به گزارش خبرگزاری تسنیم از زاهدان، ساعتهای زیادی از زندگی شهروندان در مسیر خانه تا محل کار، دانشگاه، مدرسه، مراکز درمانی و بازار میگذرد؛ مسیری که برای بخشی از مردم زاهدان با خودروی شخصی طی نمیشود و اتوبوس شهری، وسیله اصلی جابهجایی آنهاست. برای دانشجویی که هر روز باید خود را به دانشگاه برساند، کارگری که چند مسیر را برای رسیدن به محل کار طی میکند یا سالمندی که برای انجام امور روزمره به مرکز شهر میرود، کیفیت اتوبوسرانی فقط یک مسئله خدمات شهری نیست؛ مستقیماً با زمان، هزینه و آسایش زندگی او ارتباط دارد.
در زاهدان اما میان آنچه شهروندان از یک حملونقل عمومی مطلوب انتظار دارند و آنچه در برخی خطوط تجربه میکنند، هنوز فاصله وجود دارد. فرسودگی بخشی از اتوبوسها، کیفیت نامناسب برخی تجهیزات سرمایشی و گرمایشی، وضعیت بعضی ایستگاهها و زمان انتظار مسافران، از جمله موضوعاتی است که در گفتوگو با شهروندان بارها مطرح میشود.
از سوی دیگر، اتوبوسرانی شهرداری زاهدان میگوید بخشی از این مشکلات در حال پیگیری است و اقداماتی برای افزایش تعداد اتوبوسهای برخی خطوط، توسعه ایستگاهها، تجهیز ناوگان به سامانه پرداخت الکترونیک و بهبود امکانات خودروها انجام شده است.
در واقع، روایت اتوبوسرانی زاهدان تنها روایت یک ناوگان فرسوده نیست؛ داستان شهری است که برای کاهش بار ترافیک و افزایش دسترسی شهروندان به خدمات، نیازمند یک شبکه حملونقل عمومی کارآمدتر است.
وقتی اتوبوس تنها گزینه شهروندان است
برای بسیاری از شهروندان، انتخاب اتوبوس میان چند گزینه موجود صورت نمیگیرد؛ اتوبوس عملاً تنها وسیلهای است که میتوانند با هزینهای قابل قبول از آن استفاده کنند.
یک دانشجوی زاهدانی که هر روز با اتوبوس به دانشگاه میرود، به خبرنگار تسنیم میگوید اتوبوس شهری برای او و بسیاری از دانشجویان، مسیر ارتباطی مهمی میان دانشگاه و بخشهای مختلف شهر است، اما کیفیت خدمات در همه مسیرها یکسان نیست.
وی یکی از مشکلات اصلی را فعالیت تعدادی اتوبوس قدیمی میداند و میگوید برخی خودروها سالهاست در خطوط شهری فعالیت میکنند و امکانات رفاهی لازم را ندارند.
این دانشجو با اشاره به شرایط آبوهوایی زاهدان ادامه میدهد: در روزهای گرم سال، نبود سیستم سرمایشی مناسب میتواند یک مسیر عادی را به تجربهای دشوار تبدیل کند و در فصل سرد نیز وضعیت گرمایش خودرو اهمیت زیادی برای مسافران دارد.
این گلایه زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم اتوبوس شهری در زاهدان فقط در فصلهای معتدل مورد استفاده قرار نمیگیرد. شهروندان در تمام طول سال و در شرایط مختلف آبوهوایی به این ناوگان وابستهاند و کیفیت تجهیزات داخل اتوبوس، بخشی از کیفیت واقعی خدمات حملونقل محسوب میشود.
ایستگاه؛ نقطهای که گاهی از خود اتوبوس مهمتر است
حملونقل عمومی از لحظه سوار شدن مسافر آغاز نمیشود. تجربه سفر برای شهروند از زمانی شروع میشود که در کنار خیابان منتظر رسیدن اتوبوس میایستد.
در برخی نقاط زاهدان، وضعیت ایستگاهها نیز به یکی از دغدغههای شهروندان تبدیل شده است. نبود فضای مناسب برای انتظار، کمبود صندلی یا فرسودگی تجهیزات از جمله مواردی است که مسافران مطرح میکنند.
این دانشجوی زاهدانی با اشاره به ایستگاه مقابل دانشگاه خود میگوید بخشی از صندلیهای این ایستگاه وضعیت مناسبی ندارد و محیط انتظار مسافران نیازمند رسیدگی بیشتری است.
وی معتقد است وقتی مسافر مجبور است برای مدتی نسبتاً طولانی منتظر اتوبوس بماند، وجود یک ایستگاه استاندارد با صندلی مناسب و فضای انتظار مطلوب، دیگر یک امکانات تجملی نیست، بلکه بخشی از خدمات پایه حملونقل عمومی محسوب میشود.
