به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، زندگی شهید یحیی سنوار که در 17 اکتبر 2024 توسط نیروهای اشغالگر صهیونیستی در رفح، جنوب نوار غزه، به شهادت رسید، به طور جدایی‌ناپذیری با تحولاتی که آرمان فلسطین طی دهه‌ها تجربه کرده است، پیوند خورده است.
از دل اردوگاه آوارگان خان یونس تا فرماندهی مقاومت فلسطین
شهید یحیی سنوار از اردوگاه آوارگان خان یونس برخاست و بیش از دو دهه را در زندان‌های رژیم صهیونیستی گذراند تا اینکه به خط مقدم رهبری جنبش مقاومت اسلامی حماس ارتقا یافت، به یکی از برجسته‌ترین چهره‌های سیاسی و نظامی آن تبدیل شد و سرانجام در لحظه‌ای سرنوشت‌ساز در تاریخ این درگیری، رهبری دفتر سیاسی آن را بر عهده گرفت.
در دومین سالگرد شهادت این رهبر و فرمانده بزرگ مقاومت فلسطین، لحظات کلیدی زندگی او دوباره زنده می‌شوند و اهمیت رویکرد مقاومتی ایشان را در رابطه با تجربه فلسطینیان از زندان، تکامل حماس، ماهیت رویارویی با اشغالگران و در نهایت جنگی که پس از عملیات 7 اکتبر 2023 آغاز شد، برجسته می‌کند.
شهید سنوار در 29 اکتبر 1962 در اردوگاه آوارگان خان یونس، در خانواده‌ای که در جریان نکبت 1948 از مجدل آواره شده بودند، به دنیا آمد. او در محیط اردوگاه بزرگ شد و تحصیل کرد، جایی که زندگی با تجربه آوارگی، محرومیت و انتظار بازگشت در هم آمیخته بود، سپس در دانشگاه اسلامی غزه ثبت نام و مدرک لیسانس زبان عربی خود را دریافت کرد.
شهید یحیی سنوار همچنین در طول دوران دانشگاه خود در فعالیت‌های دانشجویی و سازمانی مشارکت برجسته‌ای داشت و آغاز مشارکت او در فعالیت‌های سیاسی و فعالانه بود، در زمانی که سرزمین‌های اشغالی فلسطین دستخوش تحولاتی بودند که پیش از وقوع انتفاضه اول و تأسیس حماس در سال 1987 رخ داد.
زندگینامه شهید یحیی سنوار که در دانشنامه تعاملی آرمان فلسطین منتشر شده است، نشان می‌دهد که او برای اولین بار در سال 1982 بازداشت شد. سپس او در ایجاد دستگاه‌های امنیتی مرتبط با جنبش اسلامی، از جمله دستگاه «مجد» در سال 1986، که در تعقیب متهمان به همکاری با اشغالگران نقش داشت، مشارکت داشت. این مسیر در شکل‌گیری جایگاه او در ساختار سازمانی و امنیتی حماس نقش مهمی ایفا کرد.
23 سال پشت میله‌های زندان‌های اشغالگران
در سال 1988، مقامات سایه اشغالگر دوباره شهید سنوار را بازداشت کردند و دادگاه نظامی رژیم صهیونیستی او را به دلیل نقشش در فعالیت‌های امنیتی و نظامی جنبش حماس به چهار بار حبس ابد محکوم کرد. او تقریباً 23 سال را در زندان‌های دشمن صهیونیستی گذراند، که طی آن بین چندین بازداشتگاه منتقل شد و حبس انفرادی و محرومیت از ملاقات با خانواده را تحمل کرد.
با این حال، سال‌های اسارت او صرفاً دوره‌ای از غیبت از زندگی عمومی نبود. شهید یحیی سنوار علاوه بر علاقه‌اش به نویسندگی و ادبیات، در بدنه سازمانی اسرای حماس سمت‌های رهبری را بر عهده گرفت، در تلاش‌های حمایتی و اعتصاب غذا شرکت کرد، زبان عبری آموخت و ادبیات سیاسی و امنیتی اسرائیل را مطالعه کرد.
