به گزارش خبرگزاری تسنیم از طبس، در گستره کویری خراسان جنوبی، جایی که تصور عمومی از طبیعت آن با خشکی و کم‌آبی گره خورده است، روستای ازمیغان تصویری متفاوت از زندگی و سازگاری انسان با طبیعت را به نمایش گذاشته است؛ روستایی که در آن نخلستان‌های خرما و شالیزارهای سرسبز در کنار یکدیگر قرار دارند و این هم‌نشینی کم‌نظیر، بخشی از هویت طبیعی، اقتصادی و فرهنگی مردم منطقه را شکل داده است.
چهارمین جشنواره ملی نخل و شالی ازمیغان روز 15 آبان‌ماه از ساعت 9 تا 11 صبح برگزار شد و فرصتی برای معرفی محصولات کشاورزی، صنایع‌دستی، خوراک‌های محلی، سنت‌های دیرینه کشاورزی و توانمندی‌های جامعه محلی فراهم کرد. این رویداد با مشارکت مردم، دهیاری، شورای اسلامی روستا، فعالان گردشگری و دستگاه‌های متولی برگزار شد و در ادامه تلاش‌ها برای معرفی ازمیغان به‌عنوان یکی از مقاصد شاخص گردشگری کشاورزی و روستایی کشور قرار گرفت.
ازمیغان؛ شگفتانه‌ای در همسایگی نخل و شالی
روستای ازمیغان در فاصله حدود 40 کیلومتری شرق شهرستان طبس قرار دارد و به دلیل برخورداری از منابع آبی، طبیعت متفاوت، باغ‌های میوه و ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی، از جمله روستاهای هدف گردشگری خراسان جنوبی محسوب می‌شود. یکی از مهمترین ویژگی‌های این روستا، وجود شالیزارهای برنج در همسایگی نخلستان‌های خرماست؛ ظرفیتی که ازمیغان را از بسیاری از مناطق کویری متمایز کرده است.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان طبس، حدود 12 هکتار از اراضی کشاورزی این روستا به کشت برنج اختصاص دارد و پیش‌بینی می‌شود حدود 60 تن شلتوک از این سطح برداشت شود. حدود 30 خانوار در ازمیغان به فعالیت در حوزه کشت برنج اشتغال دارند و برنج چمپا از مهمترین محصولات شناخته‌شده این منطقه به شمار می‌رود؛ محصولی بومی که به دلیل عطر و طعم مطلوب پس از پخت، مورد توجه مصرف‌کنندگان قرار دارد.
غلامرضا الله‌بخش‌پور، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طبس، با اشاره به قدمت بیش از دو قرن شالیکاری در ازمیغان اظهار کرد: این سنت دیرینه همچنان نسل به نسل میان اهالی ادامه دارد و علاوه بر نقش آن در معیشت خانوارها، بخشی از فرهنگ و هویت بومی منطقه محسوب می‌شود.
وی افزود: برداشت برنج در ازمیغان به دو روش سنتی و مکانیزه انجام می‌شود و ورود کمباین از سال 1394 به این منطقه، سرعت برداشت را افزایش داده و موجب کاهش افت محصول و هزینه‌های تولید شده است.
جشنواره نخل و شالی؛ فرصتی برای معرفی میراث کشاورزی
جشنواره نخل و شالی ازمیغان با هدف معرفی ظرفیت‌های منحصربه‌فرد کشاورزی و گردشگری این روستا شکل گرفت و در دوره‌های گذشته نیز زمینه حضور گردشگران از نقاط مختلف کشور را فراهم کرد. نخستین دوره این جشنواره در 11 آبان‌ماه 1402 برگزار شد و به‌تدریج به فرصتی برای گردهمایی کشاورزان، تولیدکنندگان، فعالان گردشگری، هنرمندان محلی و علاقه‌مندان به فرهنگ روستایی تبدیل شد.
این جشنواره در سوم آبان‌ماه با شماره 104091152 در فهرست ملی رویدادهای گردشگری ایران به ثبت رسید؛ اقدامی که زمینه معرفی گسترده‌تر ظرفیت‌های طبیعی، کشاورزی و فرهنگی ازمیغان را فراهم کرده است. ملیحه آشنا، رئیس شورای روستای ازمیغان و دبیر جشنواره نخل و شالی، با اشاره به اینکه ایده برگزاری این رویداد از هویت منحصربه‌فرد روستا نشأت گرفته است، اظهار کرد: ازمیغان در قلب کویر، نخلستان و شالیزار را در کنار یکدیگر دارد و هدف از برگزاری جشنواره، معرفی این ظرفیت کم‌نظیر در سطح ملی، شناساندن فرهنگ و میراث کشاورزی منطقه و تبیین فرصت‌های اقتصادی گردشگری برای مردم روستاست.
وی افزود: برگزاری این رویداد در دوره‌های گذشته زمینه رونق اقامتگاه‌های بوم‌گردی، عرضه محصولات کشاورزی، صنایع‌دستی، غذاهای محلی و تولیدات مشاغل خانگی را فراهم کرده است.
آشنا با تأکید بر ضرورت بهره‌مندی مستقیم مردم از منافع گردشگری تصریح کرد: کشاورزان، زنان توانمند و سایر فعالان محلی باید ذی‌نفعان اصلی توسعه گردشگری باشند تا افزایش حضور گردشگران به بهبود اقتصاد خانوارهای روستایی و تقویت انگیزه ماندگاری در روستا منجر شود.
