به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، چالشتر یکی از قدیمیترین و فعالترین مناطق قالی بافی در چهارمحال و بختیاری میباشد که در این زمینه دارای شهرت جهانی است.
مهمترین ویژگی قالی چالشتر استفاده از مواد اولیه مرغوب برای رنگرزی مناسب به همراه بافت ممتاز و منحصر به فرد است که شادابی و زنده بودن طرحها و رنگهای به کار رفته سبب به بار نشستن یکی از زیباترین هنرهای دنیا شده است.
نجف کریمی صادر کننده فرش دستبافت در گفتوگو با خبرنگار تسنیم گفت: معروفترین قالیهای چالشتر که شهرت جهانی را در بازارهای فرش اروپا به خود اختصاص داده و در همه جا آن را منسوب به چهارمحال و بختیاری میدانند، قالیهای طرح خشتی این منطقه است.
کریمی با بیان اینکه قالیهای چالشتر در طرحها و نقشهای متفاوت بافته میشود، خاطرنشان کرد: قالی چالشتر در طرح خشتی، لچک ترنج، شکارگاهی، کف ساده، سرو و کاج، حقهای، قابی و گل مینا بافته میشود.
وی استفاده از رنگهای طبیعی و گیاهی، بکارگیری طرح و نقشههای اصیل، استفاده از گره دو پیچ یا گره ترکی، دقت، حوصله، ذوق و سلیقه بافندگان را علت اصلی شهرت جهانی قالی چالشتر برشمرد.
وی با اشاره به اینکه قالیبافان چالشتری خامههای مورد نیاز خود را به صورت طبیعی رنگرزی میکنند، افزود: تهیه پشم گوسفندان و رنگرزی آن با مواد طبیعی نظیر پوست گردو، جوهرلیمو، روناس، پوست انار، قهو و برگ مو و آماده سازی سایر مواد از جمله کارهایی است که قالیبافان برای به ثمر نشستن یک قالی انجام میدهدند.
کریمی بیان کرد: رنگهایی که در قالی چالشتری بیشتر مورد توجه قرار میگیرد عبارتند از: آبی سیر و روشن، لاکی سیر و روشن، کرم و سفید، سبز سیر و روشن، قهوهای و نارنجی.هستند که قالی باف با هنرنمایی خود و در همآمیختن رنگها زیباترین جلوه را به قالی میدهد.
خانم صادقی بافنده فرش دستبافت در گفت وگو با خبرنگار تسنیم گفت: رنگرزی رنگهای روناسی این منطقه با بقیه مناطق متفاوت است به شکلی که در سایر مناطق خامه با روناس و دندانههای مختلف جوشانده میشود اما در این منطقه مواد اولیه یا خامه 72 ساعت در آب گرم خوابانده میشود و پس از گذشت این زمان وقتی خامه پاتیل خارج شد رنگ دوغی، بدنی یا گلبهی به خود میگیرد. سپس خامه را در آبهای جاری چشمهها به مدت دلخواه به صورت شناور میبندند خامه با جذب املاح موجود در آب رفته رفته تیره میشود و با توجه به نیاز بافنده خامه را از آب بیرون میکشد.
وی افزود: برای بیشتر رنگهای دیگر خامهها را به مدت یک هفته در ظرفی پر از رنگدانه گیاهی قرار میدهند تا خامهها، با حرارت خورشید رنگ شوند و سپس برای تثبیت رنگ خامهها، آنها را در ادرار گاو حرارت میدهند. برای رنگهای روشنتر خامههای جدید را در پساب خامههای قبلی که با دوغ مخلوط شده قرار میدهند، به طوری که ممکن است از این پساب در چهار مرحله برای رنگرزی استفاده شود.
خانم صادقی ادامه داد: تعداد رنگهای مورد استفاده در قالیهای چالش
تر 30 رنگ مانند «رنگ شتری، زرد کاهی، آبی تُخساری، نیلی سیر، کلیل، قرمز، صورتی سیر و نیم سیر، بدنی و رنگ قارایی، طوسی، خاکی و بادامی میباشد.
رئیس اداره فرش صنعت، معدن و تجارت چهارمحال و بختیاری از وجود 104 هزار بافنده فرش در استان خبر داد که 52 هزار نفر آنها عضو تعاونیهای فرش بوده و 18 هزار نفر آنها نیز از خدمات بیمه تأمین اجتماعی بهرهمند هستند.
