سیدعلی قریشی، معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در اصفهان با اشاره به اجرای سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1405 به روش ثبتی‌مبنا گفت: در این شیوه، اطلاعات مورد نیاز از سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی جمع‌آوری می‌شود و برخلاف سرشماری‌های گذشته، قرار نیست مأموران برای ثبت اطلاعات به همه خانوارها مراجعه کنند. حدود 80 درصد اطلاعات جمعیت و خانوار از طریق سامانه‌های موجود ثبت شده و تکمیل اطلاعات بخش باقی‌مانده نیز با ارسال پیامک و مراجعه هدفمند میدانی انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهمترین طرح آماری در سطح ملی است، اظهار کرد: نتایج این طرح در برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌گیری‌های کشور اهمیت زیادی دارد و زیرساخت اصلی شناخت جامعه برای تصمیم‌گیری آگاهانه در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به شمار می‌رود. یکی از کاربردهای مهم آن نیز توزیع عادلانه منابع، امکانات و خدمات در مناطق مختلف کشور است؛ برای مثال، سهم شهرها و روستاها از مالیات بر ارزش افزوده بر اساس جمعیت هر منطقه تعیین می‌شود.
قریشی ادامه داد: به همین دلیل، دقت و کیفیت اطلاعات سرشماری اهمیت زیادی دارد و مشارکت آگاهانه مردم و همکاری دستگاه‌های اجرایی می‌تواند به تولید آمار دقیق‌تر و در نتیجه برنامه‌ریزی بهتر منجر شود.
وی با اشاره به سابقه اجرای سرشماری در کشور گفت: اولین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در ایران سال 1335 انجام شد و بر اساس قانون، این طرح هر 10 سال یک‌بار اجرا می‌شود. آخرین سرشماری نیز در سال 1395 برگزار شد که هشتمین سرشماری عمومی نفوس و مسکن کشور بود.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان افزود: در هشت دوره گذشته، سرشماری به روش سنتی و با مراجعه میدانی گسترده مأموران به خانوارها انجام می‌شد. این روش هزینه زیادی داشت و از طرف دیگر، به دلیل فاصله 10 ساله میان سرشماری‌ها، تصمیم‌گیری بر اساس اطلاعات قدیمی می‌توانست مشکلاتی ایجاد کند. به همین دلیل، برای سرشماری سال 1405 تصمیم گرفته شد از روش جدید ثبتی‌مبنا استفاده شود.
سرشماری ثبتی‌مبنا چگونه انجام می‌شود؟
قریشی با توضیح درباره شیوه جدید اجرای سرشماری بیان کرد: مبنای این روش، استفاده از اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی است. پنج دستگاه اصلی در این طرح مشارکت دارند که شامل سازمان ثبت احوال، سامانه املاک و اسکان، وزارت کشور، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و شرکت ملی پست است.
وی افزود: در کنار این پنج دستگاه، از اطلاعات سامانه‌های حدود 20 دستگاه اجرایی دیگر، از جمله وزارت بهداشت و آموزش و پرورش نیز به‌عنوان منابع کمکی استفاده شده است. در مرحله اول، اطلاعات این سامانه‌ها با یکدیگر تجمیع شد و حدود 80 درصد اطلاعات جمعیت و خانوار از همین طریق به دست آمد.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان تصریح کرد: 20 درصد باقی‌مانده مربوط به افرادی است که اطلاعات آن‌ها در سامانه‌های مورد استفاده ثبت نشده، اطلاعاتشان ناقص یا مخدوش بوده یا میان اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌های مختلف مغایرت وجود داشته است.
قریشی با اشاره به نحوه تکمیل اطلاعات این خانوارها گفت: از اول آبان‌ماه برای این افراد پیامکی با سرشماره مرکز آمار ایران ارسال شده و از آن‌ها خواسته شده است با مراجعه به سامانه خدمات دولت من، اطلاعات خود را تکمیل کنند. نکته مهم این است که پیامک‌های ارسالی هیچ لینکی ندارند تا احتمال سوءاستفاده و کلاهبرداری کاهش پیدا کند. بنابراین مردم باید با مراجعه مستقیم به سامانه دولت من، اطلاعات خود را ثبت و تکمیل کنند.
وی درباره مرحله سوم سرشماری نیز توضیح داد: بخشی از اطلاعات مورد نیاز در هیچ‌یک از سامانه‌های موجود ثبت نمی‌شود؛ به همین دلیل، مرحله عملیات میدانی از آبان‌ماه آغاز شده و تا پایان این ماه ادامه دارد. در این مرحله مأموران به‌صورت هدفمند به حدود 5 درصد خانوارهای کشور مراجعه می‌کنند که در استان اصفهان این تعداد حدود 75 هزار خانوار است. اطلاعات مورد نیاز نیز با استفاده از تبلت ثبت می‌شود.
