به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، شینا انصاری در آیین اختتامیه دومین رویداد علمی ـ آموزشی کتاب «انسان و محیط زیست» که امروز در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، با اشاره به تدریس کتاب «انسان و محیط زیست» در پایه یازدهم افزود: خوشحالیم که درس «انسان و محیط زیست» به عنوان یکی از موضوعاتی که همواره دغدغه ما بوده، طی 10 سال گذشته در پایه یازدهم گنجانده شده است و اکنون این کتاب را در مجموعه کتب درسی پایه یازدهم داریم.
معاون رئیس‌جمهوری با تأکید بر لزوم گسترش آموزش‌های محیط زیستی به سنین پایین‌تر ادامه داد: در کنار این اقدام ارزشمند و با توجه به اهمیت ویژه آموزش‌های محیط زیستی، چه به‌صورت رسمی و چه غیررسمی، ضروری است آموزش کودکان را از سنین پایین آغاز کنیم. در اسناد بالادستی و سیاست‌های کلی محیط زیست نیز توسعه سواد محیط زیستی به‌صورت مشخص مورد تأکید قرار گرفته است.
انصاری تصریح کرد: اگر می‌خواهیم زندگی همسو و هماهنگ با محیط زیست نهادینه و به یک رفتار پایدار تبدیل شود، باید آموزش‌ها را از سنین پایین‌تر آغاز کنیم.
وی با اشاره به تلاش‌های صورت‌گرفته برای عملیاتی کردن آموزش‌های کتاب «انسان و محیط زیست» گفت: شاهد هستیم که در پایه یازدهم تلاش می‌شود آموزش‌های نظری به عرصه عمل آورده شود و با اقدامات عملی، مفاهیم را برای دانش‌آموزان ملموس کنند تا به رفتار تبدیل شود و این رفتار قابلیت تسری به خانواده‌ها و جامعه را پیدا کند. این اقدام بسیار ارزشمند است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به برگزاری دومین رویداد علمی ـ آموزشی کتاب «انسان و محیط زیست» اظهار کرد: امروز بسیار خوشحالیم که در اختتامیه رویدادی حضور داریم که با وجود اینکه کشور یک سال بسیار سخت را سپری کرد و دو جنگ تحمیلی ناجوانمردانه بر آن تحمیل شد، فعالیت‌هایی که باید در حوزه محیط زیست ادامه پیدا می‌کرد، متوقف نشد.
وی ادامه داد: با همکاری وزارت آموزش و پرورش و نگاه بسیار خوبی که وزیر آموزش و پرورش و همکارانشان دارند، در جهت اجرای تفاهم‌نامه میان سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت آموزش و پرورش و با درک اهمیت و ضرورت آموزش‌های محیط زیستی، این فعالیت‌ها ادامه پیدا کرده است.
انصاری با اشاره به آثار ارائه‌شده در این رویداد افزود: در این برنامه و در فعالیت‌هایی که بر محور کتاب انسان و محیط زیست و موضوعات مختلف مطرح‌شده در این کتاب شکل گرفته، با ابتکارها، ایده‌های خلاقانه و نوآورانه دانش‌آموزان مواجه هستیم.
وی با بیان اینکه استمرار چنین برنامه‌هایی حامل پیامی روشن است، گفت: این موضوع یک پیام روشن برای دشمنان ما دارد؛ با وجود شرایطی که کشور با آن مواجه است، فعالیت‌های حوزه محیط زیست را متوقف نکرده‌ایم و به طور مشخص، آموزش محیط زیست به فرزندانمان - که میراث‌داران ما هستند و باید از سرمایه‌های طبیعی حفاظت کنند - استمرار دارد.
معاون رئیس‌جمهوری ابراز امیدواری کرد همکاری سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت آموزش و پرورش در این زمینه گسترش یابد و افزود: امیدواریم نه‌تنها کتاب انسان و محیط زیست بتواند اثرگذاری و پویایی خود را داشته باشد بلکه در سنین و مقاطع پایین‌تر نیز شاهد اجرای برنامه‌های عملی و آموزشی در حوزه محیط زیست باشیم.
انصاری با اشاره به موضوعات دارای اولویت برای آموزش دانش‌آموزان گفت: مدیریت مصرف آب یکی از این موضوعات است، به‌ویژه با توجه به شرایطی که امروز کشور با آن مواجه است. مدیریت بهینه مصرف آب و انرژی، با توجه به ناترازی جدی در حوزه انرژی، از جمله آموزش‌هایی است که باید بتوانیم در آموزش و پرورش تسری دهیم.
