به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، مارک کمرون، معاون دستیار وزیر امور خارجه آمریکا در اداره امور آسیای جنوبی و مرکزی، در جریان برگزاری کنفرانس هوش مصنوعی با فرمت «5+1» در شهر آستانه پایتخت قزاقستان اعلام کرد که ارتقای امنیت سایبری و استقرار زیرساخت‌های دیجیتال قابل‌اعتماد می‌تواند زمینه‌ساز افزایش و تشویق سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های آمریکایی در کشورهای حوزه آسیای مرکزی شود.
این مقام ارشد دیپلماسی آمریکا مدعی شد که احداث مراکز پردازش داده و ایجاد ساختارهای زیربنایی مطمئن، سطح اطمینان شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکایی را برای سرمایه‌گذاری و توسعه دامنه همکاری‌ها در سراسر این منطقه به میزان چشمگیری ارتقا خواهد داد.
کمرون با پیوند زدن امنیت سایبری به روند توسعه سامانه‌های هوش مصنوعی پیشرفته، در جمع خبرنگاران اظهار داشت: «مستحکم‌ترین خانه‌ها همواره بر پایدارترین شالوده‌ها بنا می‌شوند.»
وی در ادامه تشریح رویکرد واشنگتن تصریح کرد که کاخ سفید بخش خصوصی و شرکت‌های تجاری را در کانون اصلی این فرآیند می‌داند؛ ساختاری که در آن، برنامه‌های حمایتی دولتی صرفاً به عنوان بستری برای تسهیل شرایط سرمایه‌گذاری و تسریع همکاری‌های فناورانه تعریف شده‌اند.
این دیپلمات آمریکایی با بیان اینکه واشنگتن به توانمندی کمپانی‌های خود باوری عمیق دارد، افزود: «ایالات متحده عمیقاً معتقد است که شرکت‌ها چنانچه فرصت لازم را بیابند، راه‌حل‌های نوآورانه و افق‌های تازه‌ای خلق خواهند کرد که بسیاری از ما پیش از این حتی تصورش را هم نمی‌کردیم.»
وی در ادامه از تخصیص کمک مالی 5 میلیون دلاری واشنگتن از طریق سازمان «CRDF Global» برای تقویت امنیت سایبری و توسعه بخش دیجیتال کشورهای آسیای مرکزی خبر داد؛ بسته‌ای که به ادعای وی، مدیریت حوادث امنیتی، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، امنیت نظام مالی و تدوین سیاست‌های کلان سایبری را پوشش می‌دهد.
کنفرانس آستانه با حضور آمریکا و پنج جمهوری آسیای مرکزی شامل قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و قرقیزستان در شرایطی برگزار شد که این منطقه آماده میزبانی از رویدادی اقتصادی در میانه ماه اکتبر است؛ جایی که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، قرار است در رأس هیئتی تجاری متشکل از مدیران ارشد بیش از 100 کمپانی بزرگ آمریکایی راهی ازبکستان شود تا با وزرای امور خارجه جمهوری‌های آسیای مرکزی مذاکرات فشرده‌ای را هدایت کند.
مدل پنج‌مرحله‌ای قزاقستان؛ تبدیل انرژی به زیرساخت داده
در جریان این نشست، بختیار محمدقلی‌اف، معاون وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان، به تشریح مدل توسعه اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی پرداخت و آن را فرآیندی جامع و پنج‌لایه تعریف کرد.
بر اساس تبیین این مقام قزاقستانی، لایه نخست و بنیادین این هرم، تأمین پایدار انرژی است؛ پس از آن دسترسی به تراشه‌ها و پردازنده‌های گرافیکی پیشرفته (GPU) در رتبه دوم قرار دارد. لایه سوم شامل سیستم‌های اطلاعاتی، لایه چهارم متکی بر داده‌های استاندارد، و در نهایت لایه پنجم به عاملیت‌های هوش مصنوعی (AI Agents) اختصاص دارد.
محمدقلی‌اف با هشدار نسبت به اقدامات شتاب‌زده تصریح کرد کشورهایی که تلاش می‌کنند پیش از استقرار زیرساخت‌های فنی، تأمین انرژی و تجمیع داده‌های لازم، به مرحله به‌کارگیری عاملیت‌های هوش مصنوعی جهش کنند، به سختی قادر خواهند بود ارزش اقتصادی کامل این فناوری را محقق سازند.
وی در همین راستا احداث مراکز عظیم داده را راهکاری راهبردی برای قزاقستان خواند تا بتواند پایگاه انرژی و منابع طبیعی گسترده خود را به ظرفیت‌های دیجیتال با ارزش افزوده بالا تبدیل کند.
معاون وزیر توسعه دیجیتال قزاقستان همچنین تأکید کرد که آستانه قصد ندارد زیست‌بوم نوظهور هوش مصنوعی خود را صرفاً به بازار داخلی محدود سازد؛ بلکه این زیرساخت‌ها باید به کشورهای همسایه نیز یاری رسانند تا صنایع بومی خود را گسترش داده و اتصالات دیجیتال منطقه‌ای را تقویت کنند.
