به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، مجید فروتن، معاون فرهنگی رسانه‌ای اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان عصر امروز در همایش گرامیداشت روز حافظ در تالار شهید آوینی همدان، با تأکید بر ضرورت بازخوانی اندیشه حافظ و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فکری و فرهنگی این شاعر بزرگ، گفت: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به بسط و بررسی اندیشه حافظ نیاز دارد و برای ارائه حرف‌های تازه در حوزه مفاخر ادبی، باید رویکردهای جدیدی در پیش گرفت.
فروتن با اشاره به جایگاه فکری حافظ اظهار کرد: حافظ صاحب فکر و نحله فکری است و علاوه بر آغازگری و استمرار در اندیشه، در حوزه فرهنگی نیز نهادساز بوده است. ازاین‌رو، برای بهره‌گیری مؤثر از میراث او، باید به‌جای تکرار مطالب گذشته، به تحلیل و بررسی عمیق اندیشه‌هایش بپردازیم تا بتوانیم با نگاهی متفاوت به مسائل امروز جامعه پاسخ دهیم.
وی با تأکید بر ضرورت تحول در شیوه پرداختن به مفاخر ادبی افزود: به تعبیر حافظ، باید طرحی نو دراندازیم؛ زبان و شیوه بیان ما باید متناسب با روزگار امروز باشد و از ابزارهای نوین برای معرفی و تبیین اندیشه مفاخر استفاده کنیم. در حوزه‌های مختلف ادبی نیز، از جمله تحلیل، نقد و بررسی، باید با ایده‌ها و رویکردهای تازه حرکت کنیم.
معاون فرهنگی رسانه‌ای اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ادامه داد: برای آنکه بتوانیم حرف تازه‌ای برای ارائه داشته باشیم، باید میان اولویت‌ها، نیازها و شرایط روز جامعه با ظرفیت‌های مفاخر فرهنگی و ادبی خود پیوند برقرار کنیم. در غیر این صورت، مطالبی که مطرح می‌کنیم، تکرار گفته‌های پیشین خواهد بود. بنابراین، تزریق اندیشه‌های تازه و تولید آثار جدید، ضرورتی متناسب با نیاز امروز جامعه است.
فروتن با دعوت از فعالان فرهنگی و ادبی برای ارائه ایده‌ها و طرح‌های جدید تصریح کرد: از کسانی که در این حوزه طرح و پیشنهادی دارند، انتظار می‌رود ایده‌های خود را در برنامه‌های مختلف مطرح کنند تا بتوانیم با ارائه دیدگاه‌های نو، زمینه اقناع مخاطبان و توسعه فعالیت‌های فرهنگی را فراهم کنیم. این رویکرد باید گروه‌های مختلف مخاطبان، از کودکان و نوجوانان تا استادان دانشگاه، را دربر بگیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت فراهم کردن زمینه گفت‌وگو، نقد و تبادل نظر تأکید کرد و گفت: باید اجازه دهیم افراد مختلف، در چارچوب‌های مشخص، دیدگاه‌ها و افکار خود را بیان کنند. در این مسیر، لازم است هم نقاط قوت و هم نقاط ضعف مطرح شود؛ چراکه نقد و بررسی و حتی اختلاف‌نظرها، در صورت هدایت صحیح، می‌توانند به توسعه فرهنگی منجر شوند.
معاون فرهنگی رسانه‌ای در پایان با اشاره به حافظ به‌عنوان نماد اعتدال خاطرنشان کرد: اگر حافظ نماد اعتدال است، ما نیز باید این رویکرد را در گفت‌وگوها و فعالیت‌های فرهنگی خود دنبال کنیم و با بررسی دقیق اندیشه‌های او، زمینه شکل‌گیری تفکری پویا و متناسب با نیازهای امروز جامعه را فراهم آوریم.
