به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، خبرگزاری تاس روسیه با استناد به اطلاعیه دفتر مطبوعاتی دولت روسیه اعلام کرد که اعضای شورای بین‌دولتی اوراسیا از کشورهای روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان، گزارش جامعی را درباره پیامدها و تبعات احتمالی تعلیق عضویت ارمنستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا تدوین و ارائه کرده‌اند.
این گزارش تخصصی که با مشارکت چهار عضو اصلی این اتحادیه اقتصادی منطقه‌ای آماده شده، ابعاد گوناگون حقوقی، تجاری، گمرکی و کلان اقتصادی ناشی از تغییر رویکردهای سیاست خارجی ارمنستان و فاصله گرفتن این کشور از چارچوب‌های همگرایی اوراسیایی را به صورت دقیق و مستند مورد واکاوی قرار می‌دهد.
تدوین گزارش بر اساس بیانیه مشترک سران چهار کشور اوراسیا
در اطلاعیه رسمی منتشرشده از سوی دولت روسیه تصریح شده که این سند راهبردی در راستای اجرای بیانیه مشترک رؤسای جمهور بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان و روسیه مورخ 29 ماه مه سال 2026 میلادی تهیه شده است.
بر همین اساس، اعضای شورای بین‌دولتی اوراسیا از این چهار کشور مأموریت یافتند تا گزارشی رسمی با عنوان «پیامدهای احتمالی تعلیق اجرای معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا مورخ 29 مه 2014 در قبال جمهوری ارمنستان» را تدوین کنند.
این اقدام نشان‌دهنده عزم جدی اعضای اصلی اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای بررسی ظرفیت‌های قانونی موجود در معاهده پایه سال 2014 به منظور مواجهه با شرایط جدیدی است که در نتیجه سیاست‌های اخیر دولت ارمنستان در درون این سازمان منطقه‌ای به وجود آمده است.
بررسی ناسازگاری رژیم‌های حقوقی اتحادیه اروپا و اتحادیه اوراسیا
بخش مهمی از این گزارش به بررسی دقیق «اقدامات انجام‌شده از سوی ارمنستان با هدف پیوستن به اتحادیه اروپا» اختصاص یافته است و تحلیل جامعی را درباره میزان سازگاری یا تعارض رژیم‌های حقوقی اتحادیه اقتصادی اوراسیا و اتحادیه اروپا ارائه می‌دهد.
نویسندگان این سند با واکاوی قوانین و مقررات حاکم بر هر دو نهاد، اطلاعات مفصلی را درباره «سازوکارهای حقوقی طراحی‌شده برای جلوگیری از خطرها و ریسک‌های ناشی از تصمیم ارمنستان برای عضویت در اتحادیه اروپا» مطرح کرده‌اند.
علاوه بر این، در متن گزارش ارزیابی‌های کارشناسی و دقیقی درباره تبعات احتمالی تعلیق عضویت ایروان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا گنجانده شده تا کشورهای عضو بتوانند از منافع اقتصادی و انسجام درونی این بلوک تجاری در برابر تصمیم‌های یک‌جانبه حفاظت کنند.
ابهام در وضعیت ارمنستان و تلاش ایروان برای حفظ هم‌زمان امتیازات
در این سند رسمی همچنین تأکید شده که وضعیت ادامه حضور ارمنستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا «در پرتو گام‌های ایروان در مسیر پیوستن به اتحادیه اروپا، پرسش‌ها و ابهام‌های جدی را در درون سازمان برانگیخته است».
تهیه‌کنندگان این گزارش به طور ویژه یادآوری می‌کنند که در تاریخ 24 اوت سال جاری میلادی، نخست‌وزیر ارمنستان هنگام ارائه برنامه دولت در نشست پارلمان این کشور به طور مستقیم و صریح اعلام کرد که رهبری سیاسی ارمنستان «در آینده نزدیک روند ارائه درخواست رسمی برای عضویت در اتحادیه اروپا را آغاز خواهد کرد».
