به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم، محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت، در آیین اهدای جوایز و افتتاحیه نمایشگاه آثار برگزیده هفتمین دوره مسابقه عکس حوادث و سوانح با عنوان «ایستادگی برای ایران» که در مرکز همایش‌های بین‌المللی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، با اشاره به اهمیت ثبت هنری وقایع جنگ اظهار کرد: اگر 20 یا 30 سال آینده پژوهشگری بخواهد درباره جنگ 12روزه و جنگ رمضان تحقیق کند، به اخبار، اسناد، آمار و اعداد نیاز خواهد داشت؛ اما هیچ‌یک از این موارد به‌تنهایی نمی‌تواند حال‌وهوای مردم ایران در روز‌های جنگ را به‌درستی منتقل کند.
گلزاری با تأکید بر نقش هنر در ثبت واقعیت‌های اجتماعی و تاریخی افزود: آنچه می‌تواند احساسات، رنج‌ها و تجربه زیسته مردم ایران را برای آیندگان روایت کند، آثاری است که از طریق هنر، ثبت عکس‌های مستند و ساخت مستند‌های تصویری شکل می‌گیرند.
وی با اشاره به تجربه خانواده‌های داغدار، کارکنان صنعت برق، نیرو‌های حوزه سلامت و کارکنان صنایع آسیب‌دیده ادامه داد: حال مادری که فرزند خود را در جنگ از دست داده، وضعیت کارکنانی که در معرض حملات قرار گرفته‌اند و رشادت‌های کادر درمان، با خبر‌ها و روایت‌های رسمی به‌تنهایی منتقل نمی‌شود. این تجربه‌ها نیازمند روایت‌هایی هستند که ابعاد انسانی حوادث را به تصویر بکشند.
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به ثبت بیش از 13 هزار اثر در این رویداد، این میزان مشارکت را قابل توجه دانست و گفت: این مسابقه فرصتی فراهم کرد تا علاوه بر عکاسان حرفه‌ای، فعالان روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی نیز که در بسیاری از موارد هنگام وقوع حوادث در محل حضور داشتند، تصاویر خود را ثبت کنند.
وی ابراز امیدواری کرد این حرکت، آغاز مسیری مستمر برای مستندسازی رویداد‌های مهم کشور و انتقال تجربه‌های تاریخی به نسل‌های آینده باشد.
روایت ایستادگی کارگران در روز‌های جنگ
گلزاری با اشاره به تجربه یکی از مدیران صنعتی کشور در دوران جنگ گفت: این مدیر که پیش‌تر تجربه فعالیت در دوران کرونا را نیز داشت، روایت کرده بود که در دوران همه‌گیری، خانواده‌های کارگران و مهندسان نسبت به ادامه فعالیت کارخانه‌ها اعتراض می‌کردند؛ اما در جریان جنگ، با وجود قرار گرفتن تأسیسات صنعتی در معرض حملات و شنیده شدن صدای هواپیماها، کارگران نه‌تنها خواستار تعطیلی نشدند، بلکه دغدغه اصلی خود را حفظ فعالیت مجموعه و پایداری کشور قرار دادند.
وی افزود: به روایت این مدیر، در شرایطی که تأسیسات اطراف محل فعالیت کارکنان بار‌ها هدف اصابت قرار گرفته بود، کارگران تا پایان جنگ به فعالیت خود ادامه دادند و حتی یک نفر نیز خواستار تعطیلی مجموعه نشد.
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت این روایت را نمونه‌ای از تفاوت تجربه مردم در دوران جنگ و بحران‌های دیگر دانست و تأکید کرد: چنین روایت‌هایی نشان می‌دهند که چگونه دغدغه حفظ ایران می‌تواند بر نگرانی‌های فردی غلبه کند و به عاملی برای استمرار فعالیت‌های حیاتی کشور تبدیل شود.
حملات به زیرساخت‌ها؛ ضرورت روایت ابعاد جنگ
گلزاری با اشاره به ابعاد مختلف حملات به کشور اظهار کرد: با گذشت زمان، ابعاد بیشتری از آنچه در جریان جنگ بر زیرساخت‌های ایران گذشته است، آشکار می‌شود. کشور در حوزه‌های انرژی، سلامت، لجستیک، زیرساخت، علم و فرهنگ با چالش‌ها و آسیب‌هایی روبه‌رو شد که هرکدام نیازمند روایت و مستندسازی دقیق هستند.
وی با بیان اینکه در کنار خسارت‌ها، اقدامات انجام‌شده برای حفظ پایداری کشور نیز باید مورد توجه قرار گیرد، افزود: در حوزه سلامت، با وجود آسیب‌ها، اقداماتی برای استمرار ارائه خدمات انجام شد. در برخی مناطق نیز با افزایش شمار مسافران و جابه‌جایی جمعیت، تمهیداتی برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های درمانی، تأمین دارو و استمرار خدمات ضروری در نظر گرفته شد.
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به اهمیت استمرار تأمین انرژی گفت: در شرایطی که زیرساخت‌های انرژی با تهدید روبه‌رو بودند، تلاش‌های گسترده‌ای برای حفظ پایداری شبکه و استمرار خدمات انجام شد. روایت این اقدامات باید در کنار روایت خسارت‌ها قرار گیرد تا تصویر کامل‌تری از شرایط کشور در اختیار جامعه باشد.