مراجعه مأموران فقط به 5 درصد خانوارها
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان با تأکید بر اینکه مراجعه میدانی شامل همه خانوارها نمی‌شود، گفت: انتخاب خانوارها بر اساس روش‌های علمی نمونه‌گیری و با تعیین مرکز آمار ایران انجام شده است. بنابراین مأموران فقط به بخشی از خانوارها مراجعه می‌کنند و قرار نیست همه مردم میزبان مأموران سرشماری باشند.
قریشی درباره مشخصات مأموران سرشماری اظهار کرد: مأموران جلیقه سرمه‌ای‌رنگی دارند که نشان مرکز آمار ایران روی قسمت چپ آن درج شده و پشت جلیقه نیز نشان سرشماری 1405 قرار دارد. همچنین هر مأمور کارت شناسایی دارای عکس، مشخصات فردی، هولوگرام مرکز آمار ایران و یک شناسه هشت‌رقمی دارد.
وی ادامه داد: شهروندان می‌توانند پیش از ارائه اطلاعات، اصالت مأمور را استعلام کنند. برای این کار کد دستوری اعلام‌شده از سوی مرکز آمار را شماره‌گیری می‌کنند و پس از انتخاب گزینه مربوط به استعلام مأمور آمارگیری، شناسه هشت‌رقمی درج‌شده روی کارت شناسایی او را وارد می‌کنند. نتیجه استعلام نیز بلافاصله از طریق پیامک برای فرد ارسال می‌شود.
قریشی با تأکید بر اینکه مردم در ارائه اطلاعات باید احتیاط لازم را داشته باشند، گفت: این حق هر شهروندی است که پیش از ارائه اطلاعات، از اصالت مأمور اطمینان پیدا کند. مأموران ما نیز آموزش دیده‌اند و برای همکاری با مردم در این زمینه آمادگی دارند. اگر شهروندی نسبت به مراجعه مأمور حساسیت داشته باشد، می‌تواند ابتدا شناسه او را استعلام کند و بعد اطلاعات مورد نیاز را در اختیارش قرار دهد.
وی درباره نوع اطلاعاتی که مأموران جمع‌آوری می‌کنند، تصریح کرد: مأموران با استفاده از تبلت اطلاعات را ثبت می‌کنند و سؤالات آن‌ها درباره مشخصات هویتی افراد، میزان سواد، وضعیت تأهل، شرایط مهاجرت در 10 سال گذشته، ویژگی‌های محل سکونت و برخی اطلاعات مربوط به شغل و محل کار است. هیچ سؤالی درباره مسائل مالی، میزان درآمد یا دارایی‌های شخصی افراد مطرح نمی‌شود.
اطلاعات سرشماری محرمانه است
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان با اشاره به نگرانی برخی شهروندان درباره درخواست اطلاعات بانکی و مالی در مراجعه‌های حضوری گفت: چنین مراجعه‌هایی هیچ ارتباطی با سرشماری ندارد. مأموران سرشماری نه اطلاعات حساب بانکی و نه اطلاعات مربوط به دارایی‌های مردم را درخواست می‌کنند. مردم باید مشخصات مأموران را بررسی کنند و بدانند که سؤالات سرشماری فقط در چارچوب اطلاعات هویتی، شغلی و ویژگی‌های محل سکونت است.
قریشی درباره مهلت تکمیل اطلاعات نیز گفت: خانوارهایی که پیامک مرکز آمار ایران را دریافت کرده‌اند تا پایان آبان‌ماه فرصت دارند با مراجعه به سامانه خدمات دولت من، اطلاعات خود را تکمیل کنند. از مردم درخواست می‌کنم این موضوع را جدی بگیرند و در مهلت تعیین‌شده اطلاعات مورد نیاز را ثبت کنند.
وی با تأکید بر محرمانه‌بودن اطلاعات اظهار کرد: اطلاعاتی که مردم در مرحله اینترنتی یا هنگام مراجعه مأموران ارائه می‌کنند، کاملاً محرمانه است. صیانت از اطلاعات فردی خانوارها و رعایت محرمانگی از اصول بنیادین نظام آماری رسمی کشور است. این اطلاعات صرفاً برای برنامه‌ریزی‌های کلان و تصمیم‌گیری با هدف ارتقای رفاه و بهبود معیشت جامعه استفاده می‌شود و در اختیار هیچ ارگان یا سازمان دیگری قرار نمی‌گیرد.
قریشی درباره نحوه نظارت بر صحت اطلاعات ثبت‌شده گفت: مبنای جمع‌آوری اطلاعات، خوداظهاری افراد و اطلاعات موجود در سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی است. عملیات میدانی نیز علاوه بر جمع‌آوری شاخص‌هایی که در سامانه‌ها وجود ندارند، با هدف صحت‌سنجی اطلاعات ثبت‌شده انجام می‌شود تا مغایرت‌ها و اشکالات احتمالی شناسایی و برطرف شوند.
