حجت الاسلام والمسلمین علی ملانوری رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور در گفت و گو با خبرنگار تسنیم در همدان، با اشاره به رشد 35 درصدی گروه‌های شرکت‌کننده در هجدهمین دوره مسابقات قرآنی «مدهامتان» گفت: این رویداد علاوه بر ارتقای سطح مهارت‌های قرآنی اعضای کانون‌های مساجد، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری گروه‌های حرفه‌ای قرآنی در مساجد و افزایش حضور نوجوانان و جوانان در این پایگاه‌های فرهنگی و دینی باشد.
وی با اشاره به روند برگزاری هجدهمین دوره مسابقات قرآنی مدهامتان اظهار کرد: این دوره از مسابقات با رشد کمی و کیفی نسبت به دوره گذشته در حال برگزاری است و از نظر تعداد شرکت‌کنندگان در مجموع مراحل شهرستانی و استانی و همچنین تعداد گروه‌های حاضر در رقابت‌ها، شاهد افزایش قابل توجهی هستیم.
رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور افزود: در این دوره حدود 35 درصد افزایش در تعداد گروه‌های شرکت‌کننده را تجربه کرده‌ایم که نشان‌دهنده استقبال بیشتر اعضای کانون‌های فرهنگی هنری مساجد از این رویداد قرآنی است. علاوه بر این، از نظر محتوایی نیز تلاش شده است با اتخاذ تدابیر جدید، سطح رقابت‌ها ارتقا پیدا کند و شرایط عادلانه‌تر و دقیق‌تری برای ارزیابی شرکت‌کنندگان فراهم شود.
ملانوری با اشاره به تغییرات ایجادشده در شیوه داوری این دوره تصریح کرد: امسال علاوه بر رقابت‌هایی که در سطح محله، شهرستان و استان برگزار شد، با تدبیر شورای سیاست‌گذاری و هیئت برگزاری، مرحله‌ای تحت عنوان داوری نیمه‌نهایی نیز در نظر گرفته شد تا امتیازات استان‌های مختلف همگن‌سازی شود و گروه‌هایی که به مراحل بالاتر راه پیدا می‌کنند، از سطح کیفی قابل قبولی برخوردار باشند؛ به‌گونه‌ای که حداقل امتیاز گروه‌های حاضر از 70 درصد امتیازات کل کمتر نباشد.
وی ادامه داد: گزارشی که از هر دو تیم داوری، شامل داوران بخش برادران و خواهران دریافت کردم، نشان می‌دهد که به لطف خدا سطح مسابقات نسبت به دوره‌های قبل افزایش پیدا کرده است. این موضوع برای ما اهمیت زیادی دارد، چراکه هدف صرفاً برگزاری یک رقابت نیست، بلکه باید بتوانیم به ارتقای واقعی توانمندی‌های قرآنی اعضای کانون‌ها کمک کنیم.
ضرورت عبور از نگاه هنری به مسئولیت اجتماعی قرآن
رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی مساجد در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه به رسالت اجتماعی فعالیت‌های قرآنی اظهار داشت: در ارزیابی فعالیت‌های قرآنی باید به این پرسش اساسی پاسخ دهیم که رسالت ما در قبال قرآن چیست؟گاهی ممکن است علم قرآن، فنون و مهارت‌های مختلف قرآنی را صرفاً به‌عنوان یک هنر یا زینت مورد توجه قرار دهیم؛ در حالی که اگر فردی در یکی از رشته‌های هنری فعالیت می‌کند، برای مثال صوت زیبایی دارد و تلاوت قرآن را هنرمندانه انجام می‌دهد، یا قرآن را به شکل هنرمندانه خوشنویسی می‌کند و یا حافظ قرآن است، همه این فعالیت‌ها ارزشمند و قابل تقدیر هستند.
ملانوری افزود: با وجود اهمیت این مهارت‌ها، آنچه از همه این موارد مهم‌تر است، مسئولیت اجتماعی قرآنی ماست. به اعتقاد من، یکی از مهمترین جلوه‌های سخن رهبر حکیم شهیدمان درباره تبدیل مساجد به پایگاه قرآن، این است که مسجد بتواند به پایگاه ترویج قرآن و تبیین و ترویج معارف قرآنی تبدیل شود.
