود را بر این شهر تثبیت کند. این شهر در سالهای گذشته به یکی از اصلیترین پایگاههای جریانهای سیاسی و نظامی نزدیک به اخوان المسلمین تبدیل شده و در همین چارچوب، میزبان بخش مهمی از نیروهای همسو با جریان ترکی ـ قطری در پرونده یمن بوده است. همین مسئله باعث شده است تعز همواره یکی از مهمترین موانع سیاسی و میدانی در برابر گسترش سیطره انصارالله باشد.
اما وضعیت جغرافیایی تعز به گونهای است که تغییر در خطوط ارتباطی آن میتواند به سرعت معادله سیاسی شهر را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بخش مهمی از توان نیروهای مخالف انصارالله در تعز به امکان دریافت نیرو و تجهیزات از مناطق جنوبی وابسته است. بنابراین، فشار بر محور لحج ـ طور الباحه ـ التربه صرفا یک اقدام نظامی برای تصرف مسیر نیست، بلکه میتواند امکان پشتیبانی مستمر از نیروهای موجود در تعز را کاهش دهد. در صورت تداوم این روند، فشار بر نیروهای مسلح همپیمان ائتلاف عربی میتواند به نقطهای برسد که خروج یا توافق بر سر وضعیت آنها به یکی از گزینههای عملی تبدیل شود.
در این چارچوب، هدف اصلی لزوما ورود مستقیم به شهر تعز نیست. ایجاد یک قوس فشاری در غرب و جنوب غرب شهر میتواند شرایطی ایجاد کند که تعز عملا از مسیرهای اصلی پشتیبانی خود جدا شود. در چنین وضعیتی، کنترل ارتفاعات پیرامونی اهمیت بیشتری از تصرف تدریجی مناطق شهری پیدا میکند؛ زیرا ارتفاعات میتوانند همزمان بر چند محور ارتباطی اثر بگذارند و امکان تحرک نیروهای رقیب را محدود کنند.
اهمیت الکدحه نیز دقیقا از همین منظر قابل فهم است. این منطقه در ارتباط میان تعز و ساحل غربی قرار دارد و کنترل آن میتواند پیوند میان جبهه ساحلی و جبهه داخلی را تقویت کند. از سوی دیگر، ارتفاعات جنوب غربی مانند راسن، العلقمه و جرداد بر مسیرهای منتهی به التربه و طور الباحه اثر میگذارند. به این ترتیب، تحرک انصارالله در غرب و جنوب غرب تعز دو هدف مرتبط را دنبال می کند: افزایش فشار بر مسیرهای ارتباطی شهر و ایجاد عمق جغرافیایی برای موقعیت جدید انصارالله در ساحل.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که انصارالله بر سواحل دریای سرخ و باب المندب نیز سیطره پیدا کرده است. در چنین وضعیتی، جبهه تعز دیگر یک جبهه جدا از تحولات ساحلی نیست. ارتفاعات غرب و جنوب غربی تعز میتوانند نقش حلقه اتصال میان ساحل و مناطق داخلی را ایفا کنند. کنترل این ارتفاعات امکان نظارت بر مسیرهای منتهی به ساحل را افزایش میدهد و در عین حال، به انصارالله اجازه میدهد از پیچیدگی جغرافیایی مناطق کوهستانی برای پراکندگی و جابه جایی نیرو و تجهیزات استفاده کند.
از این منظر، موقعیت جدید انصارالله در غرب یمن دارای دو لایه مکمل است. در لایه نخست، کنترل ساحل دریای سرخ و باب المندب یک عمق دریایی و ژئوپلیتیکی در اختیار این نیرو قرار میدهد. در لایه دوم، پیشروی در ارتفاعات تعز میتواند عمق زمینی این موقعیت را تکمیل کند. اتصال این دو حوزه به یکدیگر، امکان اعمال فشار همزمان بر مسیرهای ساحلی و زمینی را افزایش خواهد داد و موقعیت نیروهای رقیب را که در حد فاصل این دو منطقه قرار دارند، دشوارتر میکند.