از این منظر، شناخت رابطه گوته با ادبیات فارسی نباید تنها به حافظ محدود شود، بلکه لازم است مجموعه مطالعات، آثار و تأملات او درباره ایران و فرهنگ شرقی نیز مورد بررسی قرار گیرد. همچنین تأثیرپذیری گوته از قرآن کریم، موضوعی مستقل است که باید جداگانه مطالعه شود تا ابعاد مختلف مواجهه فکری او با فرهنگ و اندیشه اسلامی روشن‌تر شود.
حسینی در پایان تأکید کرد: برای شناخت دقیق‌تر رابطه حافظ و گوته، باید از نگاه تک‌بعدی فاصله گرفت و مجموعه منابع الهام، مطالعات و تجربه‌های ادبی گوته را در نظر داشت. هرچند حافظ در شکل‌گیری دیوان «شرقی ـ غربی» جایگاهی مهم دارد، اما تقلیل تمام تأثیرپذیری‌های گوته به شعر حافظ، تصویری ناقص از کارنامه ادبی او ارائه می‌دهد. بررسی هم‌زمان نقش حافظ، سعدی، قرآن کریم و دیگر سرچشمه‌های فکری و فرهنگی می‌تواند به درک عمیق‌تر پیوندهای ادبی میان ایران و آلمان کمک کند.
سخن تازه را باید از نسل‌های تازه انتظار داشت
حسین تهذیبی،حافظ شناس همدانی در همایش گرامیداشت روز حافظ در تالار شهید آوینی، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از اندیشه‌های نسل‌های جدید، اظهار کرد: حقیقت این است که سخن تازه را باید از نسل‌های تازه انتظار داشت، چراکه انسان، هر اندازه انعطاف‌پذیر، روشنفکر، جوینده و پوینده باشد، به‌تدریج به افکار و دیدگاه‌های خود دلبستگی پیدا می‌کند و ممکن است در همان چارچوب فکری تثبیت شود. ازاین‌رو، هر نسل در فضای فکری و فرهنگی خاصی پرورش می‌یابد و عبور از چارچوب‌هایی که در طول سال‌ها شکل گرفته‌اند، دشوار خواهد بود.
وی با اشاره به تأثیر تغییر نسل‌ها بر پویایی اندیشه و جریان‌های فکری افزود: یکی از روان‌شناسان معتقد بود که جریان‌های فکری در دانشگاه‌های جهان در گذشته پویایی بیشتری داشتند و یکی از دلایل این موضوع را می‌توان در میانگین طول عمر انسان‌ها جست‌وجو کرد. در دوره‌هایی که میانگین عمر انسان حدود 50 سال بود، نسل‌ها با فاصله زمانی کمتری جای خود را به یکدیگر می‌دادند و با تغییر نسل، زمینه ورود دیدگاه‌ها و اندیشه‌های تازه نیز فراهم می‌شد.
تهذیبی ادامه داد: امروزه به مدد پیشرفت‌های پزشکی، میانگین طول عمر انسان افزایش یافته است و در محیط‌های دانشگاهی نیز استادان ممکن است سال‌های طولانی بر کرسی‌های علمی خود باقی بمانند و از دیدگاه‌هایی که به آنها باور دارند، دفاع و حراست کنند. تداوم این وضعیت، در صورت فراهم نبودن زمینه نقد و تحول فکری، می‌تواند بر پویایی فضای دانشگاهی اثر بگذارد و زمینه رکود فکری را در میان استادان و دانشجویان فراهم کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش فناوری‌های نوین در تحول اندیشه انسان خاطرنشان کرد: برخی هوش مصنوعی را نعمتی برای انسان می‌دانند؛ چراکه این فناوری در فضای فکری امروز می‌تواند زمینه‌های تازه‌ای برای پرسشگری، بازنگری در باورها و مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت فراهم کند و انسان را به تفکر بیشتر وادارد. از این منظر، بهره‌گیری درست از هوش مصنوعی می‌تواند به شکستن چارچوب‌های فکری تکرارشونده و گشودن مسیرهایی تازه برای اندیشیدن کمک کند.
انتهای پیام/