به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجتالاسلام محمدرضا نصوری، معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج)، در گفتوگویی اختصاصی بر اهمیت تقوا و ایمان در رسیدن به امام زمان(عج) تأکید کرد گفت: خداوند در آیه 119 سوره توبه فرموده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ». مفسرین شیعه صادقین را ائمه اثنیعشر(ع) و اهل سنت الخلیفه یا الامیر اثنیعشر میدانند؛ نکته اصلی رسیدن به این صادقین است. وی افزود: پیش از این آیه، بر ایمان و سپس تقوا تأکید شده است. ایمان و تقوا هر کدام مراتب و مراحل خاص خود را دارند و منبع آن قرآن و عترت است. انسان باید با تدبر و تفکر بررسی کند که آموزههای دینی چگونه رفتار او را مهندسی میکند و آیا با عمل به آنها میتوان به صادقین رسید یا نمونههایی همچون مالک اشتر و سلمان فارسی شد.
معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) با بیان اینکه دستورات الهی صرفاً جنبه فردی ندارند، افزود:دستورات خداوند در قرآن نگاهی مسئولیتمحور دارد. وقتی از نماز سخن گفته میشود، نمازی مدنظر است که «تنهی عن الفحشاء و المنکر» باشد و خروجی اجتماعی داشته باشد، نه اینکه صرفاً به ساختن فردی محدود شود. تقوا یعنی آنچه به دست آوردهاید، در مرحله دوم، ایمان خود را حفظ و مصون کنید؛ که هم به دست آوردن ایمان سخت است و هم حفظ و صیانت از آن. وی افزود:اگر به سیره اهلبیت(ع) در 250 سال دوران امامت توجه کنیم، میبینیم دغدغه اصلی آنان این بوده که انسانها به ایمان برسند و در مسیر تقوا حرکت کنند. خداوند میفرماید: «وَما خَلَقتُ الجِنَّ وَالإِنسَ إِلّا لِیَعبُدون»؛ یعنی شما را برای رسیدن به قله عبودیت و بندگی آفریدم. قله عبودیت، تلاش، حرکت و شتاب است، نه صرفاً نشستن و گفتن ذکر و دعا و مناجات. دعا و ذکر بخشی از مسیر است، اما همه مسیر نیست.
نصوری با تأکید بر آمادگی عملی منتظران، گفت: انسان باید خود را آماده کند و این آمادگی را بهگونهای ارتقا دهد که به آن قله نزدیک شود. کسانی توانستند به قله عبودیت برسند که به فرمایشات امام زمان خود عمل کردند. وی افزود: یکی از خطاهای راهبردی موجود این است که مردم بیشتر به دنبال رضایت و محبت امام شهید هستند تا امام حی. این خطای جدی است. ممکن است فرد بگوید «یا اباعبدالله انی اتقرب الی الله» و آل زیاد و مروان را لعن کند؛ اینها جای خود، اما در میدان عمل نسبت به امام زمان خود چه کرده است؟ خواندن زیارت عاشورا و دعا بسیار ارزشمند است، اما ملاک اصلی عملکرد انسان در میدان نسبت به امام عصر است.
معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) بیان کرد: وقتی میبینیم بیش از دوازده قرن امام در غیبت به سر میبرد، این نشان میدهد که جایی در رفتار انسان منتظر اشکال وجود دارد. امام وجود دارد؛ خود حضرت میفرمایند من مانند خورشید پشت ابر هستم. خورشید حتی اگر دیده نشود، کار خود را انجام میدهد. امام نیز همواره در حال انجام وظیفه و تلاش است. معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج)، با اشاره به ضرورت آسیبشناسی جریانهای انحرافی در حوزه مهدویت، گفت: اشاره به این مباحث برای تبیین جایگاه برخی جریانها از جمله انجمن حجتیه است. در یک نگاه کلان، حتی در صورت طبقهبندی جریانهای انحرافی، چنین تفکراتی در زمره مسائل اولویتدار و فراگیر جامعه قرار نمیگیرند و نمیتوان آنها را بهعنوان یک پدیده اپیدمیک تلقی کرد که همه ظرفیت فکری جامعه معطوف به آن شود.
