به گزارش دفتر منطقه‌ای خبرگزاری تسنیم، وب‌سایت «مدرن دیپلماسی» در مقاله‌ای با بررسی راهبرد ریلی ازبکستان در آسیای مرکزی، نوشت تداوم تنش میان افغانستان و پاکستان، تاشکند را به سمت تنوع بخشی به مسیرهای ترانزیتی و بررسی گزینه‌های جایگزین برای دسترسی به آب‌های آزاد سوق داده است؛ هرچند این کشور همچنان پروژه راه‌آهن ترانس‌افغان را دنبال می‌کند.
بر اساس این گزارش، وزارتخانه‌های حمل‌ونقل قزاقستان و ازبکستان و وزارت زیرساخت امارات، 30 سپتامبر 2026 تفاهم‌نامه‌ای درباره پروژه راه‌آهن آسیای مرکزی-جنوب آسیا (کاسا) امضا کردند. هدف این طرح، ایجاد مسیر ریلی از طریق قزاقستان، ازبکستان و افغانستان به بنادر پاکستان است.
گزارش افزود با این حال، تأمین مالی، نبود توافق درباره مسیر نهایی و به رسمیت نشناختن هیئت حاکمه افغانستان از جمله موانع اجرای این طرح است. هزینه احداث خط آهن ازبکستان-افغانستان-پاکستان به طول 649 کیلومتر و با عبور از کابل و پیشاور نیز در جولای 2026 حدود هفت میلیارد دلار ارزیابی شده است و به گفته معاون وزیر حمل‌ونقل ازبکستان پیش‌بینی می‌شود عملیات ساخت این خط آهن در نیمه دوم سال 2027 آغاز شود.
این گزارش، تنش‌های مرزی افغانستان و پاکستان را مهمترین مانع پیش‌روی همکاری‌های ترانزیتی منطقه دانست و خاطرنشان کرد بر اساس آمار سازمان ملل، در فاصله اکتبر 2025 تا ژوئن 2026، در نتیجه درگیری‌های فرامرزی 499 غیرنظامی کشته و یک‌هزار و 216 نفر زخمی شده‌اند. همچنین بسته‌شدن گذرگاه‌های اصلی مرزی پاکستان با افغانستان، تجارت زمینی و انتقال کالا با کامیون را مختل کرده است.
در مقابل، ازبکستان همزمان در حال پیشبرد پروژه راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان است. تا اوایل آگوست 2026، عملیات ساخت این خط آهن 17 درصد پیشرفت داشته و نخستین تونل بخش قرقیزستانی آن نیز در سپتامبر تکمیل شده است. این مسیر با اتصال به شبکه ریلی چین، در آینده امکان دسترسی به بنادر پاکستان را فراهم می‌کند؛ هرچند بهره‌برداری کامل از آن به چند سال زمان نیاز دارد.
به نوشته مدرن دیپلماسی، تاشکند در حال حاضر هر دو مسیر را دنبال می‌کند و «شوکت میرضیایف»، رئیس‌جمهور ازبکستان، نیز در ماه ژوئن بر ادامه همزمان پروژه ترانس-افغان و راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان تأکید کرده بود. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند توسعه زیرساخت‌های لجستیکی داخلی ازبکستان باید در اولویت قرار گیرد و این اقدام می‌تواند هزینه کمتر و کارایی بیشتری داشته باشد.
این گزارش در ادامه هشدار داد تداوم درگیری‌ها و بسته ماندن گذرگاه‌های مرزی، موقعیت پاکستان را به‌عنوان دروازه ترانزیتی کشورهای آسیای مرکزی به بنادر دریایی تضعیف می‌کند و انگیزه این کشورها را برای استفاده از مسیرهای جایگزین افزایش می‌دهد.
گزارش تأکید کرد ازبکستان هنوز راه‌آهن ترانس-افغان را کنار نگذاشته، اما همزمان با پیگیری مسیرهای جایگزین می‌کوشد وابستگی دسترسی تجاری خود به یک مسیر پرریسک را کاهش دهد.
انتهای پیام/.