وی ادامه داد: بر همین اساس، باید تلاش کنیم آرایه‌های هنری مختلفی را که می‌توانند مروج و مبین مفاهیم قرآنی باشند، در فعالیت‌های کانون‌های فرهنگی هنری مساجد توسعه دهیم. این کار هم موجب مهارت‌افزایی در میان اعضای کانون‌ها می‌شود و در ضمن می‌تواند ظرفیت‌های جدیدی را به مسابقات قرآنی اضافه کند.
رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی مساجد با اشاره به حضور رشته‌های هنری در هجدهمین دوره مسابقات گفت: امسال در کنار رشته‌های قرآنی، هنر قصه‌گویی و همچنین هنرهای تجسمی در دو شاخه خوشنویسی و نقاشی نیز مورد توجه قرار گرفته است، اما این ظرفیت وجود دارد که در سال‌های آینده آرایه‌های هنری دیگری نیز به بخش تبیینی و ترویجی مسابقات اضافه شود.
ملانوری خاطرنشان کرد: برای مثال، یک اثر نقاشی می‌تواند یک آیه قرآن را به شکلی تبیین و ترویج کند که مفهوم آن به‌صورت اثرگذار در ذهن مخاطب بنشیند؛ حتی مخاطبی که ممکن است در شرایط عادی برای شنیدن تلاوت قرآن پای محفل قرآنی ننشیند. چنین فعالیت‌هایی می‌تواند مفاهیم قرآنی را با زبان هنر به مخاطبان منتقل کند و زمینه ارتباط عمیق‌تر جامعه با قرآن را فراهم آورد.
مسابقات قرآنی می‌تواند فاصله نسل جوان با مسجد را کاهش دهد
وی در پاسخ به پرسشی درباره فاصله نسل جوان با مسجد و میزان موفقیت کانون‌های فرهنگی هنری در کاهش این فاصله گفت: اساساً فلسفه تأسیس کانون‌های فرهنگی هنری مساجد همین موضوع بوده است؛ یعنی ایجاد بستری برای جذب نوجوانان و جوانان به مسجد. شکل‌گیری این کانون‌ها در دوره مسئولیت مرحوم شهید لاریجانی و با همین هدف انجام شد و در ادامه نیز توسعه پیدا کرد.
رئیس کانون فرهنگی هنری مساجد کشور افزود: البته اینکه تا چه اندازه در تحقق این هدف موفق بوده‌ایم و میزان اثربخشی فعالیت‌ها چقدر بوده، به مؤلفه‌های مختلفی بستگی دارد. نخستین مسئله این است که باید فهرست دقیقی از اولویت‌ها و علاقه‌مندی‌های نوجوانان و جوانان در اختیار داشته باشیم؛ چراکه علایق و نیازهای نسل جدید در طول زمان تغییر می‌کند و شناخت آن نیازمند پژوهش‌های مستمر است.
ملانوری با بیان اینکه در مقاطعی در کشور پژوهش‌هایی درباره علایق نسل نوجوان و جوان انجام شده است، تصریح کرد: امروز باید بدانیم نوجوانان و جوانان به چه موضوعاتی گرایش دارند؛ برای مثال ورزش، فناوری‌های برجسته‌ای مانند هوش مصنوعی و حوزه هنر از جمله زمینه‌هایی هستند که می‌توانند برای نسل جدید جذابیت داشته باشند. بنابراین لازم است متناسب با این علایق، برنامه‌های فرهنگی و تربیتی مساجد نیز طراحی و اجرا شود.
وی ادامه داد: در همین راستا، ابتدای امسال یک پیمایش محدود در حدود هزار کانون فرهنگی هنری مسجد انجام دادیم تا اولویت‌های فعالیتی کانون‌ها و همچنین اولویت‌های ذهنی مدیران آن‌ها را بررسی کنیم. نتایج این بررسی نشان داد که حدود 62 درصد از مجموع پاسخ‌دهندگان، فعالیت‌های قرآنی را با گرایش‌های مختلف در زمره اولویت‌های خود قرار داده‌اند.
رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی مساجد با اشاره به ارتباط این آمار با برگزاری مسابقات مدهامتان گفت: وقتی فعالیت‌های قرآنی در میان اولویت‌های مورد علاقه اعضای کانون‌های مساجد قرار دارد، طبیعتاً توسعه مسابقات قرآنی می‌تواند به توسعه حضور نوجوانان و جوانان در مساجد نیز منجر شود. به‌ویژه اینکه رقابت‌های تیمی، نوعی هیجان و پویایی در میان نوجوانان ایجاد می‌کند و زمینه معرفی توانمندی‌های آنان را در سطح شهرستانی، استانی و ملی فراهم می‌آورد.
