حجت‌الاسلام والمسلمین احمد احمدی‌تبار در گفت‌وگو با خبرنگار گروه حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم درباره شخصیت حضرت فاطمه زهرا (س) و اهمیت معرفت حضرت فاطمه زهرا (س)، ضرورت شناخت ایشان و جایگاه والای آن حضرت سخن گفت.
وی با اشاره به روایتی از امام صادق (علیه‌السلام) درباره تفسیر سوره قدر افزود: از امام صادق (ع) درباره تفسیر آیات مبارکه «إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ»، «وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ» و «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» سؤال کردند. حضرت در پاسخ فرمودند: «اللَّیْلَةُ هی فَاطِمَةُ وَالْقَدْرُ هو اللَّهُ، فَمَنْ عَرَفَ فَاطِمَةَ حَقَّ مَعْرِفَتِهَا فَقَدْ أَدْرَكَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ»؛ یعنی شب، فاطمه (س) و قدر، خداوند است و هر کس فاطمه (س) را آن‌گونه که شایسته است بشناسد، شب قدر را درک کرده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار ادامه داد: در طول سال، شبی به نام شب قدر وجود دارد، اما به‌طور دقیق نمی‌دانیم کدام شب است. قرآن کریم راهنمایی‌هایی در این زمینه ارائه کرده و روایات نیز بیان کرده‌اند که شب قدر در ماه مبارک رمضان قرار دارد و احتمال آن در شب‌های فرد نیمه دوم این ماه بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی تصریح کرد: با این حال، شب‌هایی که به‌عنوان شب قدر از آن‌ها یاد می‌کنیم، ممکن است شب قدر باشند؛ اما مسئله مهم، درک شب قدر است. امام صادق (ع) می‌فرمایند هر کس حضرت فاطمه زهرا (س) را بشناسد، شب قدر را درک کرده است.
رئیس بنیاد بین المللی احمد با اشاره به علت نام‌گذاری حضرت فاطمه (س) به این نام، به روایت دیگری از امام صادق (ع) اشاره کرد و گفت: در روایت آمده است: «وَإِنَّمَا سُمِّیَتْ فَاطِمَةُ فَاطِمَةَ لِأَنَّ الْخَلْقَ فُطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا»؛ حضرت فاطمه (س) فاطمه نامیده شد، زیرا مردم از شناخت ایشان بازداشته شده‌اند. این تعبیر نشان می‌دهد که شناخت حقیقت و جایگاه حضرت زهرا (س) به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و معرفت به ابعاد شخصیت ایشان، نیازمند توجهی عمیق و فراتر از شناخت‌های معمول است.
جایگاه حضرت زهرا (س) در حدیث قدسی و منظومه امامت
وی با اشاره به روایات دیگری درباره مقام حضرت زهرا (س) اظهار کرد: هرچه در معارف روایی پیش‌تر می‌رویم، اهمیت و جایگاه حضرت فاطمه زهرا (س) روشن‌تر می‌شود. در حدیثی قدسی که خطاب خداوند متعال به پیامبر اکرم (ص) نقل شده است، می‌خوانیم: «لَوْلَاکَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاکَ»؛ ای پیامبر، اگر تو نبودی، هستی را نمی‌آفریدم. این تعبیر بیانگر آن است که هستی به یمن وجود پیامبر اکرم (ص) آفریده شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار افزود: در ادامه این حدیث آمده است: «وَلَوْلَا عَلِیٌّ لَمَا خَلَقْتُکَ»؛ اگر علی (ع) نبود، تو را نمی‌آفریدم؛ و «وَلَوْلَا فَاطِمَةُ لَمَا خَلَقْتُکُمَا»؛ اگر فاطمه (س) نبود، شما دو نفر، یعنی پیامبر اکرم (ص) و امیرالمؤمنین علی (ع)، را نمی‌آفریدم.
وی با اشاره به اینکه برخی درباره پذیرش این حدیث قدسی بحث‌هایی مطرح کرده‌اند، گفت: مرحوم میر حامد حسین، صاحب کتاب «عبقات الأنوار»، این حدیث را با 25 سند و طریق از پیامبر اکرم (ص) نقل کرده است. نقل این حدیث از 25 طریق، نکته‌ای مهم در بررسی مستندات روایی آن به شمار می‌رود.
