به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، پس از آنکه «رومن گوفمن» سکان هدایت موساد را در دست گرفت، موجی از تغییرات در این سازمان جاسوسی اسرائیل به راه افتاده است. در تازهترین تحول رئیس جدید موساد، دو تن از ارشدترین مقامات این سازمان را — رئیس دایره اطلاعات (که از دسامبر 2025 این سمت را بر عهده داشت) و رئیس بخش ایران — که در طراحی طرح تغییر نظام جمهوری اسلامی ایران در جنگ 40 روزه نقش داشتند، از سمت خود برکنار کرد.
اما این تنها بخشی از یک پاکسازی گستردهتر در یکی از مخوفترین سازمانهای امنیتی دنیا است؛ چرا که در دو سال اخیر، بخش قابلتوجهی از چهرههای اصلی دستگاه امنیتی اسرائیل — از رئیس موساد و معاون او گرفته تا رئیس شینبت و مشاور امنیت ملی — یا برکنار شدهاند یا دوره آنها به پایان رسیده است.
ماجرای برکناری مقامات ارشد موساد، نه یک رویداد مجزا، که حلقهای از سلسله شکستهای راهبردی اسرائیل در پرونده ایران و تلاش نتانیاهو برای فرار از مسئولیت این ناکامی است. موساد در سالهای اخیر از هیچ تلاشی برای سرنگونی جمهوری اسلامی ایران فروگذار نکرده است — از جنگ 12 روزه و شبهکودتاهای 18 و 19 دی 1404 تا جنگ رمضان. اما آنچه طرحهای موساد را با شکست مواجه ساخت، بیش از هر چیز ناشی از اشتباهات محاسباتی فاحش در تحلیل وضعیت ایران بود — اشتباهاتی که حالا هزینه آن را مقامات ارشد این سازمان پرداخت میکنند.
جلسه تاریخی کاخ سفید؛ نقشه فریب نتانیاهو برای اقناع ترامپ
در فوریه 2026، اندکی پیش از شروع حملات مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، دیوید بارنیا، رئیس وقت موساد، به همراه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی در کاخ سفید با ترامپ دیدار کرد و طرحی عملیاتی برای سرنگونی جمهوری اسلامی ارائه داد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، بارنیا به نتانیاهو و مقامات ارشد آمریکایی اطمینان داد که موساد ظرف روزهای آغازین جنگ قادر خواهد بود مخالفان ایرانی را به قیام وادارد تا بدین شکل زمینه فروپاشی نظام جمهوری اسلامی ایران محقق شود. نتانیاهو این ارزیابی را پذیرفت و از آن برای اقناع و به روایت بسیاری از رسانههای آمریکایی برای اغفال ترامپ بهره برد تا بدین شکل دست کم در ظاهر امر در دیدار با رئیس جمهور آمریکا مدعی شود که سرنگونی دولت ایران امری ممکن و دستیافتنی است.
تنش میان نتانیاهو و بارنیا
در حالی که بارنیا و تیمش در موساد طرح سرنگونی نظام جمهوری اسلامی ایران را در سر داشتند، در ماههای پایانی ریاست او، تنشهایی میان وی و نتانیاهو به وجود آمد. منابع خبری گزارش دادهاند که:
- بارنیا با انتصاب رومن گوفمن به عنوان جانشین خود مخالفت کرده بود و او را فردی «نظامیمسلک» و فاقد سابقه اطلاعاتی میدانست.
- در سمت مقابل نتانیاهو نیز از بارنیا بهخاطر ارائه ارزیابیهای خوشبینانه درباره وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران و درگیر کردن اسرائیل در جنگی با پیامدهای نامشخص، انتقاد کرده بود.
اگرچه بارنیا رسماً «برکنار» نشد و دوره 5 ساله او در ژوئن 2026 به پایان رسید، اما نکته کلیدی این است که اگر نتانیاهو از عملکرد او راضی بود، مسلماً دوره فعالیت وی در راس این سرویس اطلاعاتی را تمدید میکرد. در مراسم خداحافظی بارنیا، نتانیاهو اگرچه او را ستود، اما در عمل، گوفمن را جانشین او کرد — انتصابی که بارنیا آشکارا با آن مخالفت کرده بود.
برکناری معماران طرح؛ ضربه تکاندهنده بر پیکره موساد
در 6 اوت 2026، شبکه 12 اسرائیل گزارش داد که رومن گوفمن، رئیس جدید موساد، رئیس دایره اطلاعات (که از دسامبر 2025 این سمت را بر عهده داشت) و رئیس بخش ایران را از سمت خود برکنار کرده است.
گفته می شود این دو مقام، طراحان اصلی طرح تغییر رژیم ایران بودند. به گفته منابع امنیتی، این طرح «در بدترین حالت، بهطور فاجعهباری شکست خورد، و در بهترین حالت، هرگز به مرحله اجرا نرسید». منابع امنیتی همچنین به کانال12 گفتهاند که هیچیک از این دو مقام از ابتدا رابطه کاری خوبی با گوفمن نداشتند و پایان کار آنها بر اساس «توافق طرفین» انجام شده است ولی هر دو نفر احتمالاً در سمتهای دیگری در موساد باقی خواهند ماند.
