به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، سفر دو روزه هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه به سوریه، در حال و هوایی انجام گرفت که از یک سو، اِلِمانهای تاریخی و فرهنگی در آن جلب توجه کرد و از دیگر سو، شرایط دشواری که ناشی از اقدامات قلدرانه رژیم صهیونیستی در زمینِ بازی سوریه است. اقداماتی که به طور ویژه، نشان دهنده مخالفت رژیم اسرائیل با افزایش نفوذ ترکیه در سوریه است.
البته در این میان، هاکان فیدان باز هم از یک تاکتیک قدیمی استفاده کرد. او در دمشق و در ظاهر، علیه رژیم صهیونیستی صحبت کرد، اما تنها دو روز قبل از آن در دفتر کارش، جوئل لیون چهره امنیتی و دیپلمات ارشد صهیونیستی را تحویل گرفته بود که جدیداً به عنوان کاردار رژیم اسرائیل در آنکارا مشغول به کار شده است.
نکته جالب اینجاست که قبل از آغاز فعالیت رسمی کاردار رژیم در آنکارا، اسعد حسن الشیبانی وزیر امور خارجه دولت موقت احمد الشرع، در آنکارا با تام باراک نماینده ویژه ترامپ، دیدار کرده بود.
به بیانی روشن، در شرایطی که آمریکا در حال بازتنظیم روابط بین مثلث اردوغان – نتانیاهو – الشرع است، فیدان به سوریه سفر کرد.
سفری که نشان میدهد، اهداف سیاسی – امنیتی و اقتصادی ترکیه در سوریه ادامه دارد، اما در عین حال، مشخص نیست که رژیم صهیونیستی اسرائیل در قبال نوع حرکات و برنامههای ترکیه در سوریه، چه واکنشهایی نشان خواهد داد.
هاکان فیدان، در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که در یک دوره بحرانی منطقه، سفر مهمی به سوریه داشته و در دیدار با احمد الشرع رئیس جمهور، اسعد حسن الشیبانی وزیر امور خارجه و انس خطاب وزیر کشور، درباره موضوعات مهم مرتبط با روابط دوجانبه گفتگو کرده است.
فیدان در ادامه گفته است: «در طول بازدید دو روزه خود، شاهد بودیم که خیابانهای دمشق آرام و پرجنبوجوش شدهاند. ما خوشحالیم که مردم سوریه در حال ساختن کشوری امن، باثبات و مرفه هستند که همه اقشار جامعه را با اراده خود در بر میگیرد. ما در این روند همچنان در کنار سوریه خواهیم بود.»
یکی از نکات مهمی که فیدان به آن اشاره کرده، این است که رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه، قرار است به زودی به سوریه سفر کند و او در دیدار با مقامات دمشق، درباره جزئیات برنامههای این سفر با آنان صحبت کرده است.
هاکان فیدان در روز نخست سفر به دمشق، با مقامات دولتی و امنیتی دیدار کرد و در روز دوم، دیدارهای مفصلی با سران عشایر ترکمن دمشق و حلب داشت.
او همچنین اعلام کرده که پس از مدتها، توانسته از مقبره ابن عربی، آرامگاه صلاح الدین ایوبی، آرامگاه شیخ خال بغدادی از عرفای نقشبندیه بازدید کند که به زعم او از «مهمترین اجزای میراث مشترک در دمشق» است.
افزایش تجارت دوجانبه از حدود 4 میلیارد دلار به 10 میلیارد دلار، یکی از اهداف مهم ترکیه در سوریه است. البته قرار نیست این رقم فقط با صادرات و واردات کالا مرتبط باشد.
در فرمول ترکیه، سرمایهگذاری مشترک، تولید مشترک، استفاده از نیروی کار ارزان سوری، احداث مناطق صنعتی مشترک در مرز و سرمایهگذاری در انرژی، اهمیت ویژه دارد و هدف غایی، تبدیل سوریه به بخشی از زنجیره تولید منطقهای ترکیه است.
حافظ منافع ترکیه در سوریه
اسعد حسن الشیبانی تحصیلات دانشگاهی خود را در ترکیه سپری کرده و بر زبان ترکی استانبولی، تسلط دارد. توصیف اهمیت جایگاه ترکیه در سخنان الشیبانی به گونهای است که میتوان او را به عنوان یکی از مهمترین حافظان منافع آنکارا در دمشق قلمداد کرد.
او در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با فیدان اعلام کرد: «ترکیه کشور برادر سوریه است و روابط ما به سمت مرحله جدیدی حرکت میکند که با مشارکت استراتژیک و همکاری نهادی همراه است. ترکیه از اولین کشورهایی بود که سفارت خود را در دمشق بازگشایی کرد، گذرگاههای مرزی و خطوط تدارکاتی خود را از سر گرفت و خواستار لغو تحریمها علیه ما پس از 8 دسامبر 2024 شد».
الشیبانی به این نیز اشاره کرد که با فیدان درباره فعالسازی کمیته عالی مشترک صحبت کرده و دهها جلسه دیدار مقامات در سطح ریاست جمهوری و وزرا، موجب امضای 40 توافقنامه و یادداشت تفاهم و ارتباط مستمر 22 وزارتخانه و سازمان سوری با همتایان ترک خود شده که نشاندهنده وسعت و عمق بیسابقه همکاری است.
