به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، مسئولیت کیفری کودکان و نوجوانان در قانون مجازات اسلامی، با توجه به سن مرتکب، نوع جرم و شرایط ارتکاب آن تعیین می‌شود به‌گونه‌ای که برای اطفال و نوجوانان در جرائم تعزیری، مجازات‌هایی متفاوت از بزرگسالان در نظر گرفته شده است.
در بررسی مسئولیت کیفری افراد زیر 18 سال، باید میان جرائم تعزیری و جرائم مستوجب حد، قصاص و دیه تفاوت قائل شد. همچنین در جرائم تعزیری، سن مرتکب و شرایط مقرر در قانون، مبنای تعیین واکنش قضائی است و دختر و پسر از حیث سن در این زمینه تفاوتی ندارند.
مسئولیت کودکان زیر 9 سال در جرائم تعزیری
بر اساس مقررات قانون مجازات اسلامی، برای کودکان زیر 9 سال در جرائم تعزیری، مجازاتی در نظر گرفته نشده است. در این سن، نقش والدین و سرپرستان قانونی در تربیت، مراقبت و اصلاح رفتار کودک اهمیت ویژه‌ای دارد.
اقدامات قانونی برای کودکان 9 تا 12 سال
مطابق ماده 88 قانون مجازات اسلامی، در صورتی که کودکان در بازه سنی 9 تا 12 سال مرتکب جرم تعزیری شوند، دادگاه می‌تواند متناسب با شرایط پرونده، یکی از اقدامات قانونی مقرر را اعمال کند.
این اقدامات عبارت‌اند از:
1. تسلیم طفل به والدین، اولیا یا سرپرست قانونی، همراه با اخذ تعهد برای تربیت، تأدیب و مراقبت از رفتار او.
2. تسلیم طفل به اشخاص حقیقی یا حقوقی واجد صلاحیت که دادگاه به مصلحت کودک تشخیص دهد؛ این اقدام در صورت عدم صلاحیت یا در دسترس نبودن والدین و سرپرستان قانونی، با رعایت مقررات مربوط امکان‌پذیر است.
3. نصیحت طفل به‌وسیله قاضی دادگاه.
دادگاه همچنین می‌تواند در صورت تشخیص مصلحت کودک، والدین یا سرپرست قانونی را به اقداماتی مانند معرفی طفل به مددکار اجتماعی یا روان‌شناس، فراهم کردن زمینه تحصیل یا حرفه‌آموزی، پیگیری درمان، جلوگیری از ارتباط‌های زیان‌بار و محدود کردن رفت‌وآمد به مکان‌های مشخص ملزم کند.
مجازات نوجوانان 12 تا 15 سال در جرائم تعزیری
برای نوجوانان 12 تا 15 سال نیز ماده 88 قانون مجازات اسلامی، علاوه بر اقدامات مربوط به تسلیم به والدین یا اشخاص واجد صلاحیت و نصیحت قضایی، واکنش‌های دیگری را پیش‌بینی کرده است.
این اقدامات شامل اخطار و تذکر یا اخذ تعهد کتبی برای خودداری از تکرار جرم و، در مورد جرائم تعزیری درجه یک تا پنج، نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال است.
انتخاب اقدام متناسب با وضعیت نوجوان، شرایط ارتکاب جرم و مصلحت او، در چارچوب مقررات قانونی و با تصمیم دادگاه صورت می‌گیرد.
مجازات نوجوانان 15 تا 18 سال در جرائم تعزیری
بر اساس ماده 89 قانون مجازات اسلامی، نوع و میزان مجازات نوجوانان 15 تا 18 سال با توجه به درجه جرم تعزیری تعیین می‌شود.
در جرائم تعزیری درجه یک تا سه، مجازات نگهداری در کانون اصلاح و تربیت از دو تا پنج سال و در جرائم درجه چهار، از یک تا سه سال است.
در جرائم تعزیری درجه پنج، دادگاه می‌تواند نوجوان را به سه ماه تا یک سال نگهداری در کانون اصلاح و تربیت، انجام خدمات عمومی رایگان یا پرداخت جزای نقدی محکوم کند.
در جرائم درجه شش نیز مجازات می‌تواند شامل جزای نقدی یا خدمات عمومی رایگان باشد و برای جرائم درجه هفت و هشت، جزای نقدی پیش‌بینی شده است.
در تعیین مجازات خدمات عمومی رایگان برای نوجوانان، رعایت محدودیت‌های قانونی مربوط به ساعات انجام خدمات الزامی است.
امکان تبدیل یا تخفیف مجازات نوجوانان
قانون مجازات اسلامی برای تعدیل مجازات نوجوانان نیز مقرراتی در نظر گرفته است. مطابق ماده 89، دادگاه می‌تواند با توجه به وضعیت متهم و جرم ارتکابی، در موارد مقرر، نگهداری در کانون اصلاح و تربیت یا جزای نقدی را به نگهداری در کانون در روزهای آخر هفته یا اقامت در منزل در ساعات تعیین‌شده از سوی دادگاه تبدیل کند.
همچنین بر اساس ماده 90 قانون مجازات اسلامی، دادگاه می‌تواند با احراز شرایط قانونی و پس از گذشت یک‌پنجم از مدت نگهداری در کانون اصلاح و تربیت، در مجازات نوجوان تجدیدنظر کند و آن را تخفیف دهد یا به تسلیم نوجوان به ولی یا سرپرست قانونی تبدیل کند.
در مجموع، قانون مجازات اسلامی در برخورد با کودکان و نوجوانان بزهکار، علاوه بر توجه به نوع و شدت جرم، بر اصلاح رفتار، تربیت و بازگشت آنان به زندگی عادی نیز تأکید دارد.
انتهای پیام/