این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه به روایتی از امام صادق (ع) درباره جایگاه حضرت زهرا (س) در منظومه امامت اشاره کرد و افزود: از امام صادق (ع) نقل شده است: «کُلُّنَا حُجَجُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، وَفَاطِمَةُ حُجَّةُ اللَّهِ عَلَیْنَا»؛ همه ما امامان، حجت‌های خداوند بر خلق او هستیم و حضرت فاطمه زهرا (س)، حجت خداوند بر ماست.
وی خاطرنشان کرد: این روایت نشان می‌دهد که حضرت زهرا (س) در منظومه امامت، جایگاهی ویژه دارند و محوریت ایشان در تبیین جایگاه امامت و نسبت آن با معارف الهی، از اهمیت فراوانی برخوردار است.
توسل به حضرت زهرا (س) و جایگاه ویژه ایشان در دعا
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار با اشاره به جایگاه حضرت زهرا (س) در ادعیه و توسل‌های شیعیان اظهار کرد: در دعاها به ما آموخته‌اند که برای استجابت دعا، خداوند را به حضرت فاطمه زهرا (س) قسم بدهیم و با این عبارت به درگاه الهی توسل بجوییم: «اللَّهُمَّ بِفَاطِمَةَ وَأَبِیهَا وَبَعْلِهَا وَبَنِیهَا وَالسِّرِّ الْمُسْتَوْدَعِ فِیهَا، بِعَدَدِ مَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُکَ».
وی ادامه داد: هنگامی که انسان این تعابیر را در کلام معصومان (ع) مشاهده می‌کند، درمی‌یابد که حضرت فاطمه زهرا (س) محوریتی ویژه دارند و توسل به ایشان می‌تواند نتیجه‌بخش باشد. آثار این توسل‌ها در زندگی افراد و نتایجی که از آن‌ها به دست آمده است، در عرصه‌های گوناگون قابل مشاهده است. همچنین در عملیات‌هایی که با نام حضرت زهرا (س) انجام شده، شاهد موفقیت بوده‌ایم.
این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: شناخت حضرت زهرا (س) اهمیت فراوانی دارد و از برخی روایات چنین برمی‌آید که شناختی که مردم باید نسبت به ایشان پیدا کنند، تا روز قیامت به‌طور کامل حاصل نمی‌شود و حقیقت جایگاه آن حضرت در روز قیامت آشکار خواهد شد.
روز قیامت؛ آشکار شدن مقام حضرت زهرا (س) و شفاعت محبان ایشان
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار در ادامه، به روایت مفصلی از جابر بن یزید جعفی، از اصحاب خاص امام باقر (ع)، درباره فضیلت حضرت فاطمه زهرا (س) اشاره کرد و گفت: جابر بن یزید جعفی از امام باقر (ع) درخواست می‌کند که حدیثی درباره فضیلت مادرشان حضرت زهرا (س) بیان کنند تا با نقل آن برای شیعیان، موجب خوشحالی آنان شود.
وی افزود: امام باقر (ع) در پاسخ می‌فرمایند که این حدیث را از پدرم شنیدم و ایشان نیز از پدران خود نقل کرده‌اند تا آنکه روایت به امیرالمؤمنین علی (ع) و سپس پیامبر اکرم (ص) می‌رسد. پیامبر اکرم (ص) در این روایت، صحنه‌ای از روز قیامت را توصیف می‌کنند که در آن، همه انسان‌های نخستین و آخرین در صحرای محشر گرد هم می‌آیند.
مدیر گروه فقه خانواده جامعه‌المصطفی ادامه داد: در آن روز، خداوند فرمان می‌دهد برای پیامبران الهی منبرهایی از نور قرار دهند و بلندترین منبر به پیامبر اکرم (ص) اختصاص می‌یابد. سپس از پیامبر (ص) خواسته می‌شود در برابر اهل محشر خطبه بخوانند و ایشان نیز خطبه‌ای مفصل ایراد می‌کنند. پس از آن، برای اوصیای پیامبران نیز منبرهایی از نور قرار داده می‌شود که منبر امیرالمؤمنین علی (ع) بلندترین آن‌هاست و آن حضرت نیز خطبه‌ای ایراد می‌کنند.