ترکیه و سوریه در مه 2025 توافقنامه همکاری در بخش انرژی امضا کردند و جریان برق از طریق مرز به شمال سوریه رسید، خواهرخواندگی حلب و غازی عنتاب گام بعدی بود، فعالسازی مجدد حمل و نقل و ترانزیت 24 ساعته از طریق گذرگاههای مرزی باب الهوا و باب السلامه، افتتاح منطقه آزاد و بندر خشک در ادلب و تفاهمنامه سهجانبه معدن و همچنین احداث پل روی رودخانه فرات برای اتصال به دیرالزور، از دیگر اقدامات بوده است.
الشیبانی اعلام کرده که قدرت مشارکت سوریه و ترکیه ناشی از انسجام جبهه داخلی است و سوریه به کمک ترکیه، نهادها و وحدت تصمیمگیریهای مستقل خود را احیا کرده و در حال ایجاد یک ارتش ملی متحد، تجمیع سلاحها تحت کنترل نهادهای مشروع و ادغام مجدد شمال شرقی در چارچوب ملی از طریق یک فرآیند منحصر به فرد سوری است.
الشیبانی بر این تاکید کرده که لغو تحریمهای موسوم به قیصر، کنار نهاده شدن از لیست کشورهای حامی تروریسم، بازگشت دو میلیون آواره و ارتقای جایگاه بینالمللی سوریه، «نشان دهنده اوج تلاشهای ملی طاقتفرسا و حمایت صادقانه دوستان و در درجه اول آنکارا است».
الشیبانی درباره اقدامات دیپلماتیک، اعلام کرد که دمشق در آستانه افتتاح سفارت خود در آنکارا است و این را گامی حیاتی میداند که سوریه به دنبال دستیابی به آن است.
هاکان فیدان نیز در سخنان خود در دمشق، از ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در دولت سوریه استقبال کرد و آن را گامی مهمی برای ثبات سوریه دانست.
او بر ضرورت تبدیل این امر به گامهای عملی در میدان و ادغام همه عناصر مسلح در دولت تحت چتر ارتش ملی تأکید کرد که این امر وحدت، حاکمیت و ثبات سوریه را تقویت خواهد کرد.
هاکان فیدان در سخنان خود، بخشی از نگرش اقتصادی ترکیه درباره سوریه و ارتباط آن با تحولات مربوط به تنگه هرمز را نیز به نمایش گذاشته و به اهمیت اتصال منطقهای، به ویژه پس از وقایع اخیر در تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: «سوریه میتواند در اتصال خلیج فارس از طریق اردن و عربستان سعودی، شرق از طریق عراق و غرب از طریق ترکیه و مدیترانه، نقش محوری ایفا کند».
ولی اعلام کرده که این اتصال شامل پروژههای راهآهن و خطوط حمل و نقل و ارتباطی است و پروژه راهآهن بین ترکیه و عربستان سعودی، پس از عبور از سوریه، منطقه را به اروپا متصل میکند.
او اسرائیل را بزرگترین مانع برای تحولات مثبت دانست و حمله به فرودگاه ابوالظهور را یکی از بارزترین نمونههای این امر دانست.
فیدان در مورد سیاستهای اسرائیل در منطقه گفت که اسرائیل سیاستهای توسعهطلبانه و انحصارطلبانهای را دنبال میکند و به دنبال جلوگیری از دستیابی کشورهای همسایه، به ویژه سوریه، لبنان، اردن و مصر به ثبات و توسعه است.
او هشدار داد که ادامه بیثباتسازی سوریه نه تنها بر خود سوریه، بلکه بر کشورهای منطقه و فراتر از آن نیز تأثیر خواهد گذاشت. او از جامعه بینالمللی خواست تا تمام تلاش خود را برای منصرف کردن اسرائیل از این مسیر انجام دهد و تأکید کرد که ترکیه به تلاشها و همکاریهای خود با سوریه و جامعه بینالمللی برای ارتقای ثبات و صلح در منطقه ادامه خواهد داد.
تاکید مکرر هاکان فیدان بر ضرورت توجه به نقش آفرینی ترکمنها در صحنه سیاسی و اجرایی سوریه و نیز توجه ویژه او به برخی المانهای تاریخی – فرهنگی بر اساس رویکردهای فکری مشترک حزب عدالت و توسعه و تیم احمد الشرع، نشان می دهد که آنکارا به فکر یک نفوذ همه جانبه و گسترده در سوریه است و میتوان این وضعیت را در سه تابلو توصیف کرد: 1.تلاش برای توسعه و تعمیق سریع روابط آنکارا – دمشق بهخصوص در حوزههای امنیت، انرژی، تجارت، بازسازی و آموزش نیروهای سوری.
2.تلاش برای تثبیت کامل انحلال قسد و ادغام آن در ساختار سوریه.
3.افزایش رقابت ترکیه و رژیم اسرائیل در سوریه، ولی همراه با تلاش آمریکا برای جلوگیری از برخورد مستقیم.
به عبارت دیگر، سوریه ممکن است بهجای میدان جنگ نیابتی گذشته، تبدیل شود به میدان رقابت قدرتهای منطقهای.
در این معادله، ترکیه فعلاً دست بالا را در دمشق دارد و رژیم اسرائیل نیز در وارد آوردن ضربات نظامی سریع و تداوم سیاست اشغالگری، ظرفیت بالایی دارد.
در این میان، آمریکا تلاش میکند میان این دو کنشگر، فضایی به وجود بیاورد که دارای تنش پایینتری باشد.
انتهای پیام/