از جمله برجسته‌ترین آثار او رمان «خار و میخک» است که به تجربه فلسطینیان و تحولات پس از شکست 1967، از طریق روایتی مبتنی بر واقعیت‌ها و حافظه جمعی جامعه فلسطین می‌پردازد. این رمان نشان‌دهنده علاقه او به مستندسازی تجربه فلسطینیان بوده و تفسیر آن همچنان با پیشینه سیاسی و فکری او مرتبط است.
در 11 اکتبر سال 2011 شهید یحیی سنوار در چارچوب توافق تبادل اسرا معروف به «وفا الاحرار» (وفاداری به آزادگان) که طبق آن رژیم صهیونیستی 1027اسیر فلسطینی را در ازای گلعاد شالیط نظامی صهیونیست آزاد کرد آزاد شد.
معامله وفاداری به آزادگان نقطه عطفی در زندگی شهید سنوار بود، زیرا او به نوار غزه بازگشت تا فعالیت‌های خود را در رهبری حماس از سر بگیرد و از تجربه سازمانی و ارتباطات خود در درون این جنبش بهره ببرد.
از رهبری غزه تا رهبری حماس
پس از آزادی، شهید سنوار به سرعت در سلسله مراتب رهبری مقاومت فلسطین صعود کرد. او در سال 2012 به رهبری جنبش حماس در نوار غزه و سپس عضو دفتر سیاسی این جنبش شد. شهید سنوار در سال 2017 به ریاست دفتر سیاسی این جنبش درآمد و در این دوران مدیریت امور سیاسی، امنیتی و نظامی را با هم ترکیب کرد.
شهید یحیی سنوار در 6 آگوست 2024 بار دیگر به ریاست دفتر سیاسی حماس درآمد و جانشین شهید اسماعیل هنیه شد.
نام شهید سنوار در جنگ‌های متوالی که نوار غزه درگیر آن بود، به ویژه نبرد «شمشیر قدس» در سال 2021، که در بحبوحه تنش‌های پیرامون مسجد الاقصی و قدس رخ داد و به چندین جبهه فلسطینی گسترش یافت، برجسته شد.
نام شهید یحیی سنوار همچنین با راهپیمایی بزرگ بازگشت که در مارس 2018 در نزدیکی حصار حائل در شرق نوار غزه آغاز شد، گره خورده بود. در این راهپیمایی‌ها مردم فلسطین به طور گسترده برای مطالبه حق بازگشت و لغو محاصره شرکت کردند.
این راهپیمایی‌ها در چارچوب الگویی از مقاومت مردمی فلسطین بود که با تجاوزات وحشیانه صهیونیست‌ها همراه شد و در سال اول صدها شهید و زخمی در میان فلسطینیان بر جای گذاشت.
اما در جبهه سیاسی نیز شهید یحیی سنوار به عنوان یکی از چهره‌هایی که در تلاش برای حل اختلاف فلسطینیان نقش داشت، ظهور کرد. او همچنین در کنار رهبران فلسطینی از جناح‌های مختلف، از جمله کسانی بود که در سال 2006 سند آشتی ملی برای اسرا را تدوین کردند.
مردی که اشغالگران از تبدیل شدن او به نصرالله دوم وحشت داشتند
شهید یحیی سنوار همچنین به مدیریت عالی در جنگ روانی ضد دشمن شهرت داشت و منابع عبری هشدار می‌دادند با وجود آسیب‌های زیادی که فلسطینی‌ها در جنگ با اسرائیل متحمل می‌شوند، اما رفتارهای شجاعانه و سخنرانی‌های قاطع سنوار، احساس پیروزی به فلسطینی‌ها می‌دهد و به همان اندازه وحشت افکار عمومی اسرائیلی‌ها را بالا می‌برد.