وی با اشاره به ادامه این روایت اظهار کرد: در همین هنگام، منادی در صحرای محشر ندا می‌دهد: «یَا أَهْلَ الْمَحْشَرِ، غُضُّوا أَبْصَارَكُمْ»؛ ای اهل محشر، دیدگان خود را فروبندید؛ زیرا حضرت فاطمه زهرا (س) وارد صحرای محشر می‌شوند.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار افزود: هنگامی که حضرت زهرا (س) وارد محشر می‌شوند، هزاران فرشته در پیش روی ایشان، هزاران فرشته در پشت سر و هزاران فرشته در سمت راست و چپ آن حضرت قرار دارند و ایشان با جلال و شکوهی ویژه وارد صحرای محشر می‌شوند.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند که در آن روز، سرهای همگان پایین است و تنها سرهای برخی بالاست. حضرت ابراهیم (ع) نگاه می‌کنند و من نیز نگاه می‌کنم تا آنکه حضرت فاطمه زهرا (س) وارد می‌شوند و در جایگاه مخصوص خود قرار می‌گیرند.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به وجود دو نقل در ادامه روایت گفت: در یکی از نقل‌ها آمده است که «وَمَعَهَا قَمِیصٌ بِالدَّمِ»؛ یعنی پیراهنی خون‌آلود همراه حضرت زهرا (س) است؛ البته در نقل دیگری، سخنی از پیراهن خون‌آلود به میان نیامده است. در ادامه روایت، حضرت زهرا (س) به درگاه خداوند عرضه می‌دارند: «یَا رَبِّ، أَحْكِمْ بَیْنِی وَبَیْنَ قَاتِلِ ولدی»؛ پروردگارا، میان من و قاتل فرزندم داوری کن.
وی افزود: در آن صحنه، جایگاه و عظمت حضرت زهرا (س) در پیشگاه الهی و در برابر اهل محشر آشکار می‌شود. سپس آن حضرت به خداوند عرض می‌کنند: «یَا رَبِّ، أَحْبَبْتُ أَنْ یُعْرَفَ قَدْرِی فِی مِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ»؛ پروردگارا، دوست دارم در چنین روزی، قدر و منزلت من شناخته شود و مردم بدانند فاطمه زهرا (س) چه جایگاهی دارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار ادامه داد: پیامبر اکرم (ص) نقل می‌کنند که خداوند در پاسخ به حضرت زهرا (س) می‌فرماید: «یَا بِنْتَ حَبِیبِی، فَنْظُرِی مَنْ كَانَ فِی قَلْبِهِ حُبٌّ لَكِ أَوْ لِأَحَدٍ مِنْ ذُرِّیَّتِكِ، فَخُذِی بِیَدِهِ فَأَدْخِلِیهِ الْجَنَّةَ»؛ ای دختر حبیب من، بنگر هر کس در دل خود محبت تو یا محبت یکی از فرزندان تو را دارد، دست او را بگیر و وارد بهشت کن.
وی با اشاره به توصیف امام باقر (ع) از این صحنه اظهار کرد: امام باقر (ع) می‌فرمایند که مادرم حضرت زهرا (س) در آن روز، همانند پرنده‌ای که دانه‌های مرغوب را از میان سنگ‌ریزه‌ها جدا می‌کند، شیعیان و محبان خود را از میان جمعیت جدا می‌کنند.
