به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، گردو تویسرکان علی‌رغم اینکه محصولی کشاورزی است بخشی از هویت اقتصادی این شهرستان نیز به شمار می‌رود وجود 8300 هکتار باغ گردو، حدود 8 هزار بهره‌بردار و نزدیک به 250 واحد صنفی فعال در خرید و فروش این محصول، ابعاد اقتصادی بازاری را نشان می‌دهد که سال‌هاست در تویسرکان شکل گرفته است با این حال، مسئله اصلی و چالش بزرگ‌تر، سهمی است که شهرستان از ارزش افزوده این حجم تولید به دست می‌آورد.
در شرایطی که تولید گردو در سال جاری حدود 20 درصد افزایش یافته، بخش قابل‌توجهی از محصول همچنان به شکل خام یا با فرآوری محدود عرضه می‌شود، صنایع بزرگ فرآوری هنوز متناسب با ظرفیت باغ‌های شهرستان توسعه نیافته‌اند و بخشی از ارزش اقتصادی محصول در خارج از منطقه شکل می‌گیرد. به این ترتیب، اقتصاد گردوی تویسرکان در نقطه‌ای قرار گرفته که افزایش تولید بدون تکمیل زنجیره ارزش، لزوما به معنای افزایش متناسب درآمد تولیدکننده و ثروت محلی نیست.
در حال حاضر گردوی تازه با پوست سبز در بازار همدان چه محصول تویسرکان باشد چه باغات اطراف استان از کیلویی 350 تا500 هزارتومان توسط خرده‌فروش و خشکبار فروشان به فروش می‌رسد، و گردوی محلی پوست سفید 790 هزارتومان، و مغز گردو خارجی 572 هزار تومان، مغز گردو ایرانی فسنجانی هر کیلو یک میلیون و 160 هزارتومان،مغز گردوی ایرانی یک میلیون و 400 هزار تومان به فروش می‌رسد، همچنین گردوی پوست سبز در فروش کلان یعنی خرید دلال یا واسطه از باغدار به ارزش 30 تا 50 درصد کمتر از رقم عرضه آن در بازار است اما متاسفانه هنوز خلا ارزش افزوده و نبوده صنایع تبدیلی در ابعاد اقتصادی گردو تویسرکان وجود دارد.
باتوجه به اهمیت و ارزش اقتصادی این محصول حالا بیشتر از یک دهه است که در شهرستان تویسرکان جشنواره گردو برگزار می‌شود و امسال سیزدهمین دوره آن با حضور مسئولان و مردم در حالی برپا شد که نظارت بر بازار و عرضه از جمله مهمترین تاکیدات مطرح شده بر این برند کشاورزی جهانی تویسرکان بود.
گردو محصولی دارای ثبت جهانی
نظام کاشت،داشت و برداشت گردوی تویسرکان توسط سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در 20 آبان سال 1402 ببه عنوان پنجمین نظام میراثی مهم کشاورزی جهان (جیاس) از کشور ایران در فائو ثبت جهانی شد.
همان زمان اعلام شد ثبت جهانی گردوی تویسرکان بدون شک به حفظ و ارتقای کاشت،داشت و برداشت این محصول به عنوان یک گنجینه سبز در استان همدان کمک خواهد کرد و مطالعات علمی مربوط به ثبت جهانی این محصول از سوی موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی انجام شد اما همچنان خلا ارزش افزوده در این محصول و بازارهای اقتصادی مربوط به آن وجود دارد.
صیانت از برند جهانی گردوی تویسرکان نیازمند نظارت بر بازار است
نماینده مردم تویسرکان در مجلس شورای اسلامی در سیزدهمین جشنواره گردو این شهرستان با تأکید بر ضرورت صیانت از جایگاه جهانی گردوی این شهرستان، گفت: ثبت جهانی گردوی تویسرکان اگرچه گامی مهم برای تثبیت این محصول به‌عنوان یک برند شناخته‌شده است، اما جلوگیری از عرضه گردوی سایر مناطق به نام تویسرکان، حمایت از باغداران و توسعه اقدامات مقابله با سرمازدگی نیز باید همزمان دنبال شود.
محمدمهدی بر ضرورت تقویت جایگاه این محصول در بازارهای داخلی و خارجی تأکید کرد و گفت: گردو یکی از مهمترین محصولات کشاورزی و بخشی از هویت اقتصادی تویسرکان است و باید برای حفظ اعتبار و اصالت آن اقدامات جدی‌تری انجام شود.
وی با اشاره به برگزاری جشنواره گردوی تویسرکان اظهار کرد: این نمایشگاه اگرچه در مقیاس محدودی برگزار شده، اما توانمندی‌ها و ظرفیت‌های شهرستان در حوزه تولید گردو را به خوبی به نمایش گذاشته است و از مجموعه جهاد کشاورزی، فرمانداری و همه عوامل اجرایی که در برگزاری این رویداد نقش داشتند، قدردانی می‌کنم.