مسئله فقط ظاهر ایستگاهها نیست. ایستگاه استاندارد باید در دسترس باشد، محل مناسبی برای توقف اتوبوس داشته باشد و مسافر بتواند با کمترین خطر و دشواری از آن استفاده کند.
فاصله میان ایستگاهها و زمان انتظار
یکی دیگر از موضوعاتی که شهروندان زاهدانی مطرح میکنند، دسترسی به ایستگاه و زمان انتظار برای رسیدن اتوبوس است.
این دانشجوی زاهدانی میگوید در برخی مناطق، شهروندان برای رسیدن به نزدیکترین ایستگاه باید مسافت قابل توجهی را طی کنند. از نگاه او، افزایش ایستگاههای استاندارد در نقاط مختلف شهر میتواند دسترسی مردم به حملونقل عمومی را آسانتر کند.
وی همچنین به زمانبندی حرکت اتوبوسها اشاره میکند و معتقد است در برخی مواقع مسافر مدت زیادی در ایستگاه منتظر میماند و اطلاع دقیقی از زمان رسیدن اتوبوس ندارد.
این موضوع برای کسی که باید سر ساعت در کلاس دانشگاه، محل کار یا یک قرار اداری حاضر باشد، اهمیت زیادی دارد. حملونقل عمومی زمانی میتواند جایگزین جدی خودروهای شخصی شود که شهروند بتواند تا حد قابل قبولی روی زمان حرکت و رسیدن آن حساب کند.
پاسخ اتوبوسرانی: زمان انتظار خطوط مشخص است
در مقابل این گلایهها، همت محمدزهی، مدیر اتوبوسرانی شهرداری زاهدان در گفتوگو با خبرنگار تسنیم توضیحاتی درباره وضعیت خطوط و خدمات ناوگان ارائه میکند.
وی میگوید اتوبوسهای درونشهری زاهدان در دو شیفت صبح و بعدازظهر به شهروندان خدمات میدهند و در کنار فعالیت معمول خطوط، در زمان برگزاری تجمعات و برنامههای مردمی در محدوده خیابان دانشگاه نیز بخشی از ناوگان برای جابهجایی شهروندان اختصاص پیدا میکند.
به گفته محمدزهی، در خط دانشگاه روزانه 8 دستگاه اتوبوس فعالیت دارند و میانگین زمان انتظار مسافران در ایستگاههای این مسیر حدود 12 دقیقه است.
در بلوار مزاری نیز 6 دستگاه اتوبوس فعال هستند و زمان انتظار حدود 18 دقیقه اعلام شده است. در مسیر زیباشهر 5 دستگاه با میانگین انتظار 20 دقیقه، مرادقلی 3 دستگاه با انتظار 15 دقیقه، مهرشهر 2 دستگاه با انتظار حدود 20 دقیقه و جامجم 5 دستگاه با میانگین انتظار 15 دقیقه خدماترسانی میکنند.
بر اساس توضیحات مدیر اتوبوسرانی، در بلوار رجایی 6 دستگاه اتوبوس با میانگین زمان انتظار 10 دقیقه، مسیر سیستان 4 دستگاه با انتظار حدود 15 دقیقه و خیابان بعثت نیز 5 دستگاه با میانگین انتظار 18 دقیقه فعال هستند.
در خیابان بزرگمهر نیز با توجه به درخواستهای شهروندان، تعداد اتوبوسها از یک دستگاه به دو دستگاه افزایش یافته و زمان انتظار حدود 25 دقیقه عنوان شده است. مسیر بلوار معلم ـ جمهوری نیز با دو دستگاه اتوبوس پوشش داده میشود و زمان انتظار در این مسیر حدود 25 دقیقه است.
همه مسیرها فقط با اتوبوس پوشش داده نمیشوند
شبکه حملونقل عمومی زاهدان البته به اتوبوس محدود نیست و در برخی مسیرها از مینیبوس استفاده میشود. محمدزهی میگوید در مسیر سیادک تا میدان تأمین اجتماعی و بالعکس، یک دستگاه مینیبوس فعالیت دارد که زمان انتظار آن حدود 25 دقیقه است. مسیر شهرک جهاد تا میدان تأمین اجتماعی، حوزه همتآباد و بلوار کلات نیز با یک دستگاه مینیبوس پوشش داده میشود.
این اعداد تصویری از وضعیت فعلی خطوط ارائه میدهد، اما در کنار آن یک سؤال مهم همچنان مطرح است: آیا تعداد خودروهای فعال و فاصله زمانی حرکت آنها با نیاز واقعی جمعیت در حال رشد زاهدان متناسب است؟
پاسخ به این سؤال نیازمند بررسی مستمر تعداد مسافران هر خط، ساعات اوج سفر، پراکندگی جمعیت و مسیرهای جدید توسعه شهری است. طبیعتاً خطی که در ساعات خاصی با تقاضای بالای مسافر مواجه است، نمیتواند با همان الگوی خطی در یک منطقه کمتراکم اداره شود.