در این میان، موقعیت ارتفاعات تعز از نظر نظامی نیز اهمیت دارد. مناطق مرتفع امکان استقرار متحرک تجهیزات، استفاده از ظرفیت شناسایی و ایجاد مواضع متعدد را فراهم میکنند و در صورت تثبیت آنها، انصارالله میتواند فشار خود را از یک محور مشخص به چند مسیر ارتباطی گسترش دهد. به همین دلیل، اهمیت این مناطق تنها در کنترل زمین خلاصه نمیشود، بلکه در امکان استفاده از ارتفاعات برای کنترل حرکت نیروهای رقیب و حفاظت بهتر از عمق ساحلی انصارالله نیز قرار دارد.
تکمیل محاصره تعز از سوی دیگر میتواند پیامد سیاسی مستقیمی برای بازیگران منطقهای داشته باشد. ترکیه و قطر در سالهای گذشته از جریانهای سیاسی و نظامی نزدیک به اخوانالمسلمین در تعز حمایت کردهاند و تغییر اساسی در موازنه این شهر، طبیعتا محاسبات آنها را تحت تاثیر قرار خواهد داد. از همین رو، افزایش فشار بر تعز میتواند زمینه ورود جدیتر این دو کشور برای دفاع از همپیمانان میدانی خود را فراهم کند؛ موضوعی که ممکن است پرونده تعز را از یک مسئله داخلی یمن به یکی از عرصههای جدید رقابت منطقهای تبدیل کند.
با این حال، تفاوت وضعیت کنونی با سالهای گذشته در این است که انصارالله تنها با یک موقعیت زمینی در تعز مواجه نیست. کنترل ساحل دریای سرخ و باب المندب، در کنار پیشروی در ارتفاعات غربی و جنوب غربی تعز، ابزارهای متفاوتی برای اعمال فشار در اختیار این نیرو قرار داده است. بنابراین، هرگونه تلاش ترکیه یا قطر برای افزایش حمایت از نیروهای همسو با خود در تعز باید در شرایطی انجام شود که انصارالله از موقعیت ژئوپلیتیکی بسیار گستردهتری نسبت به گذشته برخوردار است و باب المندب و ساحل دریای سرخ به عنوان یک اهرم مهم در اختیار آن قرار دارد.
از این منظر، تحولات تعز را باید یکی از مهمترین حلقههای روند جدید تثبیت موقعیت انصارالله در غرب یمن دانست. کنترل ارتفاعات جنوب و جنوب غربی تعز، در صورت تکمیل، میتواند مسیرهای ارتباطی نیروهای رقیب را تحت فشار قرار دهد، امکان پشتیبانی از نیروهای مستقر در شهر را کاهش دهد و زمینه را برای تغییر وضعیت سیاسی و نظامی تعز فراهم کند. در کنار آن، اتصال این ارتفاعات به مناطق ساحلی، موقعیت انصارالله را از نظر جغرافیایی منسجمتر خواهد کرد.
در نهایت، تکمیل محاصره تعز میتواند زمینهساز توافقی برای خروج شبه نظامیان مسلح همپیمان ائتلاف عربی و فراهم شدن شرایط تثبیت سیطره انصارالله بر این شهر مهم باشد. چنین تحولی در کنار سیطره بر سواحل دریای سرخ و بابالمندب، جایگاه انصارالله را در معادلات سیاسی و میدانی آینده یمن بیش از گذشته تثبیت خواهد کرد. در این صورت، تعز که طی سالهای گذشته یکی از مهمترین نقاط مقاومت در برابر گسترش نفوذ انصارالله بوده است، میتواند به حلقه تکمیل کننده آرایش جدید این نیرو در غرب یمن تبدیل شود؛ آرایشی که از ارتفاعات صعده در شمال یمن تا ارتفاعات مشرف بر باب المندب در جنوب یمن امتداد یافته و معادله قدرت در یمن را وارد مرحله جدیدی خواهد کرد.
نویسنده: احمد حاجی صادقیان، کارشناس مسائل یمن
انتهای پیام/