سید محمود چاوشی مدیرعامل مؤسسه کشوری مهد قرآن، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی تسنیم ضمن ارائه آماری تأمل‌برانگیز از وضعیت حفظ قرآن کریم در کشور، پرده از واقعیتی تلخ در سیاست‌گذاری‌های مالی حوزه قرآن برداشت.
روایت او از تقابل «اشتیاق بی‌پایان مردم به حفظ قرآن» و «محدودیت‌های مالی نهادهای متولی»، زنگ خطری است برای سیاست‌گذاران فرهنگی تا بدانند که سرمایه‌های معنوی کشور، چشم‌انتظار تدبیری عملی هستند.
استقبال طیف سنی از 5 تا 66 سال برای حفظ قرآن
چاوشی با اشاره به گواهینامه‌های صادر شده در نیمه نخست سال 1405، از تنوع بی‌نظیر سنی مخاطبان مهد قرآن خبر داد. به گفته او، در میان دریافت‌کنندگان گواهینامه حفظ قرآن، از کودکی 5 ساله (متولد 1400) که موفق به حفظ یک جزء شده تا بانویی 66 ساله (متولد 1339) حضور دارند.
این طیف سنی گسترده که مقاطع مختلف حفظ قرآن -از یک جزء تا 30 جزء - را در بر می‌گیرد، نشان‌دهنده عمق نفوذ فرهنگ قرآنی در لایه‌های مختلف خانواده‌های ایرانی است.
تغییر موازنه جنسیتی؛ بانوان؛ پیشرانان حرکت قرآنی
یکی از تأمل‌برانگیزترین بخش‌های این گزارش، تغییر شگرف موازنه جنسیتی در میان مخاطبان مهد قرآن است. مدیرعامل مهد قرآن با اشاره به روزهای نخست فعالیت این مؤسسه که سهم آقایان و بانوان هر کدام 50 درصد بود، اعلام کرد: «اکنون چند سالی است که بیش از 80 درصد مخاطبان ما را خانم‌ها تشکیل می‌دهند و سهم آقایان به حدود 20 درصد یا کمتر رسیده است.»
این آمار از منظر جامعه‌شناختی و دینی، پیامی روشن دارد؛ بانوان ایرانی نه‌تنها در تربیت قرآنی فرزندان، بلکه خود به عنوان کنشگران فعال در عرصه حفظ و تدبر قرآن، پیشرانان اصلی این حرکت نورانی هستند.
تضاد بودجه‌های کلان ملی با واقعیت کف میدان
با وجود این استقبال گسترده، چاوشی با لحنی انتقادی به پارادوکس موجود در حوزه بودجه‌های قرآنی اشاره کرد. او با بیان اینکه «بودجه‌های مختلف قرآنی تصویب می‌شود و درباره آنها در سطح کشور اطلاع‌رسانی زیادی صورت می‌گیرد»، تصریح کرد: «متأسفانه تشویق‌هایی که مستقیماً به دست خود حافظان قرآن می‌رسد، سال‌به‌سال کاهش یافته است.»
این نقد وارد، نشان می‌دهد که چرخه تخصیص بودجه‌های کلان فرهنگی، در میانه راه و پیش از رسیدن به هدف نهایی یعنی تکریم مادی و معنوی حافظان قرآن، دچار اصطکاک و اتلاف می‌شود.
مرور خاطرات تشویقی دهه‌های 70 و 80، تلخی شرایط امروز را دوچندان می‌کند. چاوشی یادآور شد که در گذشته، حفظ هفت جزء قرآن با اهدای یک دستگاه ضبط صوت و حفظ سه جزء با اهدای مجموعه کامل نوارهای تلاوت استاد پرهیزکار (که به سراسر کشور ارسال می‌شد) همراه بود. گواهینامه‌ها نیز با امضای اساتید برجسته‌ای چون استاد پرهیزکار صادر می‌شد.
اما امروز چه؟ مدیرعامل مهد قرآن با ابراز تأسف از عدم توانایی در تأمین این مشوق‌ها گفت: «در حال حاضر، تنها برای حافظانی که 15 جزء قرآن را حفظ می‌کنند، یک دوره خلاصه تفسیر نمونه ارائه می‌دهیم که آن هم از کتاب‌های موجود در انبار مجموعه است.»
کاهش جایزه حافظان کل؛ از سه سکه تا بی‌پولی در سال 1405
ماجرای حفظ کل قرآن کریم، روایتی از کاهش تدریجی ارزش‌گذاری‌هاست. چاوشی تشریح کرد که در اوایل دهه 80، حافظان کل قرآن در سه مرحله آزمون شرکت می‌کردند و در هر مرحله یک سکه تمام بهار آزادی دریافت می‌کردند. این رقم به مرور به یک آزمون با یک سکه تمام، سپس نیم‌سکه و در نهایت به ربع‌سکه تقلیل پیدا کرد.
اما فصل تلخ این ماجرا مربوط به سال جاری است. چاوشی با ابراز ناراحتی از وضعیت سال 1405 گفت: «امسال حدود 53 نفر در آزمون حفظ کل قرآن قبول شده‌اند و ما باید هدایای این افراد را تهیه کنیم و مراسمی برای تجلیل از آنها برگزار کنیم؛ اما متأسفانه منابع مالی لازم برای این کار تأمین نشده است.»
سخنان مدیرعامل مؤسسه مهد قرآن، تنها یک گزارش آماری نیست، بلکه یک سند مطالبه‌گری است. وقتی کودکان 5 ساله و بانوان 66 ساله با انگیزه الهی و خانوادگی به سمت قرآن می‌آیند، وظیفه حاکمیت و نهادهای متولی، ایجاد کمترین موانع مالی و تکریم شایسته این سرمایه‌های انسانی است.
به نظر می‌رسد نهادهای بالادستی قرآنی باید در شیوه تخصیص بودجه‌های کلان خود بازنگری اساسی انجام دهند تا این منابع عظیم، به جای هزینه‌های حاشیه‌ای، صرفاً در مسیر ترویج، تشویق و تکریم مستقیم حافظان و فعالان قرآنی در کف جامعه هدایت شود.
انتهای پیام/