به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، شرکت چندملیتی بریتیش پترولیوم (BP) طی بیش از 30 سال فعالیت مستمر در جمهوری آذربایجان، تجربیات و تخصص قابلتوجهی در حوزه انرژی به دست آورده است.
اکنون این غول نفتی انگلیسی در تلاش است تا از این تجربه برای نفوذ و اجرای پروژههای نوین در آسیای مرکزی بهرهبرداری کند. در سال 2026 میلادی، این شرکت با ورود همزمان به بازارهای انرژی قزاقستان و ازبکستان، دو گام راهبردی و بلند در این مسیر برداشت.
در تاریخ 2 آوریل 2026، شرکت بیپی و «شرکت ملی کازمونایگاز» قزاقستان، تفاهمنامهای را به منظور همکاری در زمینه اکتشافات زمینشناسی و توسعه بلوک نفت و گاز «اوستیورت» به امضا رساندند. اندکی بعد و در 13 می 2026، این شرکت به پروژه توسعه شش بلوک هیدروکربنی در منطقه اوستیورت ازبکستان نیز ملحق شد.
کیمبرلی هرینگتون، مدیر روابط بینالملل بخش آمریکای شرکت بیپی، در جریان مجمع تجاری خزر که در 22 سپتامبر در نیویورک برگزار شد، تأکید کرد که پروژههای جدید در ازبکستان و قزاقستان مستقیماً بر پایه تجربیات، زیرساختها و ظرفیتهایی بنا شدهاند که این شرکت طی سه دهه گذشته در جمهوری آذربایجان ایجاد کرده است.
به گفته وی، این رویکرد شامل بهرهگیری از تخصص فنی، الگوهای موفق همکاری با شرکا و استراتژیهای توسعه زیرساختهای حیاتی میشود.
جمهوری آذربایجان؛ سکوی پرتاب غول نفتی انگلیسی
حضور بیپی در جمهوری آذربایجان به سال 1992 بازمیگردد. امروزه این شرکت به عنوان اپراتور اصلی حیاتیترین پروژههای نفت و گاز این کشور، از جمله میادین «آذری-چراغ-گونشلی» و «شاهدنیز» و همچنین ترمینال استراتژیک «سنگچال» فعالیت میکند.
در نیمه نخست سال 2026، میانگین استخراج نفت از میدان «آذری-چراغ-گونشلی» حدود 323 هزار بشکه در روز گزارش شد. در همین بازه زمانی، میدان شاهدنیز نیز تولیدی بالغ بر 14 میلیارد متر مکعب گاز و 2 میلیون تن میعانات گازی را به ثبت رساند.
پایانه سنگچال که شریان اصلی انتقال نفت و گاز میادین دریایی به شمار میرود، بخش جداییناپذیری از سیستم توسعهیافته بیپی است. این پایانه ظرفیت پالایش روزانه تا 1.2 میلیون بشکه نفت و میعانات را داراست و مجموع ظرفیت فرآوری و صادرات گاز آن به حدود 100 میلیون متر مکعب در روز میرسد.
بنابراین، تجربه انباشته بیپی در جمهوری آذربایجان صرفاً به استخراج محدود نمیشود. این شرکت طی سه دهه، مهارتهای زیادی در مدیریت میادین غولپیکر، عملیات پیچیده زمینشناسی، تعامل استراتژیک با شرکت دولتی نفت آذربایجان (سوکار) و توسعه زیرساختهای انتقال انرژی کسب کرده است.
حجم سرمایهگذاریها به خوبی گویای این واقعیت است؛ بیپی و شرکایش تاکنون بیش از 89 میلیارد دلار در پروژههای جمهوری آذربایجان سرمایهگذاری کردهاند.
با این وجود، تمرکز بر آسیای مرکزی به معنای خروج از قفقاز نیست. در ژوئن 2025، بیپی سرمایهگذاری 2.9 میلیارد دلاری برای پروژه فشردهسازی شاهدنیز را تصویب کرد که انتظار میرود 50 میلیارد متر مکعب گاز اضافی به همراه داشته باشد. همچنین، این شرکت اخیراً مالکیت 35 درصدی دو بلوک جدید در دریای خزر را به دست آورده است.
ازبکستان؛ ورود به میدان با چراغ سبز سوکار
در میان دو مقصد جدید در آسیای مرکزی، بیپی پیشرفت چشمگیرتری در ازبکستان داشته است. در 24 جولای 2025، وزارت انرژی ازبکستان، شرکت سوکار و «ازبکنفتگاز» یک قرارداد مشارکت در تولید برای اکتشاف و استخراج در بلوکهای سرمایهگذاری منطقه اوستیورت امضا کردند.