از این نظر، بسیاری شهید سنوار را با شهید سید حسن نصرالله مقایسه و تاکید می‌کردند صهیونیست‌ها بسیار نگرانند که یحیی سنوار به عنوان «نصرالله دوم» در فلسطین ظهور کند.
یکی دیگر از عوامل نگرانی صهیونیست‌ها درباره شخصیت شهید یحیی سنوار این بود که او یک هماهنگی عالی و منسجم میان شاخه سیاسی و نظامی حماس به وجود آورده است و اسرائیلی‌ها معتقد بودند تفاوتی میان شهید سنوار و شهید محمد الضیف، فرمانده گردان‌های عزالدین القسام در سطح فرماندهی نظامی وجود ندارد.
شجاعت و شهادت‌طلبی از دیگر ویژگی‌های برجسته شهید یحیی سنوار بود؛ به‌طوری که او همواره در دل میدان، نبرد ضد دشمن را مدیریت می‌کرد و این ویژگی در آخرین تصاویر او قبل از شهادتش کاملا مشهود است.
شهید یحیی سنوار در جریان نبرد شمشیر قدس که در سال 2021 اتفاق افتاد، خودش را به‌عنوان تنها رهبر عربی معرفی کرد که آماده ورود به جنگ ضد صهیونیست‌ها برای دفاع از قدس بود و همین مسئله محبوبیت وی را میان افکار عمومی بالا برد.
محافل و کارشناسان صهیونیست، چه در جریان این جنگ و چه در جریان طوفان الاقصی، بارها اعتراف کردند که مردم فلسطین، یحیی سنوار را رهبر تمام ملت فلسطین در نوار غزه، کرانه باختری، قدس و اراضی اشغالی 1948 می‌دانند.
سخنرانی‌های ملی و حماسی که شهید یحیی سنوار در جریان نبرد شمشیر قدس انجام داد و به‌ویژه تمجید وی از فلسطینیان ساکن اراضی اشغالی 1948، نقش زیادی در اتحاد همه فلسطینی‌ها ضد دشمن صهیونیستی داشت و اشغالگران را به‌شدت وحشت‌زده کرد.
در آن زمان و هنگامی که صهیونیست‌ها به‌شدت در تعقیب یحیی سنوار بودند، او تصاویری از بازدید میدانی خود از خیابان‌های غزه بدون تدابیر امنیتی و دیدار با مردم فلسطین منتشر کرد. مقامات اسرائیلی این اقدام سنوار را یک سیلی به صورت سرویس امنیتی و اطلاعاتی این رژیم دانستند.
معمار و مهندس طوفانی که ارکان صهیونیسم را به لرزه درآورد
بعد از عملیات طوفان الاقصی در 7 اکتبر 2023، شهید یحیی سنوار در کنار شهید محمد الضیف، تبدیل به اولین هدف تعقیب و ترورهای رژیم صهیونیستی شد، این در حالی است که صهیونیست‌ها از زمان آزادی شهید یحیی سنوار در سال 2011 همواره به‌دنبال ترور او بودند و تلاش‌های آنها برای رسیدن به این هدف در جریان نبرد شمشیر قدس هم به نتیجه نرسید.
صهیونیست‌ها، شهید یحیی سنوار را معمار و مغز متفکر عملیات 7 اکتبر می‌دانند و نام او تا ابد کابوسی بزرگ در ذهن اشغالگران خواهد بود.
اما پایان زندگی دنیوی شهید سنوار هرگز پایان واقعی او نبود. عصر روز پنجشنبه، 16 اکتبر 2024 بود که ناگهان تصاویر جسم بی‌جان این فرمانده بی‌نظیر و استثنایی حماس که بیش از یک سال با بزرگ‌ترین قدرت‌ها و شیاطین عالم می‌جنگید منتشر شد؛ وسط خرابه‌ها و بُتن‌ها و میلگردها، و در میان شقی‌ترین موجودات عالم، در حالی که دست راستش از آرنج به شدت زخم برداشته و انگشت اشاره دست چپش هم با چاقو بُریده شده بود!