وی با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های اطلاع‌رسانی اظهار کرد: در سال‌های گذشته، در حوزه روایت پیشرفت، ستادها، جشنواره‌ها و برنامه‌های متعددی برگزار شده است؛ اما اگر جامعه از برخی تحولات و دستاورد‌ها آگاهی کافی نداشته باشد، باید در شیوه روایتگری و انتقال اطلاعات بازنگری کنیم.
گلزاری ادامه داد: روایت تاب‌آوری، هم باید از رنج‌ها و مشکلات بگوید و هم موفقیت‌ها و اقداماتی را که برای عبور از بحران انجام شده است، منعکس کند. اگر تنها از موفقیت‌ها بگوییم، بدون آنکه رنج‌های مردم را ببینیم، روایت ما برای جامعه باورپذیر نخواهد بود؛ همان‌طور که تمرکز صرف بر مشکلات و نادیده گرفتن تلاش‌ها و دستاورد‌ها نیز تصویر کاملی ارائه نمی‌کند.
وی با اشاره به تأکیدات مطرح‌شده درباره روایتگری ایران قوی گفت: باید بتوانیم هم از تخریب‌ها و آسیب‌ها سخن بگوییم و هم روند بازسازی و تلاش برای ساخت دوباره زیرساخت‌ها را روایت کنیم. تلفیق این دو وجه می‌تواند به افزایش باورپذیری روایت‌ها در جامعه کمک کند.
چالش ثبت و انتشار تصاویر از زیرساخت‌های آسیب‌دیده
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به مشکلات خبرنگاران، عکاسان و روابط عمومی‌ها در مسیر ثبت و انتشار اطلاعات گفت: در این حوزه با دو مسئله روبه‌رو هستیم؛ نخست ثبت واقعه و دوم انتشار آن. گاهی تصاویر و مستندات ارزشمندی از حوادث تهیه می‌شود، اما امکان انتشار آنها با محدودیت‌هایی مواجه است.
وی با اشاره به حمله به تأسیسات گازی عسلویه اظهار کرد: بر اساس روایت ارائه‌شده در این نشست، در یکی از حملات، 26 پرتابه طی حدود سه دقیقه به تأسیسات گازی اصابت کرد. دقت حملات و نحوه هدف قرار گرفتن بخش‌های مختلف تأسیسات نشان می‌دهد که بررسی و مستندسازی ابعاد این حوادث اهمیت زیادی دارد.
گلزاری با اشاره به خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های گازی کشور افزود: در جریان این حادثه، بخشی از ظرفیت تولید گاز از دست رفت و پس از آن، تلاش‌هایی برای بازگرداندن ظرفیت آسیب‌دیده به مدار انجام شد.
وی با تأکید بر اهمیت انتشار روایت تلاش کارکنان صنعت گفت: سخنان مدیران و کارکنانی که در لحظه وقوع حادثه بر ضرورت بازسازی تأسیسات و ادامه فعالیت تأکید می‌کنند، بخشی از واقعیت این رویدادهاست. اگر نتوانیم این تصاویر و روایت‌ها را به جامعه منتقل کنیم، فرصت مهمی برای آگاه‌سازی مردم از ابعاد حوادث و تلاش‌های صورت‌گرفته از دست خواهد رفت.
بازسازی صنایع؛ بخش مکمل روایت دفاع
گلزاری با اشاره به آسیب‌های واردشده به صنایع فولادی کشور بیان کرد: در حملات به صنایع، بخش‌های مختلف زنجیره تولید مورد هدف قرار گرفتند و این موضوع نشان می‌دهد که روایت خسارت‌ها باید در کنار روایت تلاش مهندسان و کارکنان برای بازگرداندن واحد‌های صنعتی به عرصه تولید قرار گیرد.
وی با اشاره به روند بازگشت فولاد خوزستان به فعالیت، بر ضرورت ثبت و انتشار تجربه‌های بازسازی تأکید کرد و گفت: روایت دفاع و روایت سازندگی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند؛ زیرا جامعه هم باید از آنچه بر کشور گذشته آگاه شود و هم تلاش‌هایی را که برای احیای ظرفیت‌ها و بازسازی زیرساخت‌ها صورت می‌گیرد، ببیند.
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت در پایان با اشاره به تجربه مستندسازی جنگ هشت‌ساله ایران و عراق گفت: در دوران دفاع مقدس، در کنار فرماندهان، راویانی حضور داشتند که رویداد‌ها را ثبت می‌کردند و همین تلاش‌ها به شکل‌گیری روزشمار جنگ و مستندات تاریخی انجامید.
گلزاری با تأکید بر ضرورت استفاده از این تجربه در ثبت جنگ‌های اخیر خاطرنشان کرد: جنگ‌های امروز از نظر سرعت، شیوه حمله و گستره آسیب به زیرساخت‌ها ویژگی‌های متفاوتی دارند؛ بنابراین، باید روایت این حوادث نیز متناسب با واقعیت‌های جدید شکل بگیرد.
وی تأکید کرد: اگر نتوانیم ابعاد جنگ، تجربه مردم، تلاش نیرو‌های فعال در بخش‌های مختلف و روند بازسازی کشور را به‌درستی برای جامعه و نسل‌های آینده روایت کنیم، فرصت مهمی را برای ثبت تاریخ از دست خواهیم داد.
گلزاری در پایان از برگزارکنندگان نمایشگاه، عکاسان، هنرمندان، داوران و روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی برای تلاش در مسیر ثبت و مستندسازی این رویداد‌ها قدردانی کرد.
انتهای پیام/