وی افزود: موضوعاتی همچون مدیریت و کاهش تولید پسماند، کاهش اتلاف مواد غذایی و تفکیک پسماند نیز باید مورد توجه قرار گیرد همچنین مصرف‌گرایی بی‌رویه یکی دیگر از موضوعاتی است که متأسفانه شاهد ترویج آن در شبکه‌های اجتماعی هستیم.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر استفاده از ظرفیت آموزه‌های فرهنگی و دینی برای اصلاح الگوی مصرف اظهار کرد: اگر بتوانیم با تکیه بر آموزه‌های فرهنگی و دینی خود که بر قناعت و پرهیز از اسراف تأکید دارند، این مفاهیم را به فرزندانمان آموزش دهیم، به‌نحوی که در رفتار آنها جاری و ساری شود، حتماً می‌توانیم بسیاری از مشکلات محیط زیستی ناشی از مصرف بیش از حد، حرص و زیاده‌روی انسان‌ها در عصر حاضر را کاهش دهیم.
آموزش به‌تنهایی به تغییر پایدار رفتارهای محیط‌زیستی منجر نمی‌شود
هادی کیادلیری در آیین اختتامیه دومین رویداد علمی ـ آموزشی کتاب «انسان و محیط زیست» که امروز در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، افزود: این همبستگی باید حول ارزش‌ها و قواعد موجود در جامعه شکل بگیرد. ما ارزش‌های اخلاقی بسیاری در تمدن، فرهنگ ایرانی و دین خود داریم که می‌توانند به ما کمک کنند تا حول این ارزش‌ها مشکلات محیط زیستی را حل کنیم اما متأسفانه در سال‌های اخیر کمتر به این ارزش‌ها توجه کرده‌ایم.
وی با اشاره به وضعیت محیط زیست کشور ادامه داد: بر اساس یکی از شاخص‌های جهانی محیط زیست، رتبه ایران در سال 2022 در میان 180 کشور، 133 و در سال 2024 حدود 113 بوده است که نشان می‌دهد وضعیت مطلوبی نداریم.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به مفهوم «مرزهای زیستی» گفت: دانشمندان 9 مرز زیستی را برای کره زمین تعیین کرده‌اند که نباید از آنها عبور کرد. متأسفانه در کشور ما به دلیل مصرف بیش از ظرفیت زیستی، از این مرزها عبور کرده‌ایم و این موضوع بسیار مهم است.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگرش نسبت به طبیعت تصریح کرد: ایران کشوری است که مردم آن در طول تاریخ احترام به طبیعت را در فرهنگ خود داشته‌اند اما آینده جایی نیست که از امروز جدا باشد. توجه و احترام به طبیعت نیازمند یک تغییر بنیادی در نگرش و نگاه ماست و در غیر این صورت هر اقدامی که انجام دهیم، در حد امور جاری باقی خواهد ماند.
کیادلیری آموزش نسل‌های آینده را یکی از مهمترین راهکارهای ایجاد این تغییر دانست و گفت: این تغییرات بدون آموزش و آگاهی نسل‌های آینده‌ساز، جوانان و کودکان امکان‌پذیر نیست.
وی با بیان اینکه مأموریت سازمان حفاظت محیط زیست، پیشگیری از آسیب‌های احتمالی به محیط زیست است، اظهار کرد: تعریف حفاظت، جلوگیری از صدمات بالقوه‌ای است که می‌تواند به محیط زیست وارد شود زیرا اگر این صدمات به مرحله بالفعل برسند، جبران آنها بسیار دشوار خواهد بود.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: یکی از دلایل اصلی شکست ما در برابر مشکلات محیط زیستی این بوده که اقدامات خود را پس از مشاهده مشکلات انجام داده‌ایم، در حالی که به دلیل محدودیت‌های محیط زیستی موجود، این رویکرد اصولاً نمی‌تواند موفقیت‌آمیز باشد.
کیادلیری با اشاره به نقش عادت در رفتارهای محیط زیستی گفت: ما نمی‌توانیم عادت‌ها را به‌راحتی تغییر دهیم. گاهی عادت از آگاهی قوی‌تر عمل می‌کند بنابراین اگر کودکی از سنین پایین به رفتاری عادت کند، تغییر آن در آینده به‌سادگی امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل آموزش رفتارهای محیط زیستی در دوران کودکی و دانش‌آموزی اهمیت زیادی دارد.
وی در عین حال تأکید کرد: تجربه برنامه‌های محیط زیستی نشان داده است که اگرچه آموزش و افزایش آگاهی یکی از ارکان حفاظت از محیط زیست است اما آموزش الزاماً به تغییر رفتار پایدار در جامعه منجر نخواهد شد.
