به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، ظاهراً توافق نیم بند بین دولت موقت احمد الشرع و نهادهای اقماری پ.ک.ک در شمال سوریه، قرار نیست بدون مانع و تنش پیش برود. چرا که امروز اغلب رسانه های ترکیه، از این موضوع خبر دادند که این توافق، در همان روز نخست عملاً با شکست و بن بست مواجه شده است.
پایگاه خبری تحلیلی Serbestiyet ترکیه می گوید: «حالا به روشنی باید گفت، توافق بین قسد و دمشق، به بن بست رسیده است».
فوزا یوسف از سران حزب اتحاد دموکراتیک کردهای سوریه نیز به شبکه تلویزیونی روداو گفته است: دمشق به دنبال اجرای تعهدات خود نیست. تنها چیزی که به دنبال آن هستند، تسلیم شدن ماست. از سویی هزاران تن از کردهای هوادار پ.ک.ک در شهرهای مختلف ترکیه در حمایت از کردهای سوریه دست به اعتراض زدند و از دیگر سو، شواهد میدانی، نشان دهنده پیشروی نظامی ارتش سوریه و نگرانی شبه نظامیان کُرد موسوم به قسد در استان حسکه است. در همین حال، دولت باغچلی رهبر حزب راست افراطی حرکت ملی گرا و شریک سیاسی اردوغان در ائتلاف ملت، یک بار دیگر قسد را تهدید کرد. باغچلی که حالا به عنوان مبدع و پیشنهاد دهنده اصلی دوره جدید مذاکرات انحلال پ.ک.ک شناخته می شود؛ معتقد است که کردهای سوریه در شرق فرات نیز نباید حضور نظامی داشته باشند.
گزارش روزنامه حریت نشان داده که باغچلی در این مورد با لحن و ادبیاتی تند صحبت کرده و می گوید: «ارتش سوریه با حضور گروه های تروریستی قسد و ی.پ.گ در غرب فرات پایان داده و نیروهایشان را از آن منطقه جارو کرده است. حالا نوبت شرق فرات است و شرق نیز باید از لوث حضور تروریست ها پاک شود. از دید ما، امنیت سوریه، امنیت ترکیه است و نباید در این مورد تعلل شود».
اظهارات باغچلی از این جهت اهمیت دارد که توافق بین مظلوم عبدی فرمانده قسد و احمد الشرع رئیس جمهور دولت موقت سوریه، در همان روز نخست با مشکل و مانع روبرو شده و می توان چنین پیشبینی کرد که اجرای تمام بندهای توافق اخیر، آسان نخواهد بود.
به ویژه با توجه به این موضوع که کردها در شمال سوریه در سه منطقه از هم گسسته زندگی می کنند و عفرین در غرب فرات و عین العرب (کوبانی) و جزیره (قامیشلو) در شرق فرات. عفرین و حوالی آن در حال حاضر در دست گروه های مسلح ترکمان تحت امر الشرع است و علاوه بر این، صدها تن از نیروهای ارتش و ژاندارمری ترکیه نیز در این منطقه حضور دارند.
دولت باغچلی در ادامه و درباره کردهای سوریه به گونه ای سخنرانی کرده که نشان می دهد اهداف سیاسی ترکیه درباره نحوه مشارکت کردها در ساختار سیاسی – اجرایی و دفاعی سوریه با دیدگاه های قسد و سران پ.ک.ک تفاوت ماهوی دارد.
او می گوید: «قسد یک چیز است و برادران و خواهران کُرد ما در سوریه چیز دیگر. از دید ما، قسد به عنوان یک گروه تروریستی، نماینده کردها نیست و نباید به خودش اجازه دهد که از طرف کردها چیزی بخواهد. سوریه باید به صورت یکپارچه اداره شود و کسی نباید انتظار تاسیس ساختار فدرالی، خودمختار یا غیرمتمرکز داشته باشد.
ی.پ.گ و قسد چه می گویند؟
تاسیس یک حزب اقماری در سوریه به نام «حزب اتحاد دموکراتیک» یا (پ.ی.د)، از برنامه ها و ایده های عثمان اوجالان برادر رهبر زندانی پ.ک.ک در سال 2003 میلادی بود.
این حزب اقماری بعدها یک شاخه نظامی به نام «یگان های مدافع خلق» (ی.پ.گ) به وجود آورد و همزمان با آغاز بحران سوریه، کنترل مناطق کردنشین را در دست گرفت. بعدها به توصیه آمریکایی ها، شاخه نظامی دیگری به نام «قسد» تاسیس شد و روسای جمهور آمریکا اعم از اوباما، ترامپ و بایدن، در پاسخ به اعتراضات مکرر ترکیه در مورد حمایت از پ.ک.ک در سوریه، اعلام می کردند که قسد یک گروه شبه نظامی در مسیر مبارزه با داعش است و ربطی به پ.ک.ک ندارد.