ملانوری خاطرنشان کرد: این رقابت‌ها علاوه بر ایجاد انگیزه در میان شرکت‌کنندگان، به شکل‌گیری تصویرسازی و روایت‌سازی مثبت از حضور نوجوانان در فعالیت‌های مسجدی کمک می‌کند و می‌تواند کشش و جذابیت بیشتری برای جذب تعداد بالاتری از نوجوانان به مساجد ایجاد کند.
وی تأکید کرد: البته کارهای زیادی در زمینه جذب نوجوانان و جوانان به مساجد پیش رو داریم و مواردی که مطرح شد، صرفاً بخشی از بدیهیات و اولویت‌های اولیه این مسیر است. امیدواریم با فراهم شدن زمینه‌های لازم، این روند تقویت شود و شاهد حضور روزافزون نسل جوان در مساجد کشور باشیم.
مدهامتان زمینه‌ساز شکل‌گیری کادر حرفه‌ای قرآنی در مساجد است
رئیس ستاد کانون های فرهنگی مساجد کشور در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین دستاورد ملموس مسابقات مدهامتان برای مساجد کشور اظهار داشت: یکی از موضوعاتی که در گفت‌وگو با برخی اساتید قرآنی کشور نیز مطرح شده، ضرورت شکل‌گیری یک کادر تخصصی و حرفه‌ای در مساجد است؛ به این معنا که هر مسجد برای اداره بهتر فعالیت‌های خود در حوزه‌های مختلف، به نیروهای متخصص و توانمند نیاز داشته باشد.
ملانوری افزود: این تخصص‌ها می‌تواند حوزه‌های گوناگونی را دربر بگیرد؛ از جمله حوزه صوت و تصویر، مدیریت مالی و سایر بخش‌های مورد نیاز مسجد. اگر به‌طور مشخص حوزه فعالیت‌های قرآنی را در نظر بگیریم، یک مسجد کامل به یک تیم قرآنی فنی و برجسته نیاز دارد که بتواند همه ابعاد فعالیت‌های قرآنی را پوشش دهد.
وی ادامه داد: برای مثال، مسجد باید مؤذن حرفه‌ای، مکبر حرفه‌ای و قاری حرفه‌ای داشته باشد. حتی برخی از دوستان این موضوع را با عنوان «قاری راتب» مطرح می‌کنند؛ همان‌طور که در مسجد امام جماعت راتب حضور دارد، می‌توان برای فعالیت‌های قرآنی نیز قاری راتب در نظر گرفت تا حضور و فعالیت قرآنی در مسجد استمرار داشته باشد.
رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی کشور تصریح کرد: به اعتقاد من، مسابقات مدهامتان به‌ویژه در قالب رقابت‌های تیمی می‌تواند در تحقق این هدف نقش مؤثری ایفا کند. هدف این است که مسجد صرفاً برای برگزاری یک برنامه قرآنی از افراد مختلف دعوت نکند، بلکه خود دارای یک تیم حرفه‌ای و توانمند در حوزه فعالیت‌های قرآنی باشد.
ملانوری گفت: چنین تیمی باید ظرفیت‌های مختلف قرآنی مسجد را پوشش دهد؛ از جمله حفظ قرآن، تلاوت، ترتیل، آموزش و اذان. همچنین در کنار این مهارت‌ها می‌توان حوزه‌های هنری مرتبط با قرآن مانند قصه‌گویی، خوشنویسی و سایر رشته‌های هنری را نیز در این مجموعه جای داد.
وی خاطرنشان کرد: در واقع، شکل‌گیری چنین مجموعه‌ای می‌تواند به تکمیل کادر حرفه‌ای مسجد در حوزه فعالیت‌های قرآنی کمک کند و مسابقات مدهامتان نیز به اعتقاد من می‌تواند تا حد قابل قبولی زمینه تحقق این هدف را فراهم آورد.
همدان ظرفیت بالایی برای میزبانی رویدادهای بزرگ قرآنی دارد
رئیس ستاد کانون های فرهنگی مساجد کشور در بخش دیگری از این گفت‌وگو، در ارزیابی میزبانی استان همدان از هجدهمین دوره مسابقات قرآنی مدهامتان اظهار داشت: پیش از هر چیز باید به این نکته توجه کنیم که یکی از افسوس‌های ما این است که گاهی سخنان رهبران دینی و حکیمانه را صرفاً در حد یک شعار تلقی می‌کنیم و به تکرار آن‌ها بسنده می‌کنیم.
