به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، موقعیت جغرافیایی ایران در مسیر پروازهای بین‌المللی، فرصتی برای توسعه خدمات فرودگاهی و افزایش درآمدهای ارزی ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که با اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری سوخت هواپیما و تقویت زیرساخت‌های فنی می‌تواند سهم فرودگاه‌های کیش و قشم را از بازار خدمات هوانوردی منطقه افزایش دهد.
این موضوع در حالی مطرح می‌شود که کشورهای منطقه با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فرودگاهی، توسعه مراکز تعمیر و نگهداری هواپیما و ارائه خدمات سوخت‌رسانی، برای جذب شرکت‌های هواپیمایی و کسب درآمد از پروازهای عبوری رقابت می‌کنند.
محمد کبیری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش، در نشست شورای معاونان دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی و مدیران عامل سازمان‌های مناطق آزاد، بر ضرورت اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری سوخت هواپیما و توسعه خدمات فنی و مهندسی فرودگاهی تأکید کرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های فرودگاه بین‌المللی کیش اظهار داشت: هزینه برخی خدمات فنی و مهندسی هواپیما در این فرودگاه، براساس برآوردهای موجود، به‌مراتب کمتر از مراکزی مانند دبی است و می‌توان از این مزیت برای توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی استفاده کرد.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد کیش همچنین با اشاره به مراجعه بخشی از پروازهای عبوری از آسمان ایران به فرودگاه‌های کشورهای همسایه برای دریافت خدمات مورد نیاز، توسعه زیرساخت‌ها و فراهم‌کردن شرایط رقابتی را زمینه‌ای برای جذب بخشی از این پروازها به فرودگاه‌های کیش و قشم دانست.
پروازهای عبوری؛ ظرفیتی فراتر از درآمد مسافری
جذب پروازهای عبوری تنها به افزایش تعداد نشست‌وبرخاست هواپیماها محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه درآمدزایی از مجموعه‌ای از خدمات تخصصی فرودگاهی را فراهم کند.سوخت‌رسانی، توقف و پارک هواپیما، خدمات زمینی، تعمیر و نگهداری، تأمین قطعات و خدمات فنی از جمله بخش‌هایی هستند که در صورت جذب شرکت‌های هواپیمایی خارجی می‌توانند به منابع درآمدی جدید برای فرودگاه‌ها و کسب‌وکارهای مرتبط تبدیل شوند.
در این میان، انتخاب فرودگاه برای توقف عملیاتی به مجموعه‌ای از عوامل از جمله مسیر پرواز، میزان سوخت مورد نیاز، تعرفه‌های فرودگاهی، زمان ارائه خدمات، امکانات تعمیراتی و شرایط عملیاتی بستگی دارد. بنابراین صرف برخورداری از موقعیت جغرافیایی مناسب، برای جذب پروازهای عبوری کافی نیست و فرودگاه‌های کشور باید بتوانند مجموعه‌ای از خدمات قابل اتکا و رقابتی ارائه دهند.
از این منظر، کیش و قشم می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مناطق آزاد و موقعیت جغرافیایی خود، بخشی از بازار خدمات هوانوردی منطقه را هدف قرار دهند؛ بازاری که توسعه آن علاوه بر درآمد مستقیم فرودگاهی، تقاضا برای فعالیت شرکت‌های فنی، حمل‌ونقل، انبارداری و تأمین قطعات را نیز افزایش می‌دهد.
قیمت سوخت؛ مؤلفه مهم رقابت فرودگاه‌های منطقه
یکی از عوامل مؤثر در تصمیم شرکت‌های هواپیمایی برای انتخاب محل سوخت‌گیری، قیمت سوخت و هزینه‌های جانبی دریافت خدمات است. اختلاف تعرفه‌ها میان فرودگاه‌های منطقه می‌تواند بر برنامه‌ریزی عملیاتی شرکت‌ها و انتخاب محل توقف و تأمین سوخت تأثیر بگذارد.
آنچه برای جذب مشتریان خارجی اهمیت دارد، ایجاد یک نظام قیمت‌گذاری شفاف و قابل پیش‌بینی است که ضمن حفظ صرفه اقتصادی تأمین و توزیع سوخت، با شرایط بازار منطقه نیز تناسب داشته باشد.
