خبرگزاری تسنیم ـ یادداشت ـ فرید حائری| دانشگاه علوم پزشکی زنجان این روزها بیش از آنکه با دستاوردهای علمی، آموزشی و درمانی خود در کانون توجه قرار داشته باشد، با موجی از پرسش‌ها درباره تغییرات مدیریتی و عزل‌ونصب‌های اخیر مواجه است؛ تغییراتی که ابهام درباره معیار انتخاب مدیران و احتمال دخالت ملاحظات سیاسی در اداره یکی از مهمترین مجموعه‌های خدماتی استان را افزایش داده است.
برکناری ناگهانی برخی رؤسای بیمارستان‌ها، جایگزینی مدیران با افرادی که درباره سوابق تخصصی و مدیریتی آنان پرسش‌هایی مطرح شده و حضور یک چهره سیاسی در کنار رئیس دانشگاه، مجموعه‌ای از ابهامات را شکل داده که پاسخ‌گویی مسئولان دانشگاه را ضروری می‌کند.
مسئله صرفاً تغییر چند مدیر یا جابه‌جایی در تعدادی از مسئولیت‌ها نیست؛ موضوع اصلی، معیارهایی است که بر اساس آن‌ها درباره مدیریت مراکز درمانی و آموزشی تصمیم گرفته می‌شود. دانشگاه علوم پزشکی نهادی معمولی نیست که تغییرات مدیریتی آن صرفاً در چارچوب مناسبات اداری قابل ارزیابی باشد. تصمیم‌های این مجموعه به‌طور مستقیم با سلامت مردم، کیفیت خدمات بیمارستانی، آموزش دانشجویان و آینده نظام درمانی استان ارتباط دارد.
از همین رو، انتظار می‌رود انتصاب‌ها در چنین مجموعه‌ای بر پایه تخصص، تجربه، شایستگی و کارنامه مدیریتی صورت بگیرد؛ نه روابط سیاسی، توصیه‌های بیرونی یا ملاحظاتی که ارتباطی با نیازهای واقعی حوزه سلامت ندارند.
پرسش از مرز مسئولیت و نفوذ سیاسی
یکی از موضوعاتی که در روزهای اخیر به محل بحث تبدیل شده، نقش یک فرد سیاسی در فرآیند تصمیم‌گیری‌های دانشگاه است؛ فردی که بنا بر ادعاهای مطرح‌شده، با فشار برخی مقامات سیاسی استان در کنار رئیس دانشگاه قرار گرفته و در انتصابات و تصمیمات مدیریتی نقش مؤثری پیدا کرده است.
این ادعاها نیازمند بررسی و پاسخ رسمی است؛ اما اگر چنین مداخلاتی واقعیت داشته باشد، پرسش جدی آن است که جایگاه این فرد در ساختار رسمی دانشگاه چیست و بر اساس کدام مسئولیت و اختیار در تصمیم‌گیری‌های تخصصی حوزه سلامت نقش‌آفرینی می‌کند؟
در این میان، پرسش دیگری نیز پیش روی رئیس دانشگاه قرار دارد: آیا تصمیم‌گیری درباره مدیران و اداره مجموعه تحت مسئولیت او بر اساس اختیارات قانونی و تشخیص کارشناسی خودش انجام می‌شود یا فشارها و توصیه‌های بیرونی در تعیین مدیران نقش تعیین‌کننده دارند؟
پاسخ به این پرسش‌ها از آن جهت اهمیت دارد که مسئولیت عملکرد دانشگاه در نهایت بر عهده مدیریت رسمی آن است و نمی‌توان در برابر تصمیمات و پیامدهای آن پاسخ‌گویی را به عوامل غیررسمی یا فشارهای بیرونی حواله داد.
تغییر مدیران؛ با کدام معیار و برای چه هدفی؟
تغییر مدیران در هر مجموعه‌ای می‌تواند بخشی از روند طبیعی اصلاح ساختار و ارتقای عملکرد باشد؛ اما این تغییر زمانی قابل دفاع است که دلایل آن روشن و انتخاب جایگزین‌ها مبتنی بر معیارهای مشخص باشد.
اگر مدیری به دلیل ضعف عملکرد کنار گذاشته می‌شود، باید شاخص‌های ارزیابی و دلایل این تصمیم مشخص باشد. اگر فردی مسئولیت جدیدی می‌پذیرد، باید سوابق علمی، تخصصی و مدیریتی او با جایگاه موردنظر تناسب داشته باشد.
