به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، ترکیه در یک رقابت بزرگ برای گرفتن پست دبیرکلی سازمان ملل متحد، با ناکامی و دیوار بلند وتو روبرو شد.
فریدون سینیرلیاوغلو نامزد ترکیه برای گرفتن این پست که قبلاً در سازمان ملل متحد ماموریتهای مهمی بر عهده داشته، در جریان نهمین دور رأیگیری غیررسمی برای سنجش میزان حمایت از نامزدهای دبیرکلی میزان حمایت از نامزدهای دبیرکلی را برگزار کرد. نامزد ترکیه، فریدون سینیرلیاوغلو، در این رأیگیری از مجموع 15 عضو شورای امنیت، چنین نتیجهای گرفت:
5 رأی مثبت یا تشویقکننده
10 رأی منفی یا بازدارنده.

نکته مهم اینجاست که از میان 5 عضو دائم شورای امنیت، فقط 1 کشور از او حمایت کرد و 4 کشور نامزدی او را وتو کردند. البته در میان 10 عضو غیردائم نیز فقط 4 کشور از سینیرلی اوغلو حمایت کردند و 6 کشور مخالف بودند.
بنابراین ناکامی او صرفاً ناشی از مخالفت چند قدرت بزرگ نیست و در میان اعضای منتخب شورای امنیت نیز حمایت کافی به دست نیاورده است.
اما از دید تحلیلگران سیاسی، این نکته مهم است که چرا با وجود ادعاهای مداوم اردوغان در خصوص همگرایی با قدرتهای بزرگ جهان و موقعیت طلایی ترکیه در موازنات بینالمللی، از بین 5 عضو دائم شورای امنیت، 4 کشور نامزد ترکیه را وتو کردند.
البته این رأیگیری، انتخاب رسمی یا رأیگیری نهایی برای انتصاب دبیرکل نیست؛ یک نظرسنجی محرمانه و غیررسمی است که برای آشکار کردن میزان حمایت و مخالفت اعضا انجام میشود. با این حال، چون در مرحله نهایی هر یک از پنج عضو دائم میتواند با وتوی خود مانع معرفی نامزد شود، چنین رأیگیریای اهمیت سیاسی بسیار بالایی دارد.
رسانههای ترکیه به این نکته نیز توجه کردهاند که فقط 1 عضو از 5 عضو شورای امنیت با سینیرلی اوغلو موافق بوده و احتمالاً آن یک عضو نیز روسیه است. چرا که سینیرلی اوغلو در مقام دبیرکل سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) با روسیه ارتباط کاری داشته است.
این سازمان، بهویژه پس از جنگ اوکراین، یکی از معدود مجاری باقیمانده برای تماس و گفتوگوی روسیه با کشورهای غربی بوده است.

تحلیلگران آنکارا میگویند: ترکیه قدرت منطقهای مهمی است، اما هنوز در قامت یک قدرت اجماعساز جهانی ظاهر نشده است. یعنی میتواند در بسیاری از بحرانها بازیگر مؤثر باشد، اما این به معنای توانایی ایجاد توافق در نهادهای اصلی نظم جهانی نیست. از این گذشته، روابط شخصی اردوغان با رهبران قدرتهای بزرگ، الزاماً به سرمایه نهادی تبدیل نمیشود.
اردوغان ممکن است با ترامپ رابطه کاری خوبی داشته باشد، با پوتین مذاکره کند و با رهبران اروپایی ارتباط برقرار کند، اما این روابط در لحظه تصمیمگیری رسمی شورای امنیت الزاماً به حمایت از نامزد ترکیه تبدیل نمیشوند.
در عین حال، این نکته نیز نمایان شده که تلاش عملگرایانه برای گردش و چرخش مداوم و سیاست خارجی چند جهته ترکیه، ممکن است گاهی منبع قدرت باشد اما در عین حال، میتواند در بزنگاههای حساس، منشا بیاعتمادی نیز باشد.
این سیاست، در بسیاری از پروندههای بزرگ به آنکارا امکان مانور میدهد، اما ممکن است برخی کشورها را درباره جهتگیری بلندمدت ترکیه و میزان استقلال نامزدهای مورد حمایت آن نگران کند.
در همین حال، توجه به این نکته نیز لازم است که این رأیگیری تناقض مهمی در گفتمان سیاست خارجی اردوغان را آشکار کرده است. ترکیه از یک سو خواهان تغییر نظم جهانی و کاهش انحصار پنج قدرت است؛ از سوی دیگر، برای دستیابی به بالاترین جایگاه اجرایی سازمان ملل به رضایت همان پنج قدرت نیاز دارد.
بن بست بزرگ
از دید تحلیلگران سیاسی، این فقط ترکیه نیست که برای رسیدن به پست دبیرکلی سازمان ملل متحد ناکام مانده و کشورهای دیگر نیز موقعیت بهتری ندارند. چرا که حالا، انتخاب یک جایگزین خوب و مناسب برای گوترش، عملاً به یک بن بست بزرگ منجر شده و نامزدهای کشورهای دیگر نیز مخالفین زیادی دارند. ولی در میان آنها، این فقط سینیرلی اوغلو است که با وتوی 4 عضو از 5 عضو دائم شورای امنیت روبرو شده است.