ملانوری افزود: رهبر حکیم شهیدمان درباره شهر و استان همدان از تعبیر «دارالمؤمنین» استفاده کرده‌اند. باید توجه داشته باشیم که وقتی یک رهبر حکیم سخنی را مطرح می‌کند، این سخن بدون حکمت و مستند نیست؛ بنابراین من به دنبال شناخت مستندات و شواهد این تعبیر حکیمانه در شهر و استان همدان هستم.
وی با اشاره به ظرفیت‌های دینی و قرآنی استان همدان تصریح کرد: وقتی به تعداد هیئت‌های مذهبی قدرتمند، مؤسسات قرآنی، حافظان و قاریان قرآن و همچنین محافل قرآنی خانگی در استان همدان نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که این استان از ظرفیت بسیار بالایی برخوردار است و در مقام مقایسه، در رتبه‌های بالای کشور قرار می‌گیرد.
رئیس ستاد کانون های فرهنگی کشور ادامه داد: این ظرفیت‌ها نشان‌دهنده جوهره قرآنی و دینی استان همدان است. از سوی دیگر، این استان به دلیل برخورداری از پیشینه فرهنگی و تمدنی و همچنین شهرت در حوزه فرهنگ، از قابلیت‌های ویژه‌ای برای میزبانی رویدادهای فرهنگی و هنری برخوردار است. ما همدان را پایتخت فرهنگ و تمدن کشور می‌دانیم و برگزاری فستیوال‌ها، جشنواره‌ها و رویدادهای مختلف فرهنگی و هنری در این شهر، مهارت و تجربه قابل توجهی در زمینه میزبانی رویدادها ایجاد کرده است.
ملانوری با اشاره به تجربه برگزاری دوره گذشته مسابقات مدهامتان در همدان گفت: سال گذشته نخستین تجربه برگزاری رقابت‌های تیمی مدهامتان از سوی ستاد مسابقات کشور رقم خورد و این شیوه برگزاری مورد تحسین و تقدیر قرار گرفت. بخش عمده این رضایت و تحسین نیز به نحوه برگزاری و میزبانی شهر همدان بازمی‌گشت.
وی با بیان اینکه کیفیت میزبانی در دوره جاری ارتقا پیدا کرده است، اظهار داشت: امسال این میزبانی به‌مراتب بهتر از سال گذشته بوده و احساس ما این است که مجموعه نیروهای بومی استان همدان نقش مستقیم‌تر و مؤثرتری در اجرای برنامه‌ها برعهده گرفته‌اند.
رئیس ستاد کانون های فرهنگی مساجد کشورافزود: در دوره گذشته، برای کارگردانی بخش‌های مختلف رویداد تا حدودی از ظرفیت نیروهای مرکز کشور استفاده می‌شد، اما امسال شاهد هستیم که بچه‌های همدان به‌صورت مستقیم کارهای اجرایی، کارگردانی، رسانه‌ای و حتی مدیریت برگزاری مجالس و محافل را برعهده گرفته‌اند.
ملانوری تصریح کرد: نتیجه این اتفاق، برگزاری منظم‌تر و باکیفیت‌تر برنامه‌ها نسبت به سال گذشته بوده است. هرچند فرصت حضور در همه محافل قرآنی را نداشته‌ام، اما در یکی از محافلی که توفیق حضور در آن را پیدا کردم، شاهد اجرای کاملاً حرفه‌ای برنامه بودم؛ از مجری و قاری گرفته تا نحوه برگزاری و چینش برنامه، همه‌چیز از نظم و کیفیت مطلوبی برخوردار بود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این تجربه نشان می‌دهد که استان همدان از قابلیت میزبانی رویدادهای فرهنگی در سطوح بالا برخوردار است. به‌ویژه در حوزه رویدادهای قرآنی، به دلیل ارتباط مستقیم این فعالیت‌ها با بدنه مردم متدین و فرهنگ عمومی جامعه، ظرفیت‌های همدان بیش از پیش قابل توجه است و این استان می‌تواند یکی از میزبانان شایسته رویدادهای بزرگ قرآنی و فرهنگی کشور باشد.
انتهای پیام/
