به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در بحبوحه تحولات پیچیده و پرشتاب در منطقه قفقاز جنوبی و کشمکشهای ژئوپلیتیک میان قدرتهای جهانی، موضوع انتخاب استراتژیک میان «اتحادیه اروپا» و «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» به یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در عرصه سیاست خارجی ارمنستان تبدیل شده است.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، با اتخاذ موضعی صریح و بیسابقه، از مقامات ارشد ارمنستان اکیداً خواسته تا هرچه سریعتر مسیر و جهتگیری نهایی خود را در این دوراهی سرنوشتساز مشخص کنند.
پوتین با ادبیاتی معنادار تاکید کرده که چنانچه ایروان به زودی تصمیم نهایی خود را در این خصوص اتخاذ کند، روند جدایی و به اصطلاح «طلاق» از مسکو در فضایی کاملاً «متمدنانه» صورت خواهد پذیرفت.
رئیسجمهور روسیه در تشریح این دیدگاه اظهار داشت: «طبیعتاً این موضوع مستقیماً به ما ارتباطی پیدا نمیکند و در حیطه وظایف ما نیست، اما کاملاً منطقی و اصولی خواهد بود که مقامات ارمنستان یک همهپرسی سراسری برگزار کنند و به طور شفاف از شهروندان ارمنی بپرسند که انتخاب نهایی آنها چیست. بر اساس نتایج به دست آمده از چنین همهپرسی، ما نیز به نوبه خود نتیجهگیریهای منطقی و متناسبی خواهیم داشت و متعاقباً در مسیر یک طلاق نرم، هوشمندانه و مبتنی بر منافع متقابل گام خواهیم برداشت.»
سایه سنگین بحران اوکراین بر تحولات قفقاز جنوبی
ولادیمیر پوتین در ادامه سخنان خود، با تکرار این تز راهبردی که طی ماههای اخیر به طور مستمر از سوی مقامات کرملین مطرح شده مبنی بر اینکه ارمنستان در حال حاضر از مزایا و منافع بسیار گستردهای در چارچوب عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا بهرهمند میشود، به زمانبندی بررسی این موضوع نیز اشاره کرد.
وی در پایان رویدادهای گرامیداشت روز پیروزی، در جریان یک نشست خبری با خبرنگاران، حتی زمان مشخصی را نیز پیشنهاد داد و تصریح کرد که میتوان این موضوع حیاتی را در دستور کار اجلاس آتی سران اتحادیه اقتصادی اوراسیا که قرار است در روزهای 28 و 29 ماه می برگزار شود، گنجاند و به صورت جامع مورد بررسی قرار داد.
رهبر کرملین در این راستا از مقامات ایروان خواست تا محاسبات دقیق و همهجانبهای انجام دهند.
وی در اظهاراتی که بیشباهت به هشدارهای ماههای اخیر زیردستانش نبود، با اشاره به ریشههای بحران کنونی در شرق اروپا صراحتاً درباره اوکراین سخن گفت و یادآور شد: «اساساً این وضعیت پیچیده و بحرانی در اوکراین از کجا نشأت گرفت و چگونه آغاز شد؟ همه چیز دقیقاً از تقلا و تلاش برای پیوستن به اتحادیه اروپا شروع شد.»
گزارشها حاکی از آن است که در اجلاس آتی سران اتحادیه اقتصادی اوراسیا، نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، حضور نخواهد یافت و به جای وی، «مهر گریگوریان»، معاون نخستوزیر این کشور راهی آستانه خواهد شد.
پاسخ پاشینیان؛ دیپلماسی شبیه ازدواج نیست
در سوی دیگر میدان، نیکول پاشینیان در واکنش به این اظهارات صریح و معنادار پوتین، بار دیگر همان موضع و تزی را تکرار کرد که بیش از یک سال است به صورت مداوم بر آن پافشاری میکند.
وی تاکید کرد که ارمنستان تنها زمانی تصمیم نهایی خود را اتخاذ خواهد کرد که شرایط و زمان آن به طور کامل فرا رسیده باشد. به گفته پاشینیان، در مقطع کنونی و حداقل در آینده نزدیک، ایروان هیچگونه ضرورت و نیازی برای خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا احساس نمیکند.