پرداخت الکترونیک؛ یک گام به سمت خدمات هوشمند
یکی از اقداماتی که در شبکه اتوبوسرانی زاهدان انجام شده، حرکت به سمت پرداخت الکترونیک کرایه است. مدیر اتوبوسرانی شهرداری زاهدان میگوید تمامی اتوبوسهای فعال در خطوط شهری به دستگاه کارتخوان الکترونیکی مجهز شدهاند.
بر اساس توضیحات وی، اگر شهروندی کارت شارژ داشته باشد اما به دلیل نقص دستگاه امکان استفاده از کارت خود را نداشته باشد، سفر او به صورت رایگان محاسبه خواهد شد.
محمدزهی همچنین نرخ کرایه را بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر اعلام کرده و میگوید هزینه سفر با کارت شارژ 9 هزار تومان و پرداخت نقدی 13 هزار و 500 تومان تعیین شده است.
توسعه پرداخت الکترونیک میتواند بخشی از مسیر هوشمندسازی حملونقل عمومی باشد، اما برای تکمیل این روند، اطلاعرسانی دقیق درباره زمان حرکت خطوط، وضعیت لحظهای ناوگان و امکان مشاهده مسیر اتوبوسها نیز میتواند تجربه شهروندان را بهبود دهد.
24 اتوبوس جدید در ناوگان
یکی از نقاط مورد اشاره اتوبوسرانی زاهدان، ورود خودروهای جدید به ناوگان است. محمدزهی میگوید در حال حاضر حدود 24 دستگاه اتوبوس جدید در ناوگان فعال هستند که از سیستمهای سرمایشی و گرمایشی بهروز برخوردارند.
وی درباره مشکلات برخی خودروهای قدیمی نیز توضیح میدهد که تعدادی از اتوبوسهای گذشته در زمینه سیستم سرمایشی و گرمایشی با مشکل مواجه بودند، اما با انجام تعمیرات و اقدامات فنی، بخش زیادی از این مشکلات برطرف شده و موارد باقیمانده نیز در حال پیگیری است.
این موضوع میتواند بخشی از پاسخ به مطالبه شهروندان باشد، اما نوسازی ناوگان زمانی اثر خود را به شکل ملموس نشان خواهد داد که تعداد خودروهای جدید به اندازهای باشد که سهم قابل توجهی از سفرهای روزانه با اتوبوسهای استاندارد انجام شود.
40 ایستگاه جدید در راه است
ایستگاههای اتوبوس نیز در برنامه توسعه قرار گرفتهاند. مدیر اتوبوسرانی شهرداری زاهدان میگوید در قالب طرح جدید، 40 ایستگاه اتوبوس در نقاط مختلف شهر پیشبینی شده که با همکاری بخش خصوصی در حال تکمیل است.
به گفته وی، بیشتر این ایستگاهها به صندلی مجهز شدهاند و نصب دستگاههای شارژ کارت الکترونیک نیز در دستور کار قرار دارد. بخشی از تجهیزات باقیمانده نیز قرار است تکمیل شود.
اگر این طرح به صورت کامل اجرا شود، میتواند بخشی از دغدغه شهروندان درباره کیفیت فضای انتظار را کاهش دهد. البته مهمتر از تعداد ایستگاهها، مکانیابی دقیق آنهاست؛ ایستگاهی که از محل سکونت یا مقصد اصلی شهروندان فاصله زیادی داشته باشد، حتی اگر از نظر تجهیزات کاملاً استاندارد باشد، الزاماً دسترسی مطلوبی ایجاد نمیکند.
خیابان دانشگاه مسیری با شرایط متفاوت
خیابان دانشگاه در زاهدان تنها یک مسیر معمولی برای جابهجایی نیست. برگزاری برخی تجمعات و برنامههای مردمی در این محدوده موجب شده است اتوبوسرانی بخشی از ظرفیت خود را در ساعات خاص به این منطقه اختصاص دهد.
محمدزهی میگوید این برنامهها معمولاً از ساعات عصر آغاز میشود و تا حدود نیمهشب ادامه دارد و تعدادی از اتوبوسها پس از پایان فعالیت عادی خطوط برای انتقال شهروندان در این محدوده به کار گرفته میشوند.
این موضوع نشان میدهد ناوگان شهری علاوه بر برنامه معمول روزانه، باید قابلیت پاسخگویی به نیازهای مقطعی شهر را نیز داشته باشد؛ از رویدادهای عمومی گرفته تا مناسبتها و شرایطی که به شکل موقت تقاضای سفر را در یک نقطه افزایش میدهد.