هیچ کس حتی خود صهیونیست‌ها باور نمی‌کردند او، یحیی سنوار باشد. اشغالگران کاملا اتفاقی و در جریان نبرد تن به تن و نابرابر با او مواجه و با استفاده از انواع تکنولوژی‌ها و گلوله‌های تانک او را به شهادت رساندند. چند ساعتی گذشت که صهیونیست‌ها اعلام کردند، با آزمایش دی‌ان‌ای اطمینان پیدا کرده‌اند که او، همان یحیی سنوار معروفی است که بیش از 20 سال و از نوجوانی در زندان‌های رژیم صهیونیستی بود و طی یک سالی که از عملیات طوفان‌الاقصی می‌گذشت، بزرگ‌ترین ضربه‌ها را به این رژیم و متحدانش وارد کرد.
وقتی اشغالگران از شهید سنوار هم وحشت دارند
صهیونیست‌ها چون کاملا اتفاقی در شهر رفح به شهید یحیی سنوار رسیده بودند، آمادگی لازم برای نمایش رسانه‌ای نداشتند. آنها بلافاصله تصاویر پیکر بی‌جان او را منتشر و اقدام به شادی کردند. حتی تصاویر ویدئویی که کوادکوپترهای این رژیم از لحظات آخر این رزمنده بی‌نظیر گرفته بودند، منتشر شد و اشغالگران ناخواسته از او یک قهرمان ساختند.
تصاویر نشان می‌داد، مردی زخمی، در حالی که دست راستش به شدت مجروح و از کار افتاده و سر و صورتش با چفیه پوشانده شده بود، به کوادکوپتری که برای شناسایی وارد این ساختمان مخروبه شده خیره می‌شود و با این که خون زیادی از او رفته و بی‌حال بود، چوبی که جلوی دست چپش است را برداشته و به سمت کوادکوپتر پرتاب می‌کند. این تصاویر، ورق را علیه صهیونیست‌ها برگرداند و بنا بر اعلام رادیو و تلویزیون رژیم اسرائیل «از سنوار عملا یک اسطوره ساخت.»
سازمان رادیو و تلویزیون این رژیم اعلام کرد «صحنه‌هایی که ما می‌بینیم با آن چیزی که حماس یا جهاد اسلامی در فلسطین و حزب‌الله در لبنان می‌بینند، متفاوت است، آنها مردی را دیدند که تا واپسین لحظه و آخرین قطره خون مبارزه کرد؛ حتی هنگامی که زخمی شده بود...سنوار عملا به یک اسطوره تبدیل شد».
بعد از آن، ارتش اشغالگر با همه ابزارهای رسانه‌ای خودش و حامیان غربی و آمریکایی تلاش کرد تا این تصویر سیاه از خود را در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های سراسر جهان پاک کند و اتهامات جدیدی به شهید سنوار وارد سازد؛ اما همه این تلاش‌ها با شکست مواجه شد و اسرائیل نتوانست تصویر قهرمان و مقاومتی یحیی سنوار را از بین ببرد. اشغالگران حتی به فکر بمباران خانه‌ای افتادند که یحیی سنوار در آنجا با دشمن جنگید و به شهادت رسید.
امروز با گذشت دو سال از شهادت این فرمانده قهرمان مقاومت فلسطین، نام و تصاویر او نه تنها در خیابان‌های غزه، بلکه در سراسر جهان بالا می رود و او تا ابد به نماد شجاعت، قهرمانی، آزادگی و مبارزه با ظلم تبدیل شده و پرچمش توسط نسل‌های آینده فلسطین و همه مقاومان و آزادگان برافراشته خواهد ماند.
انتهای پیام/