به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، پیروز حناچی، عضو شورای راهبری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ظهر امروز در نشست شورای راهبری احیای کارخانه ریسباف گفت: احیای این کارخانه تاریخی باید فراتر از مرمت بنا پیش برود و به بازگشت آن به حیات اجتماعی شهر اصفهان منجر شود؛ به‌گونه‌ای که ریسباف در کنار آثار تاریخی شهر، به یکی از جاذبه‌های دوره معاصر و مقاصد گردشگران تبدیل شود.
وی با اشاره به اهمیت ریسباف در بافت تاریخی اصفهان اظهار کرد: این مجموعه یکی از معدود کارخانه‌های نساجی باقی‌مانده در محدوده تاریخی شهر است و تثبیت مالکیت آن، فرصت مناسبی برای اجرای برنامه‌های احیا و بازآفرینی فراهم کرده است.
عضو شورای راهبری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی افزود: با توجه به تثبیت مالکیت ریسباف، امیدواریم با همکاری استاندار اصفهان، شهرداری و مدیران محلی بتوانیم برنامه احیای این مجموعه را به نتیجه برسانیم.
حناچی با تأکید بر لزوم استفاده از تجربه‌های جهانی در حفاظت از میراث صنعتی بیان کرد: تلاش می‌کنیم با بررسی تجربه‌های بین‌المللی در مواجهه با فضاهای صنعتی واقع در محدوده شهرها، الگویی متناسب با شرایط کارخانه ریسباف طراحی و اجرا کنیم.
وی با اشاره به پیش‌بینی ایجاد موزه منطقه‌ای در این مجموعه ادامه داد: ایجاد موزه از اهداف مورد نظر دولت برای ریسباف بوده است، اما برنامه احیا نباید به این کارکرد محدود شود؛ بلکه باید شرایطی فراهم کنیم تا این کارخانه در کنار آثار تاریخی اصفهان، به جاذبه‌ای برای بازدید گردشگران و علاقه‌مندان تبدیل شود.
عضو شورای راهبری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تشریح شیوه اجرایی مورد نظر برای این پروژه گفت: در تلاش هستیم با مشارکت توسعه‌گران داخلی، الگوی متفاوتی از بازآفرینی را دنبال کنیم؛ به این صورت که همه مراحل، از تعریف مسئله و تعیین بهره‌برداران تا انتخاب طراحان، برگزاری رقابت تخصصی، انتخاب پیمانکاران و بهره‌برداری نهایی، به شکل یکپارچه پیش برود.
حناچی تصریح کرد: در این رویکرد، تنها ساخت‌وساز و مرمت بنا اهمیت ندارد، بلکه باید اطمینان حاصل شود مجموعه‌ای که در پایان عملیات احیا تحویل داده می‌شود، مطابق اهداف اولیه طرح و کارکردهای پیش‌بینی‌شده مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به نقش توسعه‌گران در اجرای چنین طرح‌هایی خاطرنشان کرد: این شیوه در بخش‌هایی از جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد و توسعه‌گران با تأمین منابع مالی و مشارکت دادن عوامل مؤثر در شکل‌گیری پروژه، زمینه هماهنگی میان مراحل طراحی، اجرا و بهره‌برداری را فراهم می‌کنند.
عضو شورای راهبری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی افزود: به‌کارگیری این الگو در ریسباف می‌تواند تجربه تازه‌ای در زمینه احیای میراث صنعتی کشور ایجاد کند؛ تجربه‌ای که در آن، حفاظت از ارزش‌های تاریخی بنا با بهره‌برداری مؤثر و ایفای نقش اجتماعی آن همراه باشد.
حناچی با اشاره به آغاز فعالیت شورای راهبری احیای کارخانه ریسباف اظهار کرد: اولین نشست این شورا امروز برگزار شد و روز گذشته نیز وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی احکام اعضا و آیین‌نامه مربوط به شورا را ابلاغ کرده بود.