با این حال، طبق برنامه‌ریزی مقامات ایروان، برگزاری همه‌پرسی عمومی درباره پیوستن به اتحادیه اروپا یا باقی ماندن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا قرار است تنها «پس از ارائه درخواست رسمی به اتحادیه اروپا، دریافت پاسخ متناسب از بروکسل و دستیابی به نقشه راه مربوط به این فرآیند» انجام پذیرد.
نویسندگان گزارش تصریح می‌کنند که بر اساس این رویکرد، ارمنستان قصد دارد در تمام طول این دوره انتقالی، همچنان از مزایا، منافع و امتیازات اقتصادی ناشی از عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا بهره‌مند بماند.
خطر نقض یکپارچگی قلمرو گمرکی اتحادیه اقتصادی اوراسیا
یکی از محورهای کلیدی گزارش شورای بین‌دولتی اوراسیا، هشدار درباره تبعات عملی همگرایی موازی ایروان با غرب در حوزه قوانین تجاری و مرزی است.
در بخشی از این گزارش به صراحت آمده است: «از دیدگاه عملی، وارد کردن و اجرای استانداردهای اروپایی از طریق قوانین و مصوبات ملی در حوزه گمرکی، در حالی که عضویت جمهوری ارمنستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا حفظ می‌شود، خطرهای جدی را در زمینه نقض یکپارچگی قلمرو گمرکی اتحادیه اقتصادی اوراسیا به همراه دارد.»
به باور کارشناسان این شورا، اعمال استانداردهای دوگانه در مرزهای گمرکی یک کشور عضو می‌تواند امنیت اقتصادی و رژیم تعرفه‌ای واحد کل کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا را با چالش‌های اساسی روبه‌رو کند.
پیش‌بینی شوک سنگین اقتصادی؛ از سقوط صادرات تا جهش بهای گاز
در بخش دیگری از این سند، پیش‌بینی‌های تفکیک‌شده‌ای بر اساس بخش‌های گوناگون اقتصادی درباره پیامدهای توقف یا تعلیق احتمالی عضویت ارمنستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا ارائه شده است.
بر اساس محاسبات درج‌شده در این گزارش، در صورت خروج یا تعلیق عضویت ایروان، صادرات کالاهای تولیدشده در ارمنستان بین 30 تا 50 درصد کاهش خواهد یافت و حجم واردات این کشور نیز تقریباً به نصف خواهد رسید.
همچنین آمارهای این گزارش نشان می‌دهد که حجم مبادلات تجاری و گردش کالا میان ارمنستان و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا با سقوط 55.6 درصدی مواجه می‌شود و تولید ناخالص داخلی ارمنستان نیز کاهش سنگین 15.6 درصدی را تجربه خواهد کرد.
از سوی دیگر، در حوزه انرژی پیش‌بینی شده که بهای گاز طبیعی برای ارمنستان تا 69 درصد افزایش یابد. افزون بر این شاخص‌های کلان، شرایط مهاجرت کاری برای شهروندان ارمنستان در کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا به شدت سخت‌گیرانه خواهد شد و حجم انتقال وجوه مالی و حواله‌های ارزی از کشورهای عضو این اتحادیه به داخل ارمنستان نیز تقریباً به نصف کاهش پیدا می‌کند.
حق قانونی چهار کشور برای تعلیق عضویت ایروان پیش از همه‌پرسی
بر اساس اعلام دفتر مطبوعاتی دولت روسیه، این گزارش جامع قرار است به رؤسای جمهور هر پنج کشور عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا ارائه شود تا در بالاترین سطح سیاسی مورد بررسی و تصمیم‌گیری قرار گیرد.
در بخش پایانی این سند، نویسندگان گزارش بر این نکته کلیدی پافشاری کرده‌اند که کشورهای روسیه، بلاروس، قزاقستان و قرقیزستان از این حق قانونی برخوردار هستند که حتی پیش از برگزاری همه‌پرسی در ارمنستان درباره پیوستن به اتحادیه اروپا یا ماندن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، موضوع تعلیق عضویت ایروان در این اتحادیه را در دستورکار خود قرار داده و درباره آن تصمیم‌گیری کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد اعضای اوراسیا منتظر تکمیل روند مذاکرات ایروان با بروکسل نخواهند ماند.
انتهای پیام/