رئیس بنیاد بین المللی احمد افزود: پس از آن، خداوند به این افراد خطاب می‌کند: «یَا أَحِبَّائِی، فانْطَلِقُوا إِلَى الْجَنَّةِ»؛ ای دوستان من، به‌سوی بهشت حرکت کنید. آنان به‌سوی بهشت راه می‌افتند، اما پس از طی مسافتی، به پشت سر خود نگاه می‌کنند. خداوند می‌فرماید: «یَا أَحِبَّائِی، وَمَا الْتِفَاتُكُمْ؟»؛ ای دوستان من، چرا به پشت سر خود نگاه می‌کنید؟
وی ادامه داد: آنان در پاسخ می‌گویند: «أَحْبَبْنَا أَنْ تُعْرَفَ قَدْرُنَا فِی مِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ»؛ دوست داشتیم در چنین روزی، قدر و منزلت ما نیز شناخته شود. ما قدر حضرت فاطمه زهرا (س) را شناختیم، اما می‌خواهیم بدانیم شیعیان و محبان ایشان نزد تو چه جایگاهی دارند.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار گفت: خداوند در پاسخ می‌فرماید: «فَانْظُرُوا یَا أَحِبَّائِی»؛ ای دوستان من، نگاه کنید. سپس به جایگاه محبان حضرت زهرا (س) اشاره می‌کند و می‌فرماید هر کس شما را به‌خاطر محبت به فاطمه (س) دوست داشته، به شما آب داده، غذا رسانده، لباس پوشانده یا در حق شما احسان کرده است، به احترام محبتش به حضرت زهرا (س)، مورد لطف و عنایت قرار گرفته است؛ و نسبت به کسی که از شما غیبت کرده است، گفته که به‌سبب محبت او به حضرت زهرا (س)، از غیبت و بدگویی درباره او خودداری کنید؛ این افراد را نیز همراه خود به‌سوی بهشت ببرید.
وی تأکید کرد: این روایت، تصویری از جایگاه ویژه حضرت زهرا (س) و گستره شفاعت ایشان ارائه می‌کند؛ شفاعتی که محبان آن حضرت نیز به برکت آن از جایگاهی ویژه برخوردار می‌شوند. چنین شأن و منزلتی از ابعاد ناشناخته شخصیت حضرت زهرا (س) است و هنوز مطالب بسیاری درباره مقام و جایگاه ایشان بیان نشده است.
ابعاد معرفتی شخصیت حضرت زهرا (س) و ظرفیت دریافت معارف الهی
مدیر گروه فقه خانواده جامعه‌المصطفی با اشاره به ویژگی‌های خاص حضرت فاطمه زهرا (س) اظهار کرد: در روایات، ابعاد ویژه‌ای از شخصیت آن حضرت بیان شده است که نیازمند پژوهش و تبیین بیشتری است. در همین زمینه، امام خمینی (ره) تعبیری دارند که اگر حضرت فاطمه زهرا (س) مرد بود، به‌جای پیامبر (ص) قرار می‌گرفت. این سخن امام راحل (ره) بسیار عمیق است و نیاز به بررسی و توضیح دارد.
وی افزود: یکی از ویژگی‌های مهم حضرت زهرا (س)، دریافت معارف الهی پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) است. پس از رحلت پیامبر (ص)، جبرئیل بر حضرت فاطمه زهرا (س) نازل می‌شد و مطالبی را برای ایشان می‌آورد. حضرت زهرا (س) این مطالب را دریافت می‌کردند و امیرالمؤمنین علی (ع) آن‌ها را می‌نوشتند.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار با تأکید بر اهمیت این موضوع گفت: کسی که بتواند معارف و مطالبی را که جبرئیل برای او می‌آورد دریافت کند و ظرفیت تحمل چنین معارفی را داشته باشد، از مرتبه‌ای ویژه برخوردار است. حضرت فاطمه زهرا (س) چنین ظرفیتی داشتند؛ جبرئیل بر ایشان نازل می‌شد، مطالب را عرضه می‌کرد و حضرت زهرا (س) آن‌ها را دریافت می‌کردند و امیرالمؤمنین علی (ع) نیز آن‌ها را می‌نوشتند.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آثار تألیف‌شده در این زمینه اظهار کرد: مرحوم آصف عبدالرسول شریعتمدار جهرمی کتابی با عنوان «نخبة البیان فی فضیلة سیدة النسوان» داشتند که در آن، روایات مربوط به فضائل حضرت زهرا (س) گردآوری شده است. چنین آثاری می‌توانند در شناخت ابعاد معرفتی و روایی شخصیت آن حضرت مورد استفاده قرار گیرند.