وی درباره روند اجرای پروژه گفت: در نشست امروز، موضوع زمان‌بندی اجرای طرح مطرح شد و قرار است در جلسه آینده، برنامه زمانی و شیوه انجام عملیات اجرایی با جزئیات بیشتری بررسی و تعیین شود.
حناچی در پایان تأکید کرد: هدف از احیای ریسباف، صرفاً بازسازی یک کارخانه تاریخی نیست؛ بلکه باید با بازآفرینی کالبدی این مجموعه، زمینه بازگشت آن به زندگی اجتماعی اصفهان نیز فراهم شود.
موزه ریسباف باید تا پایان دولت به سرانجام برسد
در ادامه این جلسه، مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، با تأکید بر ضرورت تسریع در احیای کارخانه ریسباف و تعیین تکلیف وضعیت حفاظتی مسجد جامع عتیق و مسجد سید گفت: تلاش ما این است که عملیات مقاوم‌سازی و بازسازی موزه ریسباف در همین دولت به سرانجام برسد و زمان اجرای این طرح از دو سال بیشتر نشود. همچنین برای سامان‌دهی و مرمت مسجد جامع عتیق، 180 میلیارد تومان اعتبار پیش‌بینی شده است که تأمین آن با مشارکت دستگاه‌های مسئول دنبال می‌شود.
وی با اشاره به مطالبه مردم اصفهان برای تبدیل کارخانه ریسباف به موزه‌ای در شأن این شهر اظهار کرد: با گذشت بیش از سه سال از تحویل این مجموعه به دولت، هنوز اقدام متناسبی برای تبدیل آن به موزه انجام نشده است؛ در حالی که تعیین تکلیف ریسباف و آغاز عملیات اجرایی آن به یکی از مطالبات جدی مردم اصفهان تبدیل شده است.
استاندار اصفهان افزود: هدف از برگزاری نشست شورای احیای ریسباف، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، تعیین زمان‌بندی اجرای طرح و استقرار مدیریت منسجم برای پیگیری امور است تا روند احیای این مجموعه از بلاتکلیفی خارج شود.
جمالی‌نژاد با اشاره به تصمیم اتخاذشده برای استقرار دبیرخانه پیگیری پروژه در محل کارخانه ریسباف تصریح کرد: مقرر شد دبیرخانه اصلی در این مجموعه مستقر شود و فرد مشخصی نیز مسئولیت پیگیری مستمر اقدامات و ارائه گزارش از روند پیشرفت کار را بر عهده بگیرد تا مصوبات به‌صورت منظم دنبال شوند.
وی مقاوم‌سازی بنا را اولین اولویت اجرایی پروژه دانست و گفت: با توجه به بارندگی‌های اخیر و احتمال وقوع بارش‌های شدید، باید در گام نخست برای حفاظت از بنا و جلوگیری از آسیب‌های احتمالی اقدام شود تا شرایط لازم برای ادامه عملیات احیا و بازسازی فراهم شود.
احیای ریسباف با حفظ کارکرد موزه‌ای
استاندار اصفهان با تأکید بر ضرورت تعیین زمان‌بندی مشخص برای اجرای طرح موزه ریسباف بیان کرد: تمام تلاش مجموعه مدیریتی استان این است که بازسازی این اثر تاریخی در همین دولت به نتیجه برسد و مردم اصفهان بتوانند نتیجه اقدامات را مشاهده کنند؛ به همین دلیل، برنامه اجرایی باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که اجرای پروژه بیش از دو سال طول نکشد.
جمالی‌نژاد با تأکید بر حفظ کارکرد اصلی ریسباف به‌عنوان مجموعه‌ای موزه‌ای و میراثی ادامه داد: هرگونه برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های اقتصادی، فرهنگی و خدماتی در پیرامون این مجموعه باید در راستای تکمیل و تقویت کارکرد موزه باشد و نباید پروژه را از هدف اصلی خود منحرف کند.