اما ترکیه همواره بر مواضع خود پافشاری کرده و خواهان آن شده که قسد نیز به عنوان یک نهاد اقماری پ.ک.ک در امتداد مذاکرات صلح بین اوجالان و آنکارا منحل شود. کردها نیز بارها با این خواسته ترکیه مخالفت کردند و در مارس سال 2025 میلادی، فرمانده این گروه در توافق با احمد الشرع، وعده داد که نیروهای تحت امر خود را در ارتش سوریه ادغام کند.
با این حال این وعده اجرایی نشد و در توافق جدید نیز اعلام شده که این شبه نظامیان، نه به عنوان لشکریان و تیپ های مستقل، بلکه در صورت تمایل، به صورت فردی و گروهی، می توانند به ارتش سوریه بپیوندند. چنین چیزی به این معنی است که عملاً برای خلع سلاح یک گروه شبه نظامی که تعداد اعضای آن بیش از یکصد هزار نفر برآورد شده، تدبیر روشنی وجود ندارد.
ابهام در مورد وضعیت آینده شبه نظامیان کُرد قسد موجب شده که دیدار اخیر بین مظلوم عبدی و احمد الشرع، با یک توافق و اعلام نتیجه گیری نهایی به پایان نرسد.
برخی از جراید نزدیک به حزب عدالت و توسعه از جمله روزنامه آکشام، صراحتاً به این اشاره کرده اند که این توافق بی نتیجه مانده و چالش و اختلاف اصلی، درباره نحوه اداره استان حسکه است. عبدی خواهان آن شده که کنترل نظامی و امنیتی کل استان حسکه همچنان در اختیار قسد باشد اما الشرع چنین درخواستی را غیرقابل قبول قلمداد کرده است.
در نشست 5 ساعته بین الشرع و عبدی، پیشنهاد نهایی دمشق به طرف کُردی چنین بوده است: «درباره نحوه کنترل حسکه می توان بعدها صحبت کرد. مشروط به این که همین حالا، نیروهای امنیتی و انتظامی دولت مرکزی وارد استان حسکه شده و ادارات و نهادهای رسمی نیز تحت استیلای دولت باشند». اما طرف کُردی این شرط را نپذیرفته و پیشروی نیروهای ارتش سوریه به سمت حسکه ادامه دارد.
آمریکا منفعل ماند
به دنبال آغاز مجدد تنش بین قسد و دولت مرکزی دمشق، تام باراک سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه ترامپ در سوریه، برای دومین بار طی روزهای گذشته، با هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه دیدار کرد.
جزئیات این دیدار به اطلاع رسانه ها و افکار عمومی نرسیده اما شواهد نشان می دهد که آمریکا مقامات ترکیه را به خویشتن داری درباره شمال سوریه فراخوانده است. به عبارتی دیگر، این بار تام باراک به جای آن که شخصاً بر روی صحنه رفته و موضع گیری رسمی اعلام کند، انفعال و تماشاگری را ترجیح داده و به ترکیه نیز توصیه کرده که تنش و چالش در مسیر اجرای توافق بین دمشق و کردها را از دور نظاره کند.
این در حالی است که بسیاری از تحلیلگران محافظه کار در ترکیه، دل خوشی از سیاست های آمریکا در سوریه ندارند و معتقدند که آنکارا باید تصمیم مستقل خودش را بگیرد.
پروفسور یاشار حاجی صالح اوغلو از کارشناسان سیاسی ترکیه درباره وضعیت کنونی به روزنامه آکشام می گوید: «آن چه در شمال سوریه در جریان بود، بازی امپرالیست ها بود. حالا با مقاومت ترکیه و سوریه، این بازی به هم خورده است. کاردانی اردوغان و صبر استراتژیک ترکیه و پافشاری بر منافع ملی، باعث شد در این مسیر عقب نشینی نکنیم. در نتیجه ورق در شمال سوریه برگشت و این منطقه با اراده سیاسی امپریالیسم و صهیونیسم اداره نخواهد شد».
در پایان باید گفت: هنوز به روشنی مشخص نیست که تنش مجدد بین قسد و دولت مرکزی سوریه به کجا خواهد رسید. اما آن چه از الان روشن است، اهمیت این موضوع برای معادلات سیاسی - امنیتی ترکیه و ترس مقامات آنکارا از تکرار وقایعی است که در جریان آن، هزاران نفر از شهروندان کُرد در استان های شرقی و جنوب شرقی ترکیه در حمایت از کردهای کوبانی سوریه به خیابان ریختند و در جریان درگیری آنها با افراد پلیس، دست کم 23 نفر کشته شدند و صلاح الدین دمیرتاش سیاستمدار کُرد نیز به عنوان عامل تحریک شهروندان به زندان فرستاده شد.
دقیقاً به همین خاطر است که ییلماز تونچ وزیر دادگستری ترکیه اعلام کرده که انتشار هر نوع پیام تحریک آمیز درباره تحولات شمال سوریه در فضای مجازی، با برخورد قاطعانه دادستان ها روبرو خواهد شد.
انتهای پیام/