نخستوزیر ارمنستان در تشریح دیدگاه خود گفت: «من شخصاً با استفاده از واژه و فرمولبندی "طلاق" به شدت مخالفم. همانطور که پیشتر نیز در مجلس ملی فرصت یافتم تا بیان کنم، ما متأسفانه گاهی اوقات ماهیت روابط بیندولتی را با پیوندهای ازدواج اشتباه میگیریم. ارمنستان در تنظیم روابط بیندولتی خود، منحصراً با منطق روابط بینالملل هدایت میشود. من بار دیگر تاکید میکنم که تا زمانی که یک ضرورت عینی به وجود نیامده باشد، ما قصد نداریم چنین موضوعاتی را، از جمله برگزاری همهپرسی، در دستور کار قرار دهیم. ما تنها در لحظهای دست به چنین اقدامی خواهیم زد که یک نیاز عینی برای آن وجود داشته باشد.»
پاشینیان همچنین ضمن تلاش برای تنشزدایی با مسکو، رسماً اعلام کرد که دولت ایروان تحت هیچ شرایطی قصد ضربه زدن به منافع روسیه را ندارد.
وی خاطرنشان ساخت: «ما قصد نداریم خود را درگیر مجادله و جنگ لفظی کنیم و مصمم هستیم تا تمام مسائل را در یک فضای کاری به دور از هرگونه تنش و تحریک عصبی اضافی، مورد بحث و بررسی قرار دهیم.»
نگرانی مسکو از نفوذ غرب و به خطر افتادن امنیت منطقهای
با این وجود، مسکو گفتمان خود را تندتر کرده است. پس از برگزاری رویدادهای هفته گذشته در ایروان که با حضور رهبران کشورهای اروپایی همراه بود، مسکو صدور بیانیههای قاطع خود را شدت بخشید.
کرملین علاوه بر مطرح کردن تهدیدات مکرر در خصوص پیامدهای احتمالی اقتصادی، مستقیماً به موضوع حساس امنیت ملی ارمنستان نیز ورود کرده است.
مقامات روسی با تاکید بر این مسئله، مدعی شدهاند که «اتحادیه اروپا در حال برنامهریزی است تا ارمنستان را از سیستم امنیتی قابل اعتماد فعلی جدا کند.»
در بیانیههای روسی ابراز امیدواری شده که: «رهبری ارمنستان خود را با بازیهای مخرب ژئوپلیتیک قدرتهای بیگانه تطبیق ندهد و در عوض، منافع ملی بلندمدت کشور خود را به عنوان بالاترین اولویت در نظر بگیرد.»
مسکو در کانون توجه اپوزیسیون ارمنستان
روند آینده روابط میان ایروان و مسکو به یکی از اصلیترین محورها در برنامههای رقبای اصلی حزب حاکم «پیمان مدنی» در آستانه انتخابات پارلمانی تبدیل شده است.
جریانهای قدرتمند اپوزیسیون، از جمله حزب «ارمنستان قدرتمند» به رهبری «سامول کاراپتیان» (میلیاردر مقیم روسیه)، ائتلاف «ارمنستان» به رهبری «روبرت کوچاریان» (دومین رئیسجمهور ارمنستان) و حزب «ارمنستان شکوفا» متعلق به «گاگیک تساروکیان» (سیاستمدار و تاجر)، همگی از ضرورت بازسازی سریع روابط با مسکو سخن میگویند.
روبرت کوچاریان گامهای اخیر ایروان را یک ماجراجویی توصیف کرده و میگوید: «روسیه یک کشور بزرگ و بسیار صبور است؛ اما یک خط قرمز وجود دارد و زمانی که از این خط قرمز عبور شود، مسکو دیگر هرگز نخواهد بخشید.»
گاگیک تساروکیان نیز با تمرکز بر پیامدهای اقتصادی، با لحنی انتقادی اظهار میدارد: «ناگهان سر و کله اروپا از هوا پیدا شد. امانوئل ماکرون امروز هست و فردا نیست. آیا ما واقعاً اکنون امید خود را به ماکرون گره زدهایم؟»
پس از اجلاس اخیر سران در ایروان، بروکسل بار دیگر تاکید کرد که از گرایشهای اروپایی ارمنستان حمایت میکند. با این حال، نیکول پاشینیان هنوز به طور شفاف مشخص نکرده که آیا ایروان در حال آمادهسازی درخواست رسمی برای عضویت در اتحادیه اروپا است یا خیر.
انتهای پیام/