در 13 می 2026، بیپی رسماً به این ائتلاف پیوست و سهمی 40 درصدی را از آن خود کرد (سهم سوکار و ازبکنفتگاز هر کدام 30 درصد). این نخستین پروژه بیپی در ازبکستان محسوب میشود و مقامات تاشکند آن را همسو با استراتژی رشد بلندمدت این کشور میدانند.
در اینجا نقش الگوهای موفق باکو به وضوح دیده میشود؛ بیپی و سوکار که دههها در جمهوری آذربایجان شرکای قابلاعتمادی بودهاند، اکنون این مدل موفق همکاری را با حضور شرکت ملی ازبکنفتگاز در تاشکند پیادهسازی میکنند.
این پروژه با سرعت وارد فاز عملیاتی شده و تا 7 سپتامبر، عملیات لرزهنگاری سهبعدی در تمامی شش بلوک به پایان رسیده است. برآوردهای اولیه حاکی از سرمایهگذاری 2 میلیارد دلاری در این طرح است.
قزاقستان؛ بازگشت مقتدرانه پس از 17 سال وقفه
در قزاقستان، فرآیند در مراحل ابتداییتری قرار دارد. در 2 آوریل 2026، شرکت ملی کازمونایگاز و بخش اکتشافات بیپی، تفاهمنامهای برای توسعه بلوک اوستیورت در استان منگستاو امضا کردند. آستانه این بلوک را یکی از پروژههای کلیدی خود میداند و به دنبال تسریع در آغاز فاز اجرایی آن است.
حضور در قزاقستان برای بیپی اتفاق جدیدی نیست. این شرکت پیشتر از طریق شراکت در لوکآرکو سهامدار میدان عظیم تنگیز و کنسرسیوم خط لوله خزر بود که نفت قزاقستان را به دریای سیاه منتقل میکرد. با این حال، بیپی در سال 2009 سهام خود را با مبالغی هنگفت به کازمونایگاز و لوکاویل واگذار کرد و به طور کامل از این پروژهها خارج شد.
اکنون، بازگشت بیپی به آستانه با تمرکز بر حوزه اکتشافات زمینشناسی صورت میگیرد که تفاوت بارزی با رویکرد پیشین این شرکت (مشارکت در داراییهای در حال بهرهبرداری) دارد.
تغییر استراتژی جهانی؛ تمرکز مجدد بر سوختهای فسیلی
گسترش نفوذ بیپی در آسیای مرکزی با چرخش در استراتژی کلان و جهانی این شرکت همزمان شده است. در فوریه 2025، بیپی با تجدیدنظر در سیاستهای خود، از تقویت بخش نفت و گاز خبر داد. این شرکت قصد دارد طی سالهای 2025 تا 2027، سالانه حدود 10 میلیارد دلار در حوزه سوختهای فسیلی سرمایهگذاری کند و تولید خود را تا سال 2030 به 2.3 تا 2.5 میلیون بشکه معادل نفت در روز ارتقا دهد.
در همین راستا، بیپی برنامه حفر 40 حلقه چاه اکتشافی و ارزیابی در سراسر جهان را در دستور کار قرار داده است. ورود به بلوکهای دستنخورده آسیای مرکزی کاملاً با این سیاست همخوانی دارد و این منطقه را به خط مقدم برنامههای توسعهای شرکت انگلیسی تبدیل کرده است.
شرطبندی روی قفقاز و آسیای مرکزی؛ چشمانداز سرمایهگذاریها
تجربه موفق در جمهوری آذربایجان به بیپی کمک کرده تا جای پای خود را در منطقه محکم کند، اما موفقیت نهایی به شرایط اختصاصی هر کشور بستگی دارد.
کیمبرلی هرینگتون به صراحت اعلام کرده که پروژههای منطقه خزر برای جذب سرمایه باید با سایر پروژهها در سطح جهان رقابت کنند. بیپی برای اخذ تصمیمات بلندمدت، پارامترهایی نظیر قابلیت اطمینان زیرساختها و تضمین بازدهی پایدار سرمایه را به دقت ارزیابی میکند.
در حال حاضر، اولویت بیپی تثبیت حضور اکتشافی خود در قلب آسیای مرکزی است. جمهوری آذربایجان همچنان به عنوان لنگرگاه و پایگاه اصلی این شرکت در منطقه عمل خواهد کرد، در حالی که پروژههای نوپا در تاشکند و آستانه نشان میدهند که چگونه تجربه غنی و انباشتهشده در سواحل خزر، میتواند نقشهراهی برای فتوحات جدید ژئواکونومیک در اوراسیا برای این شرکت باشد.
انتهای پیام/