به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، کاظم نظری عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره، به مناسبت روز فرهنگ عمومی در یادداشتی به اهمیت تئاتر در نسبت با فرهنگ پرداخت که در ادامه می‌خوانید:
«فرهنگ عمومی تنها مجموعه‌ای از آداب و رسوم و سرگرمی‌ها نیست، بلکه شبکه‌ای از ارزش‌ها، معناها و الگوهای رفتاری است که جامعه از طریق آن خود را می‌شناسد و بازتولید می‌کند. در میان هنرها، تئاتر به دلیل ماهیت زنده، جمعی و رودررو، جایگاهی ویژه دارد و می‌تواند نقشی فراتر از سرگرمی در توسعه فرهنگ عمومی ایفا کند که در ادامه به آن می‌پردازیم:
1. تئاتر؛ آیین و کنش جمعی
از نگاه ویکتور ترنر و امیل دورکیم، آیین‌ها و تجربه‌های جمعی موجب تقویت همبستگی اجتماعی می‌شوند. تئاتر نیز با گردهم‌آوردن مخاطبان و ایجاد تجربه‌ای مشترک، بستری برای شکل‌گیری شور جمعی و بازنمایی آگاهانه فرهنگ جامعه است.
2. تئاتر و حوزه عمومی
بر اساس دیدگاه هابرماس و نانسی فریزر، جامعه برای گفت‌وگو درباره مسائل مشترک به فضایی چندصدایی نیاز دارد. تئاتر می‌تواند چنین فضایی را فراهم کند و موضوعاتی چون هویت، عدالت، خانواده و قدرت را به دور از شعارزدگی مطرح سازد. آگوستو بوال نیز با نظریه «تئاتر ستمدیدگان»، بر مشارکت فعال تماشاگر در مواجهه با مسائل اجتماعی تأکید دارد.
3. تئاتر، سرمایه فرهنگی و عدالت اجتماعی
بوردیو نشان می‌دهد که دسترسی به فعالیت‌های فرهنگی با طبقه اجتماعی و سرمایه فرهنگی ارتباط دارد. بنابراین، توسعه فرهنگ عمومی مستلزم دسترسی عادلانه به تئاتر از طریق اجراهای محله‌ای، مدرسه‌ای و دانشگاهی، حضور در فضاهای غیرسنتی و بلیت‌های مقرون‌به‌صرفه است. تئاتر همچنین می‌تواند روایت‌های مسلط فرهنگی را نقد یا بازتولید کند.
4. تئاتر، هویت و حافظه جمعی
تئاتر با بازخوانی زندگی اجتماعی، به شناخت هویت و حافظه جمعی کمک می‌کند. در ایران، سنت‌هایی همچون تعزیه، نقالی، تخت‌حوضی و روحوضی ظرفیت‌های ارزشمندی هستند که می‌توانند با زبان و نگاه معاصر پیوند بخورند. هم‌حضوری بازیگر و تماشاگر نیز تجربه‌ای زنده و اثرگذار ایجاد می‌کند.
5. پیشنهادهایی برای توسعه فرهنگ عمومی از مسیر تئاتر
گسترش تئاتر محلی و شهری با مشارکت شهرداری‌ها و نهادهای فرهنگی، پیوند تئاتر با نظام آموزشی، از مدرسه تا دانشگاه، حمایت از اجراهای مشارکتی و گفت‌وگومحور، بازآفرینی سنت‌های نمایشی بومی با نگاه معاصر، پژوهش مستمر درباره مخاطبان و سنجش آثار اجتماعی تئاتر
سخن پایانی
تئاتر هم آینه جامعه است و هم کارگاه ساختن آن. هرجا دسترسی عادلانه، آزادی خلاقانه و ارتباط با زندگی مردم فراهم باشد، تئاتر می‌تواند فرهنگ عمومی را از مصرف منفعلانه به مشارکت فعال و گفت‌وگوی اجتماعی ارتقا دهد.»
انتهای پیام/