سرتخمی؛ آیین کهن کاشت برنج و طلب برکت
در کنار جشنواره نخل و شالی، آیین سنتی سرتخمی نیز از دیگر جلوه‌های میراث کشاورزی ازمیغان است؛ مراسمی که با آغاز فصل کاشت برنج و در اواخر فروردین‌ماه برگزار می‌شود و ریشه در باورها و سنت‌های دیرینه کشاورزان منطقه دارد. این آیین با مرحله آماده‌سازی بذر و کاشت اولیه برنج برای تولید نشاء ارتباط دارد. کشاورزان پس از آماده‌سازی زمین، بذرهای برنج را پاک‌سازی و برای جوانه‌زنی در محیطی گرم و سرپوشیده نگهداری می‌کنند.
پس از جوانه‌زدن بذرها، مرحله کاشت در زمین‌های آماده و غرقاب‌شده انجام می‌شود. این زمین‌ها به‌عنوان خزانه نشاء مورد استفاده قرار می‌گیرند و پس از رشد گیاهان، نشاءها در اواخر خردادماه به زمین‌های اصلی منتقل می‌شوند.
محمد عرب، معاون گردشگری، سرمایه‌گذاری و تأمین منابع اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی، با اشاره به اهمیت این مراسم اظهار کرد: در روز برگزاری آیین سرتخمی، کشاورزان پس از انجام عملیات بذرپاشی و پایان کار، در کنار یکدیگر جمع می‌شوند و با آوردن شیرینی، شکلات، آجیل و خرما، ضمن پذیرایی از هم، دعای خیر و برکت می‌خوانند.
وی افزود: برگزاری رویدادهای گردشگری با همکاری جوامع محلی، علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی، زمینه افزایش مشارکت مردم، احیای آداب و رسوم و انتقال میراث فرهنگی به نسل‌های جدید را فراهم می‌کند.
توسعه گردشگری ازمیغان در گرو تقویت زیرساخت‌ها
با وجود ظرفیت‌های قابل توجه طبیعی، کشاورزی و فرهنگی، توسعه گردشگری ازمیغان نیازمند توجه جدی به زیرساخت‌های خدماتی و محیط‌زیستی است؛ موضوعی که مسئولان محلی نیز بر آن تأکید دارند. بهسازی راه‌های دسترسی، ایجاد و توسعه پارکینگ، بهبود روشنایی، ساماندهی مسیرهای گردشگری و مدیریت پسماند از جمله نیازهای این روستاست که با افزایش شمار گردشگران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
از سوی دیگر، منابع آب و طبیعت منطقه مهمترین سرمایه‌های ازمیغان محسوب می‌شوند و هرگونه برنامه توسعه گردشگری باید با توجه به ظرفیت اکولوژیک روستا و ضرورت حفاظت از این منابع اجرا شود. ملیحه آشنا در این زمینه خاطرنشان کرد: توسعه گردشگری بدون حفاظت از طبیعت امکان‌پذیر نیست و باید با مدیریت ظرفیت پذیرش گردشگر، ساماندهی مسیرهای بازدید و جلوگیری از آسیب به منابع و مصارف آبی، زمینه گردشگری مسئولانه را فراهم کرد.
وی تبدیل جشنواره نخل و شالی به یک برند ملی و بین‌المللی را از اهداف آینده این رویداد دانست و گفت: معرفی خوراک و صنایع‌دستی بومی، توانمندسازی زنان و جوانان، تقویت اقامتگاه‌های بوم‌گردی و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی روستا باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.
ازمیغان؛ ظرفیتی برای رونق اقتصاد روستایی خراسان جنوبی
شهرستان طبس با برخورداری از جاذبه‌هایی همچون باغ گلشن، کال جنی، چشمه آبگرم مرتضی‌علی، طاق شاه‌عباسی، روستای نایبند و بافت تاریخی اصفهک، از مقاصد مهم گردشگری خراسان جنوبی به شمار می‌رود و روستاهای هدف گردشگری این شهرستان نیز ظرفیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری طبیعی، تاریخی و کشاورزی دارند.
در این میان، ازمیغان به واسطه هم‌نشینی نخلستان‌ها و شالیزارها و تداوم سنت‌های دیرینه کشاورزی، ویژگی متفاوتی دارد که می‌تواند زمینه جذب گردشگران علاقه‌مند به تجربه زندگی روستایی و آشنایی با شیوه‌های تولید محصولات بومی را فراهم کند. برگزاری چهارمین جشنواره ملی نخل و شالی نیز گام دیگری در مسیر معرفی این ظرفیت‌ها بود؛ رویدادی که علاوه بر معرفی محصولات کشاورزی، فرصتی برای نمایش هویت فرهنگی، آداب و رسوم و توانمندی‌های مردم این روستا فراهم کرد.
با این حال، استمرار این مسیر نیازمند حمایت دستگاه‌های اجرایی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های گردشگری، توانمندسازی فعالان محلی و حفاظت از منابع طبیعی است. ازمیغان تنها روستایی سرسبز در دل کویر نیست؛ بلکه نمونه‌ای از سازگاری دیرینه انسان با طبیعت و بهره‌گیری از ظرفیت‌های محیطی است. حفظ این هویت در کنار توسعه گردشگری پایدار می‌تواند این روستا را به الگویی موفق در حوزه گردشگری کشاورزی و روستایی کشور تبدیل کند.
انتهای پیام/