معماران طرح براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران تصور میکردند با شروع حملات خارجی، مردم در مناطق مختلف ایران به خیابانها میریزند. اما برعکس، حملات خارجی باعث افزایش همبستگی ملی در میان اقشار مختلف جامعه ایرانی شد و بخش قابلتوجهی از افکار عمومی، با وجود اختلافات داخلی، در برابر تهدید خارجی پشت نظام متحد شدند.
اما این برکناریها با واکنشهای تند در داخل موساد مواجه شد. یک مقام سابق ارشد موساد با انتقاد از این تصمیم رئیس تازه کار سرویس اطلاعات خارجی اسرائیل به شبکه 12 تلویزیون این رژیم گفته است: «از سازمان خواسته شده بود این عملیات را به عنوان مکمل عملیات نظامی ضد ایران آماده کند و جزئیات این طرح در تمامی سطوح تأیید شد.» او افزود: «من حادثهای را به خاطر نمیآورم که رئیس یک بخش به خاطر شکست یک عملیات برکنار شده باشد.»
منتقدان معتقدند گوفمن که با حمایت مستقیم نتانیاهو به این مقام رسیده، در حال قربانیکردن مقامات اطلاعاتی برای سرپوش گذاشتن بر شکستهای راهبردی نتانیاهو و سیاست جنگهای بیپایان او در طول سه سال گذشته است. یک تحلیلگر نظامی صهیونیست نیز تأکید کرده که «نتانیاهو است که ریسک و اشتباه کرد و مسئولیت این ناکامی در در درجه نخست بر عهده اوست».
پاکسازی گسترده ساختار اطلاعاتی اسرائیل در آستانه انتخابات کنست
برکناری این دو مقام ارشد موساد، تنها بخشی از یک پاکسازی گسترده در رأس نهادهای امنیتی و نظامی اسرائیل طی دو سال اخیر به دست متهم ردیف اول شکست اطلاعاتی این رژیم یعنی نتانیاهو است. بخش قابلتوجهی از مقامات ارشد نهادهای مهم امنیتی و اطلاعاتی در این مدت یا برکنار شدهاند یا پس از پایان دوره مسئولیت دیگر به سر کار خود بازنگشتند. از جمله این افراد می توان به اشخاص زیر اشاره کرد:
- دیوید بارنیا، رئیس موساد — ژوئن 2026 (پایان دوره، بدون تمدید)
- معاون موساد — ژوئن 2026 (برکناری توسط گافمن)
- رئیس دایره اطلاعات موساد — اوت 2026 (برکناری)
- رئیس بخش ایران موساد — اوت 2026 (برکناری)
- رونن بار، رئیس شینبت — نتانیاهو در 21 مارس 2025 اقدام به برکناری او کرد، اما دیوان عالی اسرائیل این تصمیم را «غیرقانونی» اعلام کرد و برکناری را به حالت تعلیق درآورد. بار سرانجام در 15 ژوئن 2025 از سمت خود کنار رفت.
- تزاخی هانگبی، مشاور امنیت ملی — در 21 اکتبر 2025 توسط نتانیاهو اخراج شد. منابع عبری گزارش دادهاند که اخراج او پس از اختلافات فزاینده با نتانیاهو بر سر مدیریت جنگ در غزه صورت گرفت.
این الگو نشان میدهد که نتانیاهو در حال تغییر کامل چهره دستگاه امنیتی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی مطابق با منویات خود است، اما خودش همچنان در جایگاه قدرت باقی مانده است. منتقدان معتقدند او با این کار در حال پی ریزی یک ساختار اطلاعاتی و امنیتی وفادار و مطیع به خود است.
جمعبندی
موساد در سالهای اخیر تمام توان خود را برای براندازی جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته است و در این مسیر، از هیچ اقدامی فروگذار نکرده است. بر همین اساس بود که بارنیا و تیمش در آستانه آغاز جنگ 40 روزه طرحی بلندپروازانه برای سرنگونی نظام اسلامی طراحی کردند، اما محاسبات غلط درباره واکنش مردم ایران و توان عملیاتی مخالفان، این طرح را به شکست کشاند.
اکنون، در فضایی که بخش قابلتوجهی از مقامات ارشد امنیتی و نظامی اسرائیل به جز خود نتانیاهو یا برکنار شدهاند یا دوره آنها به پایان رسیده، برکناری رئیس بخش ایران و رئیس دایره اطلاعات موساد نشان میدهد که گوفمن در حال پاکسازی میراث بارنیا از این سازمان است.
اما سؤال کلیدی این است: آیا برکناری چند مقام ولو چهره های ارشد در ساختار موساد و دیگر نهادهای نظامی، اطلاعاتی و امنیتی، میتواند خطای راهبردیِ «براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران با اتکا به چند حمله هوایی» را جبران کند؟ تجربه نشان داده است که براندازی یک نظام مقتدر و ریشهدار صرفا با اتکا به حملات وحشیانه هوایی و حتی زمینی بهتنهایی دشوار و حتی غیرممکن است. شاید به همین دلیل است که منتقدان در داخل موساد، این برکناریها را نه یک اقدام اصلاحی، بلکه فرار به جلوی نتانیاهو برای مصون ماندن از دایره متهمان این شکستها توصیف میکنند.
نویسنده: پوریا لوایی، کارشناس مسائل بین الملل
انتهای پیام/