جیلان با اشاره به 4 سبک فرش دستباف در استان شامل گبه، یلمه، بختیاری و نائینی، خاطرنشان کرد: در سبک بختیاری خشت چالشتری در بین قالیبافهای استان شناخته شدهتر است.
وی افزود: هر استان بهصورت تخصصی بایستی سبک بومی و اصیل خود را ببافد ولی فرش براساس ضرورت بازار بافته میشود و حتی ممکن است سبک این استان در استان دیگری نیز بافته شود.
جیلان بازاریابی، تغییر علمی در نقشههای قالی بافی، آموزشهای نوین به قالیبافان، بهروزرسانی طرحهای اصیل قدیمی، بهکارگیری رنگهای طبیعی و تهیه نقشه جغرافیایی فرش دستباف را از راهکارهای رونق بخشی به این هنر صنعت بیان کرد.
با وجود تمام لطافتها و زیباییهای این هنر باستانی چند صباحی است که فرش چالشتری متحمل رنج فراوانی شده است. رکود بازار فرش، دستدرازی دلالان به قالی چالشتری و گرانی مواد اولیه از جمله عوامل کاهش تولید این دلبافتهها شده است.
علیرضا رفیعیان کارشناس فرش با اشاره به اینکه قیمت مواد اولیه فرش در سالهای اخیر افزایش داشته است، گفت: قیمت مواد اولیه فرش نسبت به گذشته 20 تا 30 درصد افزایش یافته است که این عامل سبب کاهش تولید فرش در بین بافندگان زبردست شده است.
رفیعیان عدم حمایت دولت از تولیدکنندگان فرش، نبود بازاریاب فرش در دیگر کشورها، شناسنامهدار نبودن فرشهای ایرانی و مواد اولیه نامرغوب را از علل اصلی رکود بازار فرش ایرانی دانست.
وی با اشاره به اینکه در گذشته فرش دومین محصول صادراتی ایران پس از نفت بوده است، گفت: هماکنون کشور چین با خیانتهایی که در حق بازار فرش ایران شد یکی از صادر کنندگان بزرگ فرش در جهان است.
رفیعیان نبود مجتمع متمرکز بافندگان را از دیگر دلایل رکود بازار فرش در ایران دانست و گفت: در سالهای اخیر شرکتهای خصوصی و دولتی بدون اطلاعات کافی در این زمینه وارد شدهاند که با استفاده از نقشهها و طرحهای نامناسب و همچنین عدم شناسایی نیاز بازار و استفاده از بافندگان فاقد مهارت کافی آسیبهای جبرانناپذیری به بازار فرش ایران وارد کردهاند.
وی بافندگان فاقد مهارت را از دیگر علل رکود بازار فرش ایرانی دانست و افزود: فارغالتحصیلان رشته فرش در صورت حمایت دولت میتوانند به عنوان مربی آموزش بافندگی در این زمینه فعالیت کنند.
وی با اشاره به اینکه نزدیک به 9 هزار نفر به عنوان بافنده در سازمان تأمین اجتماعی بیمه شدهاند، گفت: خیلی از این افراد تاکنون دارقالی را از نزدیک ندیدهاند چه برسد به اینکه فرش بافته باشند.
رفیعیان در این باره افزود: این در حال است که بافندگان باسابقه و چیرهدست استان با دستان آسیبدیده و چشمان کم فروق به علت عدم حمایت دولت نتوانستهاند از این مزایا استفاده کنند که قصور در این مسئله از طرف سازمان بیمه تأمین اجتماعی است.
وی با اشاره به اینکه این هنر در سالهای اخیر در آستانه فراموشی قرار گرفته است، گفت: خانههای آپارتمانی تبدیل به آفتی برای رونق و احیای این هنر ارزشمند شدهاند.
رفیعیان عدم گرایش جوانان را به یادگیری این هنر را از دیگر عوامل فراموش این هنر باستانی دانست و گفت: فرش ایرانی در اثر گذر سالها نه تنها ارزش مادی خود را از دست نمیدهد بلکه میتوان به چشم نوعی سرمایه به آن نگریست.
وی در پایان خواستار نظارت دقیق بر کیفیت و زیبایی فرشها در هنگام صادرات فرش شد.
رفیعیان پیشنهاد داد تاجران ایرانی به جای استفاده از دلار برای واردات اجناس به ایران میتوانند فرش با کیفیت ایرانی را جایگزین دلار کنند. با استفاده از این روش هم از خروج ارز از کشور جلوگیری میشود و هم اینکه بازار فرش ایرانی بار دیگر در جهان مطرح میشود.
گزارشی از رقیه عسگری
انتهای پیام/ ب