وی خاطرنشان کرد: ریسباف از ظرفیت‌های تاریخی و معماری ارزشمندی برخوردار است و هدف، ایجاد مجموعه‌ای فاخر و متناسب با شأن تاریخی و فرهنگی اصفهان است؛ تحقق این هدف نیز به همکاری مستمر دستگاه‌های مسئول، پیگیری مصوبات و پایبندی به زمان‌بندی مشخص نیاز دارد.
پیش‌بینی 180 میلیارد تومان برای مرمت مسجد جامع عتیق
استاندار اصفهان در ادامه با اشاره به وضعیت حفاظتی مسجد جامع عتیق و مسجد سید اظهار کرد: شرایط این دو بنای تاریخی و نگرانی‌ها درباره فرونشست، آسیب‌های سازه‌ای و احتمال ریزش بخش‌هایی از آن‌ها، ضرورت تسریع در اقدامات حفاظتی و مرمتی را افزایش داده است.
جمالی‌نژاد با اشاره به تدوین طرح جامع سامان‌دهی و مرمت مسجد جامع عتیق گفت: برآورد اولیه هزینه اجرای این طرح حدود 180 میلیارد تومان است که بر اساس توافق انجام‌شده، مقرر شد 50 میلیارد تومان از سوی وزارت میراث فرهنگی تأمین شود و منابع لازم برای تأمین باقی اعتبار نیز با مشارکت استانداری، شهرداری، اداره کل اوقاف و دیگر ظرفیت‌های استانی پیگیری شود.
وی با تأکید بر ضرورت مشخص شدن مسئولیت هر دستگاه افزود: میزان خسارت‌ها، مشکلات موجود و نیازهای مرمتی باید به‌صورت دقیق و کارشناسی بررسی شود تا بر اساس نتایج این بررسی‌ها، برنامه زمان‌بندی مشخصی برای اقدامات تدوین و سهم هر دستگاه در پیشبرد کار تعیین شود.
استاندار اصفهان با اشاره به جایگاه تاریخی مسجد جامع عتیق تصریح کرد: این بنای تاریخی از آثار بی‌همتای جهان است و حفاظت از آن به همکاری مؤثر دستگاه‌های مسئول و پیگیری مستمر نیاز دارد تا از گسترش آسیب‌ها جلوگیری شود.
جمالی‌نژاد همچنین درباره وضعیت مسجد سید اصفهان گفت: بخش‌هایی از این مسجد نیز با مشکلات و آسیب‌هایی مواجه است و رسیدگی به وضعیت آن باید در کنار اقدامات حفاظتی و مرمتی مسجد جامع عتیق مورد توجه قرار گیرد.
وی ابراز امیدواری کرد با تقسیم مسئولیت‌ها، تأمین اعتبارات و تعیین برنامه اجرایی مشخص، روند رسیدگی به مشکلات این دو بنای تاریخی سرعت بگیرد و نگرانی‌های موجود درباره حفاظت از میراث فرهنگی اصفهان کاهش یابد.
فرونشست و مشکلات سازه‌ای مساجد اصفهان بررسی علمی می‌خواهد
در ادامه این جلسه، محمدحسن طالبیان، استاد دانشگاه تهران و مشاور وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، با تأکید بر ضرورت حفاظت علمی از مسجد جامع عتیق و مسجد سید اصفهان گفت: حفاظت از این دو بنای تاریخی به مرمت کالبدی محدود نمی‌شود و باید وضعیت سازه، شرایط زمین و بافت تاریخی پیرامون آن‌ها به‌صورت هم‌زمان بررسی شود.
وی با اشاره به تهدیدهای موجود برای این دو اثر تاریخی اظهار کرد: فرونشست زمین، مشکلات سازه‌ای و مخاطرات موجود در محدوده پیرامونی مساجد، ضرورت انجام بررسی‌های علمی و اتخاذ تدابیر حفاظتی فوری را افزایش داده است. برای شناسایی عوامل تهدیدکننده و انتخاب راهکارهای مناسب، لازم است مطالعات گسترده‌ای با مشارکت متخصصان رشته‌های مختلف انجام شود.
