به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، به دنبال امضای توافق بین شبه نظامیان کُرد تحت امر پ.ک.ک و دولت موقت احمد الشرع در سوریه، بسیاری از رسانه ها و جراید ترکیه نیز به این موضوع واکنش نشان دادند.
موضوع توافق بین «قسد» (نیروهای سوریه دموکراتیک) و احمد الشرع، صبح امروز در روزنامه های چاپ آنکارا و استانبول بازتاب گسترده ای داشت. اما یکی از نکاتی که در این میان جلب توجه می کند، لحن و ادبیات روزنامه های نزدیک به حزب حاکم ترکیه در پوشش خبری این رویداد مهم سیاسی – امنیتی سوریه است.
اغلب این روزنامه ها از جمله آکشام، ترکیه گازته، ینی شفق، ینی آکیت و تقویم، در وصف توافق مزبور از عباراتی همچون «پذیرفتن شکست»، «هزیمت سنگین قسد» و «تسلیم شدن گروه تروریستی» استفاده کردند. چرا که این روزنامه ها بر اساس ادبیات سیاسی دولت و حزب حاکم ترکیه دو گروه شبه نظامی کُرد موسوم به قسد و ی.پ.گ (واحدهای مدافع خلق) را به عنوان دنباله و نهاد اقماری پ.ک.ک، به عنوان گروه تروریستی قلمداد می کنند.
چرا این توافق برای ترکیه مهم است؟
دولت ترکیه سالهاست که تحرکات شبه نظامیان تحت امر پ.ک.ک در شمال سوریه را به عنوان تهدید امنیت ملی آنکارا تلقی کرده و با تشکیل هر نوع ساختار سیاسی و اجرایی مستقل کُردی در این مناطق مخالفت کرده است.
دامنه این مخالفت ها به حدی بود که حتی در دوران بشار اسد نیز ارتش ترکیه بارها به شکل زمینی به شمال سوریه حمله کرد. اما از آنجایی که قسد در سیاست خارجی آمریکا به عنوان شریک محلی در مبارزه با داعش شناخته می شد، واشنگتن به ترکیه اجازه پیشروی نداد و صرفاً عفرین و چند شهر کوچک دیگر در غرب رود فرات در اشغال نیروهای ارتش ترکیه باقی ماند.
اما در مقطع پسااسد و در دوران زمامداری گروه برخاسته از دل هیات تحریر الشام در سوریه به عنوان یک دولت تحت الحمایه آنکارا، زمینه مساعدی برای ترکیه فراهم آمد تا در مورد تحمیل خواسته های خود در مورد سرنوشت سیاسی شمال سوریه پافشاری کند.
به همین منظور، بارها مقاماتی مانند هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه، ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعاتی میت، ژنرال یاشار گولر وزیر دفاع ملی و افراد دیگر، آشکارا اعلام کردند که اگر شبه نظامیان کُرد در ارتش سوریه ادغام نشوند، ترکیه برای حمله زمینی به مناطق شمال سوریه، هر نوع تسلیحات، ادوات و پشتیبانی اطلاعاتی را در اختیار دمشق قرار خواهد داد.
بنابراین در این شرایط، رسانه های ترکیه، به دنبال جا انداختن این موضوع هستند که توافق بین کردها و احمد الشرع، دستاورد و خروجی نهایی فشارهای دولت اردوغان است. آن هم در شرایطی که بلاتکلیفی درباره ادغام نیروها، مذاکرات بین ترکیه و پ.ک.ک را به نیز به بن بست رسانده بود.
بر اساس گزارش مفصل روزنامه حریت چاپ آنکارا، پذیرفتن دوطرفه آتش بس فراگیر و فوری در همه جبههها و خطوط تماس از یک سو و خروج و عقبنشینی واحدهای نظامی «قسد» به شرق فرات، همچون دستاوردی مهم قلمداد شده است.
یکی دیگر از مهمترین مفاد این توافق که از دید مقامات نظامی و امنیتی ترکیه از اهمیت بالایی برخوردار است، سپرده شدن مدیریت اداری و دفاعی دیرالزور و الرقه به دولت مرکزی سوریه است.
البته دولت الشرع نیز این موضوع را پذیرفته که کارمندان فعلی نهادها که همگی از سوی قسد به کار گمارده شده اند، به فعالیت خود ادامه دهند و افرادی که در این منطقه به عنوان فرمانده و مدیر فعالیت کرده اند، به نوعی از مصونیت قضایی برخوردار باشند.
دیرالزور و الرقه، هر دو بارها از سوی رجب طیب اردوغان و هاکان فیدان رئیس جمهور و وزیر امور خارجه، به عنوان مناطقی توصیف شده اند که اجتماع شبه نظامیان کُرد تحت امر پ.ک.ک در آنجا، تهدیدی علیه امنیت ملی آنکارا محسوب می شود.
