به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، با تداوم تلاشهای نافرجام آمریکا برای انسداد مسیرهای تجارت دریایی ایران و اعمال محاصره غیرقانونی در تنگه هرمز، واشنگتن بار دیگر با واقعیتهای ژئوپلیتیک اوراسیا و شکست راهبردهای تحریمی خود مواجه شده است.
در همین راستا، «جاستین میچل»، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی و امنیت ملی مستقر در واشنگتن، در یادداشتی تحلیلی به بررسی گزینههای راهبردی تهران پرداخته و اعتراف کرده است که شبکه ریلی رو به رشد ایران در آسیای مرکزی، به یک شریان حیاتی محکم برای دور زدن فشارهای دریایی غرب مبدل شده است.
میچل در گزارش خود تصریح میکند که تلاشهای واشنگتن برای فلج کردن صادرات انرژی ایران نه تنها به اهداف خود نرسیده، بلکه تهران را به سمت بهرهبرداری حداکثری از پتانسیلهای مواصلاتی زمینی سوق داده است؛ به طوری که در مارس 2026، ایران موفق به صادرات روزانه 1.84 میلیون بشکه نفت به مشتریان آسیایی خود، به ویژه چین شده است.
بیاثری محاصره دریایی در سایه دیپلماسی ریلی ایران
این کارشناس آمریکایی با اشاره به فعالسازی کریدورهای ریلی نوین میان ایران و قدرتهای بزرگ آسیایی مینویسد: «کریدور ریلی 10 هزار و 400 کیلومتری چین-ایران که از شهر شیآن آغاز شده و به تهران ختم میشود، از مه 2025 به طور مداوم فعال بوده است. این مسیر ترانزیتی با عبور از کشورهای قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و ترکمنستان، زمان انتقال کالا را از یک ماه دریایی به حدود 15 روز کاهش داده است.»
به اذعان میچل و بر اساس گزارشهای اقتصادی بینالمللی نظیر بلومبرگ، از زمان آغاز محاصره دریایی توسط آمریکا در ماه آوریل، حجم ترددهای باربری در این مسیر ریلی به شدت افزایش یافته و از یک قطار در هفته، به «یک قطار در هر 3 الی 4 روز» رسیده است؛ امری که نشاندهنده واکنش سریع و منعطف شبکه لجستیکی ایران به توطئههای غربی است.
توسعه همگرایی اوراسیایی و پیوندهای راهبردی مواصلاتی
نویسنده در ادامه یادداشت خود به ریشهدار بودن این همگرایی ریلی میان قطبهای قدرت در اوراسیا پرداخته و یادآور میشود که در سالهای اخیر، چین، ایران و روسیه به طور هماهنگ اقدام به توسعه خطوط راهآهن در سراسر آسیای مرکزی کردهاند.
وی به عنوان نمونه به پروژه بزرگ خطآهن 523 کیلومتری چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) با سرمایهگذاری میلیارد دلاری پکن و همچنین ورود اولین قطار باری مستقیم روسیه به ایستگاه آپرین در حومه تهران از مسیر زمینی قزاقستان و ترکمنستان اشاره میکند که تنها 12 روز به طول انجامید.
میچل همچنین به توافقات راهبردی تهران و عشقآباد برای افزایش ظرفیت ایستگاه مرزی سرخس و پروژه مشترک ایران و چین برای برقیسازی خطآهن 1000 کیلومتری سرخس به رازی در مرز ترکیه اشاره کرده و آن را نشانهای از عزم راسخ ایران برای تبدیل شدن به شاهراه ارتباطی شرق و غرب تبیین میکند.
ارزیابی کارشناس غربی از تفاوت ظرفیتهای ریلی و دریایی
این تحلیلگر واشنگتن در بخش دیگری از مقاله خود به مقایسه فنی میان ترانزیت ریلی و نفتکشهای غولپیکر دریایی میپردازد. از دیدگاه میچل، اگرچه انتقال نفت از طریق راهآهن به چین مسیری بسیار امنتر، سریعتر و مصون از دستاندازیهای دریایی آمریکاست، اما از نظر حجم جابجایی با چالشهای لجستیکی همراه است؛ چرا که یک محموله ریلی به طور متوسط ظرفیت جابجایی 60 تا 70 هزار بشکه نفت را دارد، در حالی که نفتکشهای اقیانوسپیمای پهنپیکر میتوانند تا بیش از 2 میلیون بشکه را حمل کنند.
وی همچنین به موقعیت جغرافیایی میادین نفتی ایران در جنوب و پالایشگاههای مستقل چین در سواحل شرقی اشاره کرده و معتقد است که ساختار کنونی راهآهن برای جایگزینی صددرصدی حجم عظیم صادرات دریایی طراحی نشده است.
با این حال، او اعتراف میکند که ایران با تنوعبخشی به مقاصد زمینی خود و صادرات به کشورهایی نظیر ترکیه، پاکستان، افغانستان و ازبکستان، میتواند ظرفیت صادرات زمینی خود را به 250 تا 300 هزار بشکه در روز افزایش دهد که درآمدی میلیاردی و پایدار را تضمین میکند.
فرجام سخن؛ شکست رویای آمریکا برای صفر کردن صادرات ایران
جاستین میچل در جمعبندی تحلیل خود، ایده انتقال نفت از طریق ریل را به عنوان یک «شریان حیاتی اضطراری» و راهبردی توصیف میکند که به ایران اجازه میدهد در کوتاهترین زمان و با بالاترین ضریب امنیت، تعاملات خود را با بزرگترین شریک تجاریاش حفظ کند.
هرچند این تحلیلگر غربی اصرار دارد که راهآهن به تنهایی نمیتواند تمام ظرفیت ترانزیت دریایی ایران را پوشش دهد، اما فکتهای موجود در این گزارش به وضوح نشان میدهند که رویای دیرینه کاخ سفید برای به صفر رساندن صادرات انرژی ایران و منزوی کردن نظام اقتصادی آن، در برخورد با سد آهنین کریدورهای زمینی اوراسیا به طور کامل فروپاشیده است.
ایران و چین با توسعه زیرساختهای پایدار، عملاً کارآمدی سلاح تحریم و محاصره دریایی واشنگتن را به چالش کشیدهاند.
انتهای پیام/