مفتح با اشاره به خسارت‌های ناشی از سرمازدگی در باغ‌های گردو، تصریح کرد: در یکی از سال‌ها، در حالی که وضعیت درختان در ابتدای فصل بهار مناسب بود، سرمای دیررس در اواخر اردیبهشت‌ماه خسارت قابل توجهی به باغات وارد کرد و درآمد بسیاری از باغداران تحت تأثیر قرار گرفت.
وی ادامه داد: در آن مقطع، پیگیری‌هایی برای جبران بخشی از خسارت باغداران از محل اعتبارات پیش‌بینی‌شده در قانون بودجه انجام شد، اما میزان حمایت‌ها نتوانست تمام خسارت‌های واردشده را جبران کند.
وی عنوان کرد: با استفاده از تجربیات کشور ترکیه در زمینه تولید گردو، زمینه بهره‌گیری از دانش و روش‌های فنی این کشور فراهم شد و اقدامات انجام‌شده در این حوزه می‌تواند در کاهش خسارت‌های ناشی از سرمازدگی مؤثر باشد.
وی با تأکید بر اینکه صیانت از این برند نیازمند همکاری همه بخش‌هاست، گفت: باغداران، جهاد کشاورزی، واحدهای صنفی، عرضه‌کنندگان و دستگاه‌های مسئول باید در کنار یکدیگر برای حفظ اصالت محصول و تقویت اعتماد بازار تلاش کنند.
ضرورت حمایت فنی از باغداران تویسرکان
نماینده مردم تویسرکان در مجلس در ادامه با اشاره به مشکلات موجود در باغات گردو، بیان کرد: بخشی از باغات شهرستان همچنان با آفات و عوامل تهدیدکننده تولید، از جمله آفت کرم خراط، مواجه هستند و برای مقابله با این مشکلات باید حمایت‌های فنی و اعتباری و راهکارهای علمی در اختیار باغداران قرار گیرد.
وی افزود: رسیدگی به باغات و استمرار اقدامات اصلاحی، علاوه بر کمک به حفظ تولید، می‌تواند در ارتقای کیفیت محصول و افزایش توان رقابتی گردوی تویسرکان در بازار نیز مؤثر باشد.
تویسرکان یکی از ذخایر ژنتیکی گردو در کشور است
مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان در ادامه یکی از ویژگی‌های مهم گردوی این شهرستان را تنوع ژنتیکی درختان عنوان کرد و گفت: تنوع ژنوتیپی درختان گردو در منطقه به اندازه‌ای است که به سختی می‌توان دو درخت با ویژگی‌های ظاهری کاملاً مشابه پیدا کرد و همین مسئله موجب شده تویسرکان به‌عنوان یکی از مناطق ارزشمند ذخیره ژنتیکی گردو مطرح باشد.
محمداصغری با اشاره به قدمت کشت گردو در تویسرکان بیان کرد: گردو علاوه بر نقش اقتصادی و معیشتی، با فرهنگ مردم این شهرستان نیز پیوند خورده است و در برخی قباله‌های ازدواج قدیمی موجود در اداره میراث فرهنگی، درختان گردو به‌عنوان بخشی از مهریه بانوان ثبت شده‌اند.
وی به وجود درختان کهنسال گردو در تویسرکان اشاره کرد و گفت: درخت «آس» در آسیاب سرابی با قدمتی بیش از 450 سال و درخت «بی‌بی‌گل» در پاچنار سرابی با قدمتی حدود 350 سال از جمله نمونه‌های شاخص گردوی کهنسال شهرستان هستند.
مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان افزود: قطر تنه درخت «بی‌بی‌گل» حدود چهار متر است و براساس برآوردهای انجام‌شده، ظرفیت تولید این درخت بیش از 80 هزار دانه گردو اعلام شده است.
محمداصغری با اشاره به وضعیت تولید گردو در شهرستان گفت: مجموع باغات تویسرکان حدود 11 هزار و 300 هکتار است که 8300 هکتار آن به باغات گردو اختصاص دارد و حدود 8 هزار بهره‌بردار در این بخش فعالیت می‌کنند و پیش‌بینی می‌شود امسال 24 هزار تن گردو در تویسرکان تولید شود.
محمداصغری افزود: نهالستان و باغ مادری گردو در روستای مرادآباد نیز در مساحتی بالغ بر 14 هکتار فعالیت دارد و سالانه حدود یک میلیون چشمه پیوندک و 100 هزار اصله نهال پیوندی دارای شناسه و برچسب تولید می‌کند.
وی با اشاره به اجرای طرح سرشاخه‌کاری گردو در تویسرکان اظهار داشت: این طرح با هدف جوان‌سازی درختان، افزایش مقاومت آنها در برابر سرمازدگی، تجاری‌سازی محصول و افزایش تولید در واحد سطح، به‌عنوان نخستین شهرستان استان همدان در تویسرکان آغاز شده است.