در غیر این صورت، عزل‌ونصب‌های شتاب‌زده و بدون توضیح کارشناسی، نه‌تنها اعتماد بدنه دانشگاه را تضعیف می‌کند، بلکه این نگرانی را به وجود می‌آورد که در انتخاب مدیران، معیارهای غیرتخصصی بر شایستگی حرفه‌ای تقدم یافته است.
این نگرانی در حوزه سلامت اهمیت دوچندان دارد؛ چراکه مدیریت بیمارستان و مراکز درمانی صرفاً یک عنوان اداری نیست. برنامه‌ریزی برای ارائه خدمات، مدیریت منابع، ساماندهی نیروی انسانی و نظارت بر کیفیت درمان، نیازمند دانش و تجربه‌ای است که نمی‌توان آن را با ملاحظات سیاسی جایگزین کرد.
هزینه حاشیه‌های مدیریتی برای بدنه درمان
در کنار پرسش‌های مربوط به انتصاب‌ها، نباید از پیامدهای این وضعیت بر فضای داخلی دانشگاه غافل شد. پزشکان، پرستاران، کارکنان درمانی و اعضای هیئت علمی در شرایطی باید تمام توان خود را برای آموزش، پژوهش و ارائه خدمات به بیماران به کار بگیرند که ابهام‌ها و تنش‌های مدیریتی می‌تواند تمرکز مجموعه را از مأموریت اصلی خود دور کند.
تداوم تغییرات بدون اقناع بدنه تخصصی و توضیح روشن درباره چرایی تصمیمات، زمینه‌ساز کاهش اعتماد سازمانی و شکل‌گیری اختلافات داخلی خواهد بود؛ وضعیتی که در نهایت ممکن است آثار خود را در کیفیت اداره مراکز درمانی نشان دهد.
البته نمی‌توان بدون بررسی کارشناسی، هر تغییر مدیریتی را مستقیماً به افت کیفیت خدمات درمانی مرتبط دانست؛ اما بی‌تردید اداره آرام، باثبات و تخصص‌محور دانشگاه از الزامات حفظ کیفیت خدمات سلامت است.
مطالبه شفافیت؛ مردم باید بدانند چه می‌گذرد
مردم زنجان حق دارند بدانند چه کسانی و بر اساس چه شاخص‌هایی برای مدیریت بیمارستان‌ها و مراکز درمانی تصمیم می‌گیرند. همچنین انتظار می‌رود مسئولان دانشگاه درباره دلایل تغییرات اخیر، سوابق مدیران منصوب‌شده و حدود نقش افراد خارج از ساختار رسمی دانشگاه در فرآیند تصمیم‌گیری‌ها توضیح دهند.
شفاف‌سازی درباره این موضوعات نه تضعیف مدیریت دانشگاه، بلکه فرصتی برای پاسخ‌گویی، رفع ابهام و بازسازی اعتماد عمومی است. اگر انتصاب‌ها بر مبنای تخصص و شایستگی انجام شده‌اند، انتشار سوابق و تشریح معیارهای انتخاب مدیران می‌تواند به بسیاری از پرسش‌ها پایان دهد.
در مقابل، سکوت در برابر ابهام‌های موجود، میدان را برای گسترش شایعات و برداشت‌های مختلف باز می‌گذارد و بر نگرانی‌های بدنه دانشگاه و افکار عمومی می‌افزاید.
اکنون پرسش محوری این است: دانشگاه علوم پزشکی زنجان با چه شاخصی اداره می‌شود؛ تخصص و شایستگی یا مناسبات سیاسی و سهم‌خواهی‌های بیرون از ساختار رسمی؟
این پرسش باید از سوی رئیس دانشگاه و مقامات سیاسی استان با پاسخی روشن و مستند مواجه شود. مسئولیت اداره دانشگاه با مدیران رسمی آن است و هرگونه ادعا درباره مداخله بیرونی نیز باید به‌صورت شفاف بررسی و تعیین تکلیف شود.
دانشگاه علوم پزشکی زنجان نهادی متعلق به مردم است و مأموریت آن چیزی جز صیانت از سلامت جامعه نیست. بیمارستان‌ها میدان رقابت جناحی نیستند و مدیریت حوزه سلامت نباید به عرصه بده‌بستان‌های سیاسی تبدیل شود. آنچه این مجموعه به آن نیاز دارد، ثبات مدیریتی، تخصص‌گرایی، شفافیت و پاسخ‌گویی است؛ معیارهایی که باید در هر انتصاب و هر تصمیم مدیریتی، سلامت مردم را در اولویت قرار دهند.
انتهای پیام/