مطالبهای که فراتر از چند اتوبوس است
گلایه شهروندان از اتوبوسهای شهری را نمیتوان فقط در فرسودگی چند دستگاه خلاصه کرد. موضوع اصلی، کیفیت یک زنجیره کامل خدمات است؛ شهروند باید بتواند با فاصله معقول به ایستگاه برسد، در محیطی مناسب منتظر بماند، زمان تقریبی رسیدن اتوبوس را بداند، سوار خودرویی ایمن و مجهز شود و با هزینهای منطقی به مقصد برسد. اگر یکی از این حلقهها دچار مشکل باشد، جذابیت حملونقل عمومی کاهش پیدا میکند.
در شهری مانند زاهدان که توسعه شهری، افزایش جمعیت و گسترش محدودههای سکونتی نیاز به جابهجایی روزانه را بیشتر کرده است، حملونقل عمومی میتواند یکی از ابزارهای اصلی مدیریت ترافیک و کاهش وابستگی به خودروهای شخصی باشد.
از طرف دیگر، افزایش استفاده از اتوبوس به معنای کاهش بخشی از هزینههای سفر خانوارها نیز هست. بنابراین ارتقای این ناوگان فقط یک اقدام عمرانی یا خدماتی نیست؛ با اقتصاد خانوار و کیفیت زندگی شهروندان نیز ارتباط دارد.
سامانه 137 مسیر پیگیری مطالبات
مدیر اتوبوسرانی شهرداری زاهدان از شهروندان خواست مشکلات، انتقادات و درخواستهای خود را از طریق سامانه 137 شهرداری اعلام کنند.
به گفته محمدزهی، پیامها و تماسهای ثبتشده از این طریق به مجموعه حملونقل منتقل میشود و پس از بررسی، اقدامات لازم برای رفع مشکلات انجام خواهد شد.
این ارتباط مستقیم با شهروندان میتواند در صورتی که با پاسخگویی مستمر و اعلام نتیجه همراه باشد، به شناسایی نقاط ضعف خطوط کمک کند. تجربه روزانه مسافری که هر روز در یک ایستگاه مشخص منتظر اتوبوس میماند، اطلاعاتی ارزشمند برای مدیریت ناوگان است که شاید در آمارهای اداری به چشم نیاید.
اتوبوس خوب فقط اتوبوس نو نیست
در نهایت، مسئله حملونقل عمومی زاهدان را نمیتوان صرفاً با خرید اتوبوسهای جدید حل کرد؛ هرچند نوسازی ناوگان یکی از نیازهای جدی است.
اتوبوس جدید زمانی میتواند کیفیت زندگی شهروندان را تغییر دهد که در یک شبکه منظم فعالیت کند، زمان انتظار قابل قبول باشد، ایستگاه مناسب در دسترس مسافر قرار گیرد، سیستم سرمایشی و گرمایشی آن در تمام فصلها فعال باشد و شهروند بتواند به اطلاعات دقیق درباره مسیر و زمان حرکت دسترسی داشته باشد.
آنچه امروز در زاهدان از زبان شهروندان شنیده میشود، در اصل مطالبه برای داشتن یک سیستم حملونقل عمومی قابل اتکاست؛ سیستمی که مسافر بداند اگر در یک ساعت مشخص از خانه خارج شد، چه زمانی به ایستگاه میرسد، چه مدت منتظر میماند و با چه کیفیتی به مقصد خواهد رسید.
اقداماتی مانند فعالیت 24 اتوبوس جدید، برنامه ایجاد 40 ایستگاه، توسعه پرداخت الکترونیک و افزایش تعداد خودرو در برخی خطوط، گامهایی در این مسیر است. اما آزمون اصلی زمانی خواهد بود که این اقدامات در تجربه روزمره شهروندان دیده شود.
اتوبوس شهری برای هزاران نفر در زاهدان فقط یک وسیله نقلیه نیست؛ بخشی از زندگی روزانه آنهاست. هر دقیقهای که در ایستگاه سپری میشود، هر روزی که یک دانشجو یا کارمند دیر به مقصد میرسد و هر مسیری که در گرمای تابستان یا سرمای زمستان با اتوبوس نامناسب طی میشود، بخشی از کیفیت زندگی شهری را شکل میدهد. به همین دلیل، پایان فرسودگی ناوگان و ارتقای خدمات اتوبوسرانی، مطالبهای فراتر از یک خواسته خدماتی است؛ مطالبهای برای شهری که شهروندانش بتوانند در آن سریعتر، ارزانتر و با آسودگی بیشتری جابهجا شوند.
انتهای پیام/