پوست و چوب گردو هم وارد چرخه تولید شده است
مدیر جهاد کشاورزی تویسرکان با اشاره به فعالیت صنایع مرتبط با گردو در شهرستان گفت: شرکت صنعتگران در زمینه تولید دستگاه‌های پوست‌گیر گردو فعالیت دارد و سالانه بیش از 400 دستگاه در ابعاد و ظرفیت‌های مختلف تولید و به سراسر کشور عرضه می‌کند که دستگاه تولیدی این شرکت دارای ثبت اختراع است.
وی افزود: دو واحد تولید کربن فعال نیز در شهرستان فعالیت دارند که از پوست چوبی گردو برای تولید محصولاتی با کاربرد در صنایع تصفیه و صنایع غذایی استفاده می‌کنند و یک واحد تولید پودر گیاهی نیز با استفاده از چوب و پوست چوبی گردو فعالیت دارد و محصولات این واحد در صنایع حفاری و شرکت‌های نفت و گاز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی گردو تصریح کرد: با وجود ظرفیت گسترده تولید و فعالیت واحدهای صنعتی و صنفی، حلقه مفقوده زنجیره ارزش گردو در تویسرکان، توسعه صنایع بزرگ و فرآوری صنعتی این محصول است.
وی عنوان کرد: بخشی از فرآوری و بسته‌بندی گردو در قالب مشاغل خانگی و واحدهای صنفی انجام می‌شود، اما توسعه صنایع فرآوری در مقیاس صنعتی می‌تواند موجب افزایش ارزش افزوده، ایجاد اشتغال پایدار و بهره‌مندی بیشتر شهرستان از ظرفیت اقتصادی گردو شود.
تولید گردوی تویسرکان 20 درصد افزایش یافت
فرماندار تویسرکان نیز با اشاره به افزایش 20 درصدی تولید گردو در این شهرستان نسبت به سال گذشته، بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی، جلوگیری از خام‌فروشی، ساماندهی بازار و صیانت از برند گردوی تویسرکان تأکید کرد.
مهدی قهرمانی با اشاره به جایگاه گردو در برنامه‌های توسعه شهرستان افزود: در سند آمایش تویسرکان، گردو به‌عنوان یکی از مهمترین مزیت‌های شهرستان معرفی شده و پس از حوزه‌های کشاورزی و گردشگری، فرآوری گردو نیز از اولویت‌های مهم اقتصادی منطقه محسوب می‌شود.
وی با تأکید بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری گردو اظهار داشت: در حوزه فرآوری هنوز جای کار زیادی وجود دارد و باید تلاش کنیم از فروش خام محصول عبور کنیم.
فرماندار تویسرکان افزود: ایجاد ارزش افزوده در محصول گردو می‌تواند زمینه تولید ثروت بیشتر، افزایش درآمد کشاورزان و بهره‌برداران و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید را در شهرستان فراهم کند.
وی توسعه فرآوری را یکی از اولویت‌های اقتصادی تویسرکان دانست و گفت: ظرفیت گردوی شهرستان باید به‌گونه‌ای مورد استفاده قرار گیرد که سهم بیشتری از ارزش اقتصادی محصول نصیب تولیدکننده و اقتصاد محلی شود.
فرماندار تویسرکان بر ضرورت افزایش ایمنی در فرآیند برداشت محصول تأکید کرد و گفت: از سال آینده باید برنامه‌ریزی جدی‌تری برای افزایش ایمنی، استفاده از فناوری و روش‌های علمی در برداشت و همچنین تقویت پوشش بیمه‌ای کشاورزان و محصولات کشاورزی انجام شود.
ساماندهی بازار در کنار حمایت از تولید
فرماندار تویسرکان حمایت از تولیدکنندگان و ساماندهی بازار گردو را از وظایف مهم مجموعه مدیریتی شهرستان عنوان کرد و گفت: تمام توان خود را برای حمایت از تولیدکنندگان این محصول به کار خواهیم گرفت بنابراین باید با همکاری مجموعه‌های مختلف، زمینه ساماندهی بازار، معرفی مناسب محصول و حمایت از کشاورزان فراهم شود.
فرماندار تویسرکان عرضه فله‌ای محصول و نبود ساماندهی مناسب در برخی بخش‌ها را از موانع بهره‌گیری کامل از ظرفیت اقتصادی گردو دانست و گفت: باید با همکاری کشاورزان، جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های مرتبط، هویت و ارزش واقعی این محصول بیش از گذشته حفظ و معرفی شود.
قهرمانی تصریح کرد: ورود محصولات سایر شهرستان‌ها به بازار تویسرکان و عرضه آنها به نام گردوی این شهرستان می‌تواند به هویت و اعتبار محصول تولیدکنندگان آسیب بزند و باید برای صیانت از اصالت و کیفیت گردوی تویسرکان اقدامات جدی‌تری انجام شود.
انتهای پیام/