نتایج تازهترین رایگیری در شورای امنیت سازمان ملل متحد نشان دهنده این است که خانم ربکا گرینسپن 10 رای مثبت دارد، اما او نیز از اعضای ثابت شورای امنیت 2 رای مخالف گرفته، کارولین رودریگز بیرکت نامزد گویان و رافائل گروسی نامزد آرژانتین و لانا نسیبه نامزد امارات نیز به ترتیب 2 رای مخالف، 3 رای مخالف و 3 رای مخالف از اعضای دائم دریافت کردهاند و 5 قدرت بزرگ هنوز نتوانستهاند بر سر یک نامزد به توافق برسند.
ولی سینیرلیاوغلو کمترین میزان حمایت را در میان نامزدهای اصلی این جدول دارد و کنار رفتن او میتواند گزینهای هوشمندانه و منطقی برای سیاست خارجی ترکیه باشد.
ترکیه در 30 اکتبر نامزدی سینیرلیاوغلو را بهطور رسمی ثبت کرد. در آن زمان رقابت به بنبست رسیده بود و هیچ نامزدی نتوانسته بود حمایت کامل اعضای دائم را به دست آورد.
آنکارا احتمالاً تصور میکرد ورود یک دیپلمات باتجربه از کشوری که با غرب و روسیه ارتباط دارد، میتواند راهحل میانهای برای این بنبست باشد. ولی این محاسبه غلط از آب درآمد. چرا که رقابت دبیرکلی سازمان ملل در نهایت فقط درباره ویژگیهای فردی نامزدها نیست و ارتباط تنگاتنگی با توازن قدرت، منافع ملی، اعتماد سیاسی و امکان توافق میان قدرتهای بزرگ دارد.
در شرایط فعلی، ترکیه ممکن است همچنان تلاش کند با مذاکره و لابیگری، تعداد آرای مثبت را افزایش دهد و برخی از مخالفتها را کاهش دهد. اما با دریافت 4 رأی منفی از اعضای دائم، ادامه این مسیر بسیار دشوار است و کنار رفتن سینیرلیاوغلو و حمایت از گزینه توافقی، یک سناریوی واقعبینانهتر است.
اگر آنکارا تشخیص دهد که امکان تغییر مواضع اعضای دائم وجود ندارد، ممکن است از نامزد خود عقبنشینی کند و در مذاکرات بعدی برای انتخاب فردی دیگر نقشآفرینی کند.
از دیگر سو، نامزدهای دیگر نیز موقعیت طلایی ندارند و ممکن است قدرتهای بزرگ نتوانند بر سر نامزدهای موجود توافق کنند و فرد دیگری وارد رقابت شود.
مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، پس از رأیگیری 20 نوامبر صریحاً گفته بود: نامزدهایی که حمایت لازم را ندارند، بهتر است از رقابت کنار بروند تا میدان برای توافق محدودتر شود. این اظهارنظر را باید نوعی فشار سیاسی برای کاهش تعداد نامزدها دانست.

از دید تحلیلگران سیاسی، میزان حمایت از سینیرلی اوغلو برای پست دبیرکلی سازمان ملل متحد، متر و معیاری است که جایگاه ترکیه در نظم جهانی را تا حد زیادی روشن میکند.
بر اساس این رویکرد، آنان به سیاست خارجی اردوغان و محدودیتهای آن پرداخته و به این نکته اشاره میکنند که ترکیه در سالهای اخیر بیش از ظرفیت نهادی و دیپلماتیک خود ادعای نقشآفرینی جهانی داشته است.
از دیگر سو، نگاه قدرتهای بزرگ به ترکیه، نیاز به واکاوی مجدد دارد و به وضوح میتوان دید، برخلاف ادعای مداوم رسانههای نزدیک به آکپارتی، هر یک از کشورهای آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و انگلیس، الزاماً ترکیه را به عنوان یک شریک ضروری و قابلاعتماد ارزیابی نمیکنند و از این گذشته، نکته مهم برای سیاست خارجی آنکارا این است که فاصله میان قدرت منطقهای و قدرت جهانی، همچنان موضوعی حیاتی است.
کشورهایی مانند ترکیه، عربستان، امارات و هند با وجود افزایش نفوذ منطقهای، در تبدیل این نفوذ به جایگاه نهادی جهانی با دشواری روبهرو هستند. بهویژه مقایسه ترکیه و امارات در همین رأیگیری میتواند بسیار روشنگر باشد: هر دو کشور برای بالاترین مقام سازمان ملل نامزد معرفی کردند، هر دو با مخالفت اعضای دائم روبهرو شدند، اما شدت مخالفت با نامزد ترکیه بیشتر بود.
در هر حال، این یک آزمون برای سیاست خارجی اردوغان بود. آزمونی که نشان داد داشتن روابط با همه طرفها با برخورداری از اعتماد همه طرفها تفاوت دارد و در سیاست جهانی، این تفاوت، گاهی تعیینکننده است.
انتهای پیام/