وی در پاسخ به این پرسش که افرادی که در طول اجرای سرشماری محل سکونت خود را تغییر می‌دهند باید کدام نشانی را ثبت کنند، توضیح داد: بر اساس تعاریف و استانداردهای بین‌المللی، محل سکونت معمولی خانوار مکانی است که فرد بیشترین مدت سال، یعنی 6 ماه و بیشتر، در آنجا زندگی می‌کند. بنابراین افراد باید در سامانه املاک و اسکان، محلی را به‌عنوان اقامتگاه اصلی ثبت کنند که بیشترین مدت سال را در آن سکونت دارند.
راهکار ثبت اطلاعات برای سالمندان و روستاییان
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان درباره نحوه ثبت اطلاعات سالمندان، افراد کم‌سواد و خانوارهایی که به اینترنت یا ابزارهای هوشمند دسترسی ندارند، گفت: این افراد می‌توانند از کمک سایر اعضای خانواده، به‌ویژه فرزندان خود، استفاده کنند. در روستاها نیز از ظرفیت دهیاران و آشنایی آن‌ها با اهالی برای راهنمایی و کمک به ثبت اطلاعات استفاده شده است.
قریشی افزود: برای افرادی که پیامک دریافت کرده‌اند اما به هر دلیلی نتوانسته‌اند اطلاعات خود را در سامانه ثبت کنند، راهکار دیگری هم در نظر گرفته شده است. قرار است مأموران تلفنی با این افراد تماس بگیرند و اطلاعات آن‌ها را در سامانه مربوط ثبت کنند. شماره‌های اعلام‌شده برای این تماس‌ها 40020000 و 40021000 است و این مرحله از کار نیز از روزهای آینده آغاز می‌شود.
وی با بیان اینکه ارسال پیامک فقط برای افرادی انجام شده که اطلاعاتشان در سامانه‌های مورد استفاده دارای نقص یا مغایرت بوده است، تصریح کرد: حدود 80 درصد اطلاعات مورد نیاز از طریق سامانه‌ها جمع‌آوری شده و مشکلی نداشته است. پیامک‌های ارسالی مربوط به همان بخشی است که اطلاعات آن‌ها نیاز به تکمیل یا اصلاح دارد. برای مثال، ممکن است اطلاعات یک فرد در سامانه ثبت احوال با اطلاعاتی که خودش در سامانه املاک و اسکان وارد کرده، مغایرت داشته باشد و به همین دلیل برای اصلاح آن پیامک دریافت کند.
قریشی درباره اجرای سرشماری در مناطق روستایی نیز گفت: روستاییان هم مانند ساکنان مناطق شهری در این طرح قرار دارند. اطلاعات افرادی که مشخصاتشان در سامانه‌ها ثبت شده و مغایرتی ندارد، از همان منابع جمع‌آوری می‌شود و برای کسانی که اطلاعاتشان ناقص یا دارای مغایرت باشد، پیامک ارسال خواهد شد. در مرحله عملیات میدانی نیز بخشی از خانوارهای روستایی به‌صورت نمونه‌ای انتخاب می‌شوند و مأموران برای تکمیل اطلاعات مورد نیاز به آن‌ها مراجعه می‌کنند.
وی درباره سرشماری عشایر خاطرنشان کرد: برای عشایر نیز سرشماری جداگانه‌ای در تابستان آینده در نظر گرفته شده و این گروه بر اساس برنامه و سناریوی مستقلی مورد بررسی قرار می‌گیرند.
شغل و وضعیت مسکن از اطلاعات مهم سرشماری است
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان با اشاره به اهمیت ثبت دقیق اطلاعات شغلی افراد گفت: اطلاعات مربوط به شغل و محل کار از جمله موارد مهمی است که در مرحله عملیات میدانی جمع‌آوری می‌شود. افراد باید عنوان شغلی و نوع فعالیتی را که از طریق آن درآمد کسب می‌کنند، به‌درستی اعلام کنند؛ حتی اگر محل کار ثابتی نداشته باشند و به‌صورت سیار فعالیت کنند.
قریشی ادامه داد: برای مثال، فردی که در گذشته مغازه داشته اما اکنون فعالیت خود را به شکل سیار انجام می‌دهد، باید شغل فعلی خود را به‌صورت دقیق اعلام کند. در این طرح، آنچه اهمیت دارد وضعیت واقعی فعالیت شغلی افراد در زمان اجرای سرشماری است.