یکی از مهمترین اختلافات بین قسد و دولت مرکزی سوریه که ادغام نیروها در سوریه و مذاکرات صلح در ترکیه را به بن بست رسانده بود، چند و چون مدیریت میادین نفتی و گذرگاه های مرزی بود و حالا بر اساس توافق جدید، این دو اختلاف نیز حل شده اند و علاوه بر کل نهادهای غیرنظامی استان الحسکه (با مرکزیت قامیشلو)، گمرک نیز در اختیار دولت مرکزی قرار می گیرد.
مقامات دفاعی و امنیتی آنکارا، همچنین درباره استقرار سلاح های سنگین نیروهای قسد در شهر کوبانی یا عین العرب، حساسیت فراوانی داشتند و با توجه به نزدیکی این شهر به قلب استان شانلی اورفای ترکیه، در مورد این موضوع اظهار نگرانی می کردند. اما حالا توافق شده که قسد در کوبانی صاحب سلاح سنگین نباشد.
از دیگر سو، مدیریت زندانیان و اردوگاههای گروه تروریستی داعش نیز به دولت مرکزی سوریه واگذار می شود و آمریکایی ها از این به بعد، در پاسخ به اعتراضات مکرر مقامات ترکیه در مورد دلیل حمایت واشنگتن از قسد، نمی توانند به تهدید فرار داعشی ها و انتشار آنان اشاره کنند.
موضوع مهم دیگر برای مقامات ترکیه، حضور ده ها تن از فرماندهان، کادرها و افراد غیرسوری عضو پ.ک.ک در صفوف قسد و ی.پ.گ در سوریه بود.
سرویس اطلاعاتی میت ترکیه لیستی در اختیار دارد که نشان می دهد بیش از هفتصد عضو ترکیه ای پ.ک.ک در مناطق مختلف شمال سوریه به عنوان بخشی از فرماندهان قسد مشغول فعالیت هستند. اما حالا مظلوم عبدی فرمانده کل نیروهای قسد، متعهد شده که این افراد از سوریه بیرون فرستاده شوند، ولی موضوع مبهم اینجاست که اولاً درباره اجرای این تعهد یک بازه زمانی و مهلت مشخص اعلام نشده و دوم این که مشخص نیست آیا بر اساس توافق قبلی و در چهارچوب مذاکرات ترکیه – پ.ک.ک، بخشی از اعضای این گروه منحله از کوهستان های اقلیم کردستان به سوریه منتقل خواهند شد یا نه.
البته کل موضوعات مبهم و تعیین تکلیف نشده در این پرونده، تنها مربوط به خروج فرماندهان پ.ک.ک از سوریه نیست. بلکه در مورد مساله پیوستن شبه نظامیان کُرد به ارتش سوریه نیز ابهام وجود دارد.
به عنوان مثال، اعلام شده که افراد فعلی عضو قسد، می توانند به صورت فردی برای عضویت در ارتش سوریه داوطلبانه و مستقل عمل کنند. اما به این اشاره نشده که لیست افرادی که برای فرماندهی نظامی در نظر گرفته شده اند، به چه شکلی مورد ارزیابی و تایید نهایی قرار گرفت.
تنها به گفتن این نکته اکتفا شده که قسد، فهرستی از فرماندهان پیشنهادی برای تصدی مناصب عالی نظامی، امنیتی و مدنی در بدنه دولت موقت جهت تضمین مشارکت ملی تهیه کرده است.
موضوع مبهم دیگری که اتفاقاً ارتباط مهمی با اهداف سیاسی و امنیتی ترکیه دارد، بازگشت امن آوارگان مناطق عفرین و شیخ مقصود است. آن هم در شرایطی که همین حالا، هزاران نفر از ترکمان های سوری و اعراب نزدیک به سرویس اطلاعاتی میت ترکیه در عفرین، خانه ها و اراضی کردها را اشغال کرده اند.
پایگاه تحلیلی – خبری تی.24 ترکیه به عنوان یکی از مهمترین سایت های تحلیلی منتقدین اردوغان در ترکیه، به این اشاره کرده که به دنبال افزایش تنش ها در روزهای اخیر بین شبه نظامیان کُرد و نیروهای ارتش سوریه در روزهای اخیر، تام باراک سفیر آمریکا در ترکیه و نماینده ویژه ترامپ در سوریه، تمام تلاش خود را به کار گرفته تا به درگیری پایان دهد.
همچنان که از سخنان احمد الشرع نیز برمی آید، هدف اولیه مثلث آمریکا – سوریه – ترکیه، پایان دادن به درگیری بوده و احمد الشرع درباره این موضوع گفته است: «سنگ بنای اصلی توافق بین ما و قسد، اجرای آتش بس است. اما هدف استراتژیک ما این است که حاکمیت سیاسی در تمام استان های سوریه از آنِ دولت مرکزی باشد».
حال باید دید، پس از این توافق، دولت سوریه و نهادهای اقماری پ.ک.ک برای اجرای تعهدات خود تا چه اندازه جدی خواهند بود و از دیگر سو، این موضوع بر مذاکرات صلح در ترکیه، به چه شکلی تاثیر خواهد گذاشت.
انتهای پیام/