در چنین چارچوبی، استفاده از مشوق‌های هدفمند و تخفیف‌های دارای توجیه اقتصادی، در صورت برخورداری از مجوزهای قانونی، می‌تواند به جذب تقاضای جدید کمک کند. در مقابل، کاهش دستوری قیمت بدون محاسبه هزینه‌های تأمین، توزیع و آثار مالی آن، لزوماً به افزایش تعداد پروازها منجر نخواهد شد. شرکت‌های هواپیمایی علاوه بر قیمت مناسب، به تأمین مستمر سوخت، کیفیت استاندارد، سرعت ارائه خدمات، امکان پرداخت مطمئن و ثبات تعرفه‌ها نیاز دارند؛ مؤلفه‌هایی که در کنار یکدیگر مزیت رقابتی یک فرودگاه را شکل می‌دهند.
کیش و قشم؛ ضرورت عبور از ظرفیت به برنامه اجرایی
تبدیل فرودگاه‌های کیش و قشم به مراکز ارائه خدمات هوایی منطقه‌ای، نیازمند برنامه‌ای فراتر از اصلاح یک نرخ است. توسعه ظرفیت سوخت‌رسانی، ایجاد و تقویت امکانات تعمیر و نگهداری، تربیت نیروی انسانی متخصص، ارتقای خدمات زمینی و تسهیل فرآیندهای اداری باید به‌صورت هماهنگ دنبال شود. در این مسیر، ظرفیت‌های موجود فرودگاه بین‌المللی کیش در حوزه خدمات فنی و مهندسی می‌تواند مبنای توسعه فعالیت‌های تخصصی قرار گیرد و فرودگاه قشم نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های منطقه آزاد، در برنامه جذب خدمات هوایی مورد توجه باشد.
البته تعیین نقش هر یک از این دو فرودگاه باید بر اساس ارزیابی امکانات عملیاتی، نیاز بازار و میزان تقاضای واقعی انجام شود. همچنین هدف از جذب پروازهای عبوری، فرودآمدن تمام هواپیماهایی نیست که از آسمان ایران عبور می‌کنند، بلکه شناسایی پروازهایی است که از نظر مسیر، نیاز عملیاتی و صرفه اقتصادی امکان استفاده از خدمات فرودگاه‌های داخلی را دارند.
برای تحقق این هدف، تدوین بسته‌ای مشخص از تعرفه‌های رقابتی، مشوق‌های قانونی، سطح خدمات تضمین‌شده و برنامه زمان‌بندی سرمایه‌گذاری ضروری است. مذاکره مستقیم با شرکت‌های هواپیمایی و ارائه‌دهندگان خدمات هوانوردی نیز می‌تواند نیاز واقعی بازار و شرایط لازم برای جذب مشتریان خارجی را مشخص کند.
مقابله با قاچاق سوخت؛ شرط پایداری رقابت اقتصادی
در کنار ظرفیت‌های درآمدزایی ناشی از اصلاح قیمت سوخت هواپیما، موضوع نظارت بر زنجیره تأمین و توزیع فرآورده‌های نفتی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. پرونده‌های قاچاق سوخت در منطقه نشان می‌دهد که هرگونه سیاست‌گذاری در حوزه قیمت و عرضه فرآورده‌های نفتی باید با سازوکارهای نظارتی مؤثر همراه باشد.
افزایش ارزش اقتصادی سوخت، بدون کنترل دقیق تخصیص، حمل‌ونقل و مصرف آن، می‌تواند زمینه انحراف فرآورده‌های نفتی از شبکه رسمی توزیع را فراهم کند. از این رو، شفافیت در فرآیند سوخت‌رسانی به هواپیماها، ثبت دقیق میزان تحویل و مصرف و نظارت بر عملکرد عرضه‌کنندگان باید همزمان با سیاست‌های توسعه‌ای دنبال شود.
در مجموع، اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری سوخت هواپیما می‌تواند فرصتی برای تقویت جایگاه فرودگاه‌های کیش و قشم در بازار خدمات هوانوردی منطقه باشد، اما تحقق این ظرفیت به مجموعه‌ای از اقدامات اقتصادی، زیرساختی و نظارتی وابسته است.
معیار موفقیت این سیاست نیز نه صرفاً تغییر تعرفه‌ها، بلکه میزان جذب شرکت‌های هواپیمایی جدید، افزایش خدمات ارائه‌شده، رشد درآمدهای ارزی، توسعه فعالیت‌های فنی و مهندسی و جلوگیری از انحراف سوخت از شبکه قانونی خواهد بود؛ شاخص‌هایی که می‌توانند میزان موفقیت مناطق آزاد در تبدیل موقعیت جغرافیایی ایران به مزیت اقتصادی پایدار را مشخص کنند.
یادداشت از زهره نادعلی ، خبرنگار
انتهای پیام/7558