طالبیان افزود: استفاده از روش‌های ژئوفیزیکی، ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سامانه‌های الکترونیکی پایش می‌تواند در شناسایی وضعیت زمین و بنا و ارزیابی تغییرات آن‌ها مؤثر باشد و مبنای تصمیم‌گیری‌های حفاظتی قرار گیرد.
استاد دانشگاه تهران با تأکید بر اهمیت بافت تاریخی پیرامون مساجد تصریح کرد: در بررسی وضعیت مسجد سید، نمی‌توان تنها خود بنا را در نظر گرفت و از شرایط محله و محدوده اطراف آن غافل شد. حفاظت مؤثر مستلزم شناخت ارتباط میان وضعیت بنا، شرایط زمین و تحولات محیط پیرامونی است.
وی با اشاره به ضرورت اجرای اقدامات فوری مرمتی گفت: در کنار مطالعات بلندمدت، برخی اقدامات اضطراری برای جلوگیری از تشدید آسیب‌ها باید در قالب برنامه‌ای فشرده و مشخص در اولویت قرار گیرد. این اقدامات باید بر اساس بررسی‌های فنی و نتایج مطالعات تخصصی تعریف شوند تا ضمن کنترل تهدیدهای موجود، از مداخلات غیرضروری و فاقد پشتوانه علمی جلوگیری شود.
ضرورت پایش مستمر مسجد جامع عتیق
مشاور وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به ثبت جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان اظهار کرد: حفاظت از این اثر به دلیل جایگاه جهانی آن، به حساسیت و دقت بیشتری نیاز دارد. با توجه به عبور خط مترو از مجاورت مسجد، ارزیابی مستمر شرایط و کنترل مخاطرات احتمالی اهمیت ویژه‌ای دارد و باید اطمینان حاصل شود که فعالیت‌های عمرانی پیرامون آن، پایداری و اصالت این اثر جهانی را تهدید نمی‌کنند.
طالبیان با تأکید بر لزوم ایجاد ساختاری منسجم برای پیشبرد برنامه حفاظت از این دو مسجد گفت: تعدد مسائل فنی و تخصصی ایجاب می‌کند که یک فرماندهی واحد و شورای علمی برای هدایت مطالعات، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و نظارت بر اجرای اقدامات تشکیل شود.
وی افزود: بدون چنین ساختاری، دستیابی به راهکاری جامع و هماهنگ برای مسائل پیچیده این دو مجموعه دشوار خواهد بود و لازم است روند بررسی‌ها و اجرای اقدامات حفاظتی در چارچوبی مشخص دنبال شود.
بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان برای حفاظت از آثار تاریخی
طالبیان با اشاره به ظرفیت‌های علمی و تخصصی کشور و استان اصفهان بیان کرد: استفاده از دانش و تجربه متخصصان حوزه‌های مختلف، از جمله مرمت، معماری، سازه، زمین‌شناسی و ژئوفیزیک، می‌تواند زمینه تدوین برنامه‌ای علمی و اجرایی را فراهم کند که هم نیازهای فوری حفاظت را پوشش دهد و هم راهکارهای بلندمدت را مشخص سازد.
وی خاطرنشان کرد: حفاظت از مسجد جامع عتیق و مسجد سید باید بر پایه پژوهش‌های علمی، مطالعات فنی و اقدامات اجرایی هماهنگ انجام شود تا ضمن جلوگیری از گسترش آسیب‌ها، راهکارهای متناسب با شرایط هر مجموعه در نظر گرفته شود.
مشاور وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در پایان گفت: اگر بتوان الگویی مبتنی بر مطالعات علمی و اقدامات هماهنگ برای حفاظت از این دو مسجد تدوین و اجرا کرد، این تجربه می‌تواند در حفاظت از دیگر بناها و مجموعه‌های تاریخی اصفهان، از جمله آثار دوره صفوی، و همچنین سایر آثار تاریخی کشور مورد استفاده قرار گیرد.
انتهای پیام/170