وی حوزه‌هایی نظیر هواپیماهای بدون سرنشین (پهپادها)، فناوری‌های فضایی، استارتاپ‌ها و بازآموزی مهارت‌های نیروی کار را از جمله بخش‌هایی دانست که دیجیتالی‌سازی در آن‌ها بازارهای جدیدی خلق می‌کند.
گسترش مناسبات آستانه با کمپانی‌های آمریکایی نیز در همین چارچوب پیگیری می‌شود؛ به طوری که جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا (NVIDIA)، قرار است در 23 اکتبر نخستین سفر رسمی خود به قزاقستان را هم‌زمان با توسعه مراکز داده بومی بر پایه پردازنده‌های این شرکت انجام دهد.
همگرایی منطقه‌ای؛ چشم‌انداز بازار 85 میلیونی آسیای مرکزی
سایر کشورهای حاضر در مجمع نیز برنامه‌های ملی خود را به اشتراک گذاشتند. هیئت قرقیزستان تمرکز اصلی خود را بر کاربردهای عملیاتی، آموزش عمومی و توسعه مدل‌های زبانی بومی معطوف کرد.
نیازعلی بازاربایف، مشاور وزیر توسعه دیجیتال و فناوری‌های نوین قرقیزستان، تصریح کرد که زبان‌های بومی آسیای مرکزی هنوز بازتاب و سهم کافی در سامانه‌های بین‌المللی هوش مصنوعی ندارند.
وی به تلاش‌ها برای تدوین پیکره زبانی 5 میلیون کلمه‌ای قرقیزی و تغییر برنامه‌های درسی مدارس برای انطباق با تحولات نوین اشاره کرد.
تاجیکستان نیز حوزه هوش مصنوعی را به عنوان اولویت عالی دولت معرفی کرد.
حکیم اسماعیل‌زاده، معاون اول آژانس نوآوری و فناوری‌های دیجیتال تاجیکستان، با اشاره به تصویب قطعنامه پیشنهادی دوشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 31 اوت 2026 برای تعیین روز جهانی هوش مصنوعی ایمن از سال 2027، خاطرنشان ساخت که پتانسیل عظیم انرژی این کشور می‌تواند زیربنای مستحکمی برای احداث مراکز پردازش داده در خدمت آسیای مرکزی و کل بازار اوراسیا باشد.
از سوی دیگر، یازمیرات گول‌محمداف، معاون وزیر ارتباطات ترکمنستان، از تدوین استراتژی ملی و نقشه راه هوش مصنوعی در حوزه‌های زیرساخت، منابع انسانی، امنیت سایبری و قوانین حقوقی خبر داد.
جهانگیر شکوروف، مشاور وزیر فناوری‌های دیجیتال ازبکستان نیز سرمایه انسانی را دارایی اصلی کشورش نامید و از همکاری با قزاقستان برای تأسیس یک صندوق مشترک جهت حمایت از استارتاپ‌ها پرده برداشت؛ امری که با توجه به جمعیت 85 میلیون نفری آسیای مرکزی، زمینه شکل‌گیری یک بازار دیجیتال منطقه‌ای را فراهم می‌سازد.
سازوکارهای مالی واشنگتن؛ تحمیل شرکت‌های همسو بر زیرساخت‌ها
کمرون در بخش پایانی اظهارات خود به «برنامه صادرات هوش مصنوعی آمریکا» مصوب سال 2025 اشاره کرد که سازوکارهایی مالی را برای حمایت از صدور بسته‌های فناورانه آمریکایی، از قطعات سخت‌افزاری و مراکز داده تا نرم‌افزارها، پیش‌بینی کرده است. در همین چارچوب، برنامه‌های اعتباری دیگری نیز برای نفوذ در پروژه‌های مخابراتی منطقه فعال شده‌اند.
در ماه ژوئن، شرکت توسعه مالی بین‌المللی آمریکا (DFC) پیشنهاد تأمین مالی مشترکی را با هلدینگ «پاور اینترنشنال»، مالک اپراتور تله‌تو قزاقستان امضا کرد؛ پروژه‌ای که هدف آن نوسازی زیرساخت‌های مخابراتی و الزام به گذار به سوی تأمین‌کنندگانی است که واشنگتن آن‌ها را فروشندگان معتبر توصیف می‌کند تا بدین ترتیب تجهیزات رقبای شرقی از شبکه کنار گذاشته شوند.
این نهاد آمریکایی مدعی شد که این اقدام، زیرساخت‌های فناوری 5G، داده‌های تلفن همراه، تجارت الکترونیک و پرداخت‌های دیجیتال را تقویت می‌کند.
همچنین بانک صادرات-واردات آمریکا (اگزیم‌بانک) از طریق ابتکار «ExportAI»، اقدام به ارائه ضمانت‌نامه‌ها و وام‌های مستقیم به خریداران فناوری‌های آمریکایی از جمله تراشه‌ها، سرورها و تجهیزات خنک‌کننده کرده است.
کمرون در پایان با دعوت از دولت‌های منطقه به عملیاتی کردن تعهدات خود، گفت: «ما در اینجا حضور داریم تا از شما حمایت کنیم و درها را به روی شما بگشاییم»؛ عبارتی که نشان از برنامه جدی واشنگتن برای تثبیت انحصار فناوری خود در تحولات آسیای مرکزی دارد.
انتهای پیام/