سیره حضرت زهرا (س)؛ الگویی برای همه زنان و مردان جهان
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار در ادامه، دومین محور مهم در شناخت حضرت فاطمه زهرا (س) را بررسی سیره عملی و سبک زندگی ایشان دانست و گفت: بخش دیگری از زندگی حضرت زهرا (س) که باید آن را به‌خوبی بشناسیم، سیره و الگوی عملی آن حضرت است. حضرت زهرا (س) از این جهت نیز برای همه ما الگو هستند.
وی با انتقاد از محدود کردن الگو بودن حضرت زهرا (س) به زنان افزود: گاهی به‌اشتباه گفته می‌شود که حضرت فاطمه زهرا (س) الگوی زنان هستند؛ درحالی‌که ایشان الگوی همه مردان و زنان عالم‌اند و همه باید از سیره و زندگی ایشان الگو بگیرند.
مدیر گروه فقه خانواده جامعه‌المصطفی ادامه داد: دعاهای حضرت زهرا (س)، برنامه‌های ایشان در طول زندگی و شیوه‌ای که برای تنظیم زندگی خود بر اساس معارف الهی داشتند، از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. برای شناخت بخشی از این سیره، می‌توان به سخن خود آن حضرت مراجعه کرد که فرمودند: «حُبِّبَ إِلَیَّ مِنْ دُنْیَاكُمْ ثَلَاثٌ»؛ از دنیای شما سه چیز برای من محبوب شده است.
وی با اشاره به ادامه این روایت گفت: حضرت زهرا (س) سه چیز را نام می‌برند: «تِلَاوَةُ كِتَابِ اللَّهِ»؛ تلاوت کتاب خدا، «وَالنَّظَرُ إِلَى وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ»؛ نگاه کردن به چهره پیامبر خدا (ص)، و «وَالْإِنْفَاقُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ»؛ انفاق در راه خدا.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار تصریح کرد: این سه محور، جهت‌گیری مهمی را در زندگی حضرت زهرا (س) نشان می‌دهند. تلاوت قرآن، بهره‌گیری از کتاب خدا و دریافت الگوی زندگی از معارف الهی را نمایان می‌کند. نگاه به چهره پیامبر اکرم (ص) نیز نشان‌دهنده توجه به رسول خدا (ص)، پیروی از راه و روش ایشان و حرکت در مسیر هدایت نبوی است. انفاق در راه خدا نیز یکی دیگر از محورهای مهم سیره حضرت زهرا (س) به شمار می‌رود.
خطبه فدکیه؛ دفاع از توحید و ولایت در برابر انحراف پس از پیامبر (ص)
رئیس بنیاد بین المللی احمد در تشریح سومین محور مهم در شناخت زندگی حضرت زهرا (س) اظهار کرد: بخش دیگری از زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) که اهمیت بسیار زیادی دارد و باید با نگاهی جدی به آن پرداخت، اقدامات و مواضع ایشان پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) است؛ به‌ویژه در برابر انحرافاتی که پس از رحلت پیامبر (ص) پدید آمد.
وی ادامه داد: پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، انحرافاتی در جامعه اسلامی به وجود آمد و کودتایی صورت گرفت. حضرت فاطمه زهرا (س) این جریان‌ها و پیامدهای آن‌ها را مشاهده می‌کردند و می‌دانستند که این انحرافات، جامعه اسلامی و انسان‌ها را به کدام سمت خواهد برد و چه نتایجی به دنبال خواهد داشت. ازاین‌رو، در برابر این انحرافات ایستادند و برای مقابله با آن‌ها موضع گرفتند.
حجت‌الاسلام والمسلمین احمدی‌تبار با اشاره به خطبه فدکیه خاطرنشان کرد: خطبه‌ای که در این ایام غالباً مطرح می‌شود و از آن با عنوان خطبه فدکیه یاد می‌کنند، اگرچه به نام فدک شناخته شده است، اما در حقیقت، محتوای آن به موضوعی فراتر از مسئله فدک می‌پردازد و کل نظام اسلام را دربرمی‌گیرد.
وی افزود: خطبه فدکیه، اساس توحید را مطرح می‌کند و نشان می‌دهد که توحید باید همراه با ولایت باشد. اگر ولایت در کنار توحید قرار نگیرد، توحید از مسیر اصلی خود منحرف شده و این انحراف ادامه پیدا خواهد کرد.
خبرنگار: علیرضا سهلانی
انتهای پیام/