وی با بیان اینکه بخشی از اطلاعات مورد نیاز سرشماری به شاخص‌های مهم اقتصادی مربوط می‌شود، اظهار کرد: شاخص‌هایی مانند نرخ بیکاری و نرخ مشارکت اقتصادی از اطلاعاتی هستند که برای برنامه‌ریزی به آن‌ها نیاز داریم. آخرین اطلاعاتی که در برخی از این حوزه‌ها در اختیار داریم، مربوط به سال 1395 است و به همین دلیل، جمع‌آوری اطلاعات جدید درباره وضعیت اشتغال و فعالیت اقتصادی افراد اهمیت زیادی دارد.
قریشی درباره اطلاعات مربوط به مسکن نیز گفت: در مرحله عملیات میدانی، ویژگی‌هایی مانند مالک یا مستأجر بودن، مساحت زیربنا، سال ساخت، نوع انرژی مصرفی و امکانات گرمایشی و سرمایشی محل سکونت بررسی می‌شود. همچنین سؤالاتی درباره وضعیت عایق‌بندی و دوجداره‌بودن پنجره‌ها مطرح می‌شود؛ چراکه شناخت وضعیت مصرف انرژی در خانوارها برای برنامه‌ریزی‌های آینده اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: جمع‌آوری این اطلاعات هزینه و زمان می‌برد، اما این هزینه‌ها بی‌هدف نیست. هرچه اطلاعات دقیق‌تر و باکیفیت‌تری در اختیار برنامه‌ریزان قرار بگیرد، تصمیم‌گیری‌ها نیز دقیق‌تر خواهد بود و در نهایت می‌تواند به بهبود رفاه و معیشت مردم منجر شود.
تأثیر اطلاعات سرشماری بر برنامه‌ریزی‌های کشور
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان اصفهان با اشاره به کاربرد اطلاعات مربوط به مصرف انرژی گفت: یکی از مسائل مهم کشور، مدیریت مصرف انرژی است. باید بدانیم خانوارها از چه وسایلی برای گرمایش و سرمایش استفاده می‌کنند و وضعیت ساختمان‌های آن‌ها از نظر مصرف انرژی چگونه است. به همین دلیل، این پرسش‌ها در سرشماری گنجانده شده تا دستگاه‌های مسئول بتوانند بر اساس اطلاعات دقیق‌تر برنامه‌ریزی کنند.
قریشی بیان کرد: نیازهای اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی و حاکمیتی از طریق مرکز آمار جمع‌آوری می‌شود و نتایج سرشماری می‌تواند در اختیار دستگاه‌های مرتبط قرار بگیرد تا برای برنامه‌ریزی بهتر در حوزه‌های مختلف از آن استفاده کنند.
وی درباره تأثیر اطلاعات سرشماری بر دهک‌بندی خانوارها، یارانه و کالابرگ نیز گفت: همان‌طور که توضیح دادم، در این طرح هیچ سؤالی درباره مسائل مالی و دارایی‌های مردم مطرح نمی‌شود. بنابراین مردم اطمینان داشته باشند که اطلاعات سرشماری هیچ تأثیری بر دهک‌بندی، یارانه، کالابرگ یا سایر موارد مرتبط با وضعیت مالی خانوارها ندارد و صرفاً برای برنامه‌ریزی‌های کلان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
قریشی در پاسخ به پرسشی درباره راهنمایی شهروندان هنگام ثبت اطلاعات گفت: در سامانه خدمات دولت من، راهنمای تصویری و متنی در نظر گرفته شده است و افراد می‌توانند پیش از ثبت اطلاعات، این راهنماها را مطالعه کنند و مراحل کار را مطابق آن انجام دهند. همچنین اگر با ابهام یا مشکلی روبه‌رو شدند، می‌توانند از شماره‌های تلفنی اعلام‌شده برای ارتباط با مأموران و دریافت راهنمایی استفاده کنند.
وی با تأکید بر اینکه همکاری مردم مهمترین عامل موفقیت سرشماری است، خاطرنشان کرد: از شهروندان درخواست می‌کنم در بازه زمانی تعیین‌شده، یعنی تا پایان آبان‌ماه، اطلاعات خود را در سامانه ثبت کنند یا در صورت مراجعه مأموران، همکاری لازم را داشته باشند. به‌ویژه در ارائه کد ملی و کد پستی دقت کنند و اطلاعات را به‌صورت واقعی و صحیح در اختیار مأموران قرار دهند.
قریشی تأکید کرد: مردم پیش از ارائه اطلاعات حتماً اصالت مأموران را از طریق روش استعلام اعلام‌شده بررسی کنند و پس از اطمینان از هویت آن‌ها، اطلاعات مورد نیاز را ارائه دهند. اعتماد مردم و مشارکت آن‌ها در اجرای دقیق این طرح، زمینه‌ساز تولید آمار باکیفیت و برنامه‌ریزی بهتر برای آینده کشور خواهد بود.
انتهای پیام/170