به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، داده‌های ثبت شده در سامانه مرکز اطلاع‌رسانی دارو و سموم معاونت غذا و داروی دانشگاه در سال 1404 نشان می‌دهد که از مجموع یک هزار و 775 بیمار مسموم، بالغ بر یک هزار و 50 نفر را مردان و 562 نفر را زنان تشکیل داده‌اند.
خوشبختانه با اقدام سریع و به‌موقع کادر درمان، یک هزار و 716 نفر از این افراد با بهبودی کامل ترخیص شده و 37 بیمار نیز برای دریافت خدمات فوق‌تخصصی به مراکز مجهزتر اعزام شده‌اند.
عقرب و الکل در صدر آمار مراجعان
نیکتا زبردست، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی جهرم با تشریح این آمار گفت: بررسی‌های تخصصی نشان می‌دهد شایع‌ترین علت مراجعه به اورژانس، گزیدگی عقرب با 314 مورد بوده است که در میان آنها نام 25 کودکِ زیر شش سال نیز به چشم می‌خورد. پس از آن، مسمومیت با الکل با 286 بیمار (شامل 248 مرد و 38 زن که عمدتاً بالای 12 سال سن داشته‌اند) در رتبه دوم قرار دارد.
ردپای مرگ‌بار متادون و مواد مخدر
وی با هشدار جدی نسبت به خطرات جبران‌ناپذیر دارو‌های اعتیادآور تصریح کرد: متادون با ثبت 206 مورد مسمومیت و بر جای گذاشتن 5 فوتی، بیشترین میزان تلفات را در میان عوامل دارویی داشته است. مابقیِ موارد مرگ‌ومیر نیز بر اثر مصرف سایر مواد مخدر و محرک نظیر تریاک و شیشه (آمفتامین) رخ داده که این زنگ خطری جدی برای خانواده‌هاست.
به گفته نیکتا زبردست، مسمومیت‌های ترکیبیِ دارویی با 190 مورد (دربرگیرنده‌ی مُسکن‌ها، بنزودیازپین‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها و دارو‌های روان‌گردان) از دیگر عوامل شایع در این آمار است.
از گزیدگی‌های فصلی تا سموم پرخطرِ خانگی
زبردست در ادامه به سایر عوامل اشاره کرد و افزود: گزیدگی زنبور با 178 مورد در فصول گرم، مسمومیت با مواد نفتی با 148 مورد (با سهم قابل‌توجه کودکان و نوجوانان) و گزیدگی مار با 96 موردِ بدون فوتی، در رده‌های بعدی قرار دارند.
وی یادآور شد: مواردی نظیر مسمومیت با مواد شوینده خانگی (55 مورد)، گاز منوکسید کربن (42 مورد)، آفت‌کش‌ها و حشره‌کش‌ها (37 مورد)، مرگ‌موش (12 مورد) و قرص برنج (7 مورد) اگرچه آمار عددی کمتری دارند، اما خطرات جانی فوق‌العاده بالایی ایجاد می‌کنند.
چهار خط قرمز و حیاتی در مواجهه با مسمومیت‌ها
معاون غذا و داروی دانشگاه برای جلوگیری از تشدید آسیب‌ها در زمان مسمومیت، بر رعایت اصول زیر تأکید کرد: پرهیز از استفراغ اجباری: در مسمومیت‌های شیمیایی و نفتی نظیر بلع شوینده‌ها، اسید و بنزین، وادار کردن بیمار به استفراغ اکیداً ممنوع است؛ زیرا بازگشت ماده سمی موجب سوختگیِ مجددِ مری و حلق شده و ورود آن به ریه، ذات‌الریه شیمیایی ایجاد می‌کند.
ممنوعیت روش‌های سنتی در گزیدگی‌ها: اقداماتی نظیر بستنِ نوار محکم، مکیدن زهر، بریدن پوست یا استفاده از پماد‌های محلی در گزیدگی مار و عقرب کاملاً اشتباه است. تنها شست‌وشو با آب و صابون، قرار دادن کمپرس سرد و مراجعه فوری به مرکز درمانی توصیه می‌شود.
پرهیز از درمان‌های خانگیِ بی‌فایده: در مواجهه با فرد مسموم، خوراندن اجباری شیر، روغن، نمک یا آب فراوان نه‌تنها بی‌فایده بلکه خطرناک است. در این ثانیه‌های طلایی، سریع‌ترین اقدام تماس با اورژانس 115 یا سامانه 190 است.
ایمن‌سازی محیط خانه: نگهداری متادون، مرگ‌موش و قرص برنج در کابینت‌های قفل‌دار و دور از دسترس کودکان، عدم مصرف داروی دیگران و دور ریختن دارو‌های تاریخ‌گذشته، مؤثرترین سدِ پیشگیری است.
زبردست در پایان خاطرنشان کرد: شهروندان می‌توانند برای دریافت مشاوره‌های دارویی، اطلاع از عوارض و تداخلات، نحوه مصرف دارو در دوران بارداری و خردسالی، و همچنین دریافت راهنمایی برای اقدامات اولیه در مسمومیت‌ها، همه‌روزه با مرکز اطلاع‌رسانی دارو و سموم از طریق سامانه تلفنی 190 تماس حاصل کنند.
انتهای پیام/424