کیادلیری افزود: انسان‌ها تنها بر اساس دانستن درست یا نادرست بودن یک رفتار عمل نمی‌کنند بلکه هزینه و فایده، سهولت انجام رفتار، پیامدها، بازخورد اجتماعی و انگیزه‌های درونی نیز در انتخاب رفتار انسان مؤثر است.
وی با بیان مثالی گفت: ممکن است فردی بداند که نباید در طبیعت زباله یا پلاستیک رها کند اما اگر رها کردن زباله برای او آسان و بدون هزینه باشد و در مقابل، جمع‌آوری و انتقال آن هیچ منفعت یا بازخوردی برای او نداشته باشد، صرفاً افزایش آگاهی نمی‌تواند رفتار او را در مقیاس گسترده و پایدار تغییر دهد بنابراین سیاست‌ها باید از «آموزش رفتار» به سمت «طراحی معادله رفتار» حرکت کنند و در این طراحی، چهار محور اصلی مورد توجه قرار گیرد.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست نخستین محور را «آموزش» دانست و گفت: آموزش باید موجب ایجاد انگیزه، دانش و نگرش لازم برای شناخت رفتار صحیح و چرایی انجام آن شود. این کاری است که امروز انجام می‌دهیم اما اگر در همین سطح باقی بمانیم، به تغییر رفتار جامعه نخواهیم رسید.
کیادلیری دومین محور را فراهم کردن زیرساخت‌ها عنوان کرد و افزود: تصویر رفتار مطلوب را باید ایجاد و زیرساخت‌ها، خدمات و شرایطی را فراهم کنیم که انجام رفتار صحیح آسان‌تر و کم‌هزینه‌تر باشد.
وی سومین محور را ایجاد مشوق و بازخورد مثبت دانست و گفت: سازوکارهایی باید طراحی شود که رفتار مطلوب برای فرد دارای منفعت، اعتبار، رضایت و بازخورد اجتماعی باشد.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: «محور چهارم نیز ایجاد هزینه برای رفتارهای مخرب با استفاده از ابزارهای قانونی است. این موارد باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بتوانیم از آموزش رفتار به سمت طراحی یک نظام مؤثر برای تغییر رفتار حرکت کنیم.»
کیادلیری در پایان ابراز امیدواری کرد:با ایجاد این «معادله رفتار» و همکاری میان دستگاه‌های مختلف، زمینه دستیابی به نتایج مطلوب در حوزه حفاظت از محیط زیست فراهم شود.
سید مهدی باقریان - مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطه نظری - با اشاره به تجربه تدوین کتاب «انسان و محیط زیست» گفت: حدود 10 سال قبل، همکاران ما تلاش کردند کتاب «انسان و محیط زیست» را به نظام تعلیم و تربیت معرفی کنند و در سال‌های اخیر نیز تلاش شده است روایت زیست‌محیطی، دوستی و محبت و مواجهه مشفقانه با طبیعت در برنامه‌های درسی مورد توجه قرار گیرد.
وی در ادامه به برنامه‌ریزی برای درس «جهان پیرامون» در دوره اول ابتدایی اشاره کرد و گفت: یکی از بسترهایی که برای تحقق این رویکرد در نظر گرفته شده، درس «جهان پیرامون» در دوره اول ابتدایی است. بخشی از همکارانی که پیش از این در طراحی و اجرای درس «انسان و محیط زیست» نقش داشته‌اند، اکنون در حال برنامه‌ریزی و تعریف درس «جهان پیرامون» هستند.
باقریان درباره مأموریت این درس توضیح داد: یکی از مأموریت‌های «جهان پیرامون»، آشنایی دانش‌آموزان دوره اول ابتدایی، یعنی پایه‌های اول، دوم و سوم، با این موضوعات است. در این درس قرار است در بستر آموزش علوم تجربی و در یک زمینه اجتماعی، موضوعاتی از جمله سلامت و محیط زیست نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر اهمیت این سه پایه تحصیلی افزود: پایه‌های اول، دوم و سوم ابتدایی سه سال مهم و راهبردی هستند و یکی از مأموریت‌های ویژه ما این است که از بحث محیط زیست غافل نباشیم و تلاش کنیم روایتی زیبا، دلپسند و منجر به تغییر برای دانش‌آموزان در دوره‌های مختلف آموزشی ارائه کنیم.
باقریان همچنین با اشاره به تغییرات پیش‌روی برنامه‌های درسی گفت: در تغییرات برنامه درسی سال‌های آینده نیز برای هر یک از دوره‌های تحصیلی، برنامه ویژه‌ای برای محیط زیست در نظر گرفته خواهد شد.
انتهای پیام/