وی افزود:برخی جریانها تلاش میکنند با برجستهسازی دشمنانی خاص، مانند بهاییت، جایگاه خود را در فضای فکری جامعه تثبیت کنند؛ در حالی که پرسش اصلی این است که آیا این موضوع، مسئله محوری و میدانی جامعه امروز است یا خیر. تمرکز افراطی بر چنین موضوعاتی میتواند موجب غفلت از ظرفیتهای عمیق اعتقادی شیعه در حوزه ایمان و تقوا شود. اعتقادات شیعه از چنان توان و عمقی برخوردار است که میتواند مسائل بنیادینتری را پاسخ دهد. وی افزود: بررسی تاریخ اهلبیت(ع) نشان میدهد که در دوران حضور ایشان نیز فرقهها و جریانهای متعددی با انحرافات فکری وجود داشتهاند؛ از جمله زیدیه، جارودیه، نفیسیه، عسکریه و دیگر جریانها. سیره اهلبیت(ع) بیانگر آن است که مواجهه اصلی آنان نه با افراد، بلکه با جهل و انحراف فکری بوده است.
نصوری با بیان اینکه اشکال مختلفی از جهل در جامعه معاصر قابل مشاهده است،گفت: نخستین نوع، جهل دینی است؛ جایی که فرد با منابع دینی آشنایی عمیق ندارد. قرآن در جایگاه یک نماد مقدس باقی میماند، اما در سبک زندگی و رفتار روزمره نقش تعیینکنندهای ایفا نمیکند. در حالی که میزان انطباق زندگی فردی و اجتماعی با معیارهای قرآنی، شاخص واقعی دینداری است. معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) با اشاره به نوع دیگری از جهل، بیان کرد: برداشت محدود از دین و تقلیل آن به متن قرآن، بدون توجه به سنت و سیره پیامبر(ص)، از دیگر آسیبهاست. قرآن کریم با فرمان «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول» چارچوب کاملی از دینداری را ترسیم کرده است که در آن، سنت پیامبر و جایگاه امامت نقش اساسی دارد.
وی افزود: روایات متعدد درباره امامت و مهدویت، بر ضرورت شناخت امام تأکید دارند؛ تا جایی که در روایات آمده است هرکس امام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلی از دنیا رفته است. این ناآگاهی، یکی از مصادیق جدی جهل دینی به شمار میرود. معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) در ادامه با اشاره به نسبت انقلاب اسلامی و مهدویت، گفت: در کنار بیان دستاوردهای عمرانی و خدمات عمومی انقلاب اسلامی، توجه به نقش انقلاب در گسترش آگاهی، تبیین، جهلزدایی و تقویت گفتمان مهدویت نیز ضروری است. این بُعد، از جمله عرصههایی است که انقلاب اسلامی در آن نقشآفرینی جدی داشته و کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج)، با اشاره به چالشهای دوران غیبت و نسبت آن با بیانیه گام دوم انقلاب،بیان کرد: رهبر معظم انقلاب در بیانیه گام دوم، با استناد به روایتی از امام کاظم(ع)، بر تعبیر «یغیض به عدونا» تأکید میکنند. در قله این بیانیه، دو کلیدواژه اساسی وجود دارد؛ نخست آمادگی برای ظهور و دوم تمدنسازی. وی افزود: تمدنسازی به معنای تبدیل فرهنگ ابتذال رایج به فرهنگ انتظار است. اگر معماری، اقتصاد، الگوی حکمرانی و سبک زندگی جامعه با الگوی غربی تعریف شود، با فرهنگ انتظار سازگاری نخواهد داشت و نیازمند اصلاح است. قرآن کریم سه بار بر این معنا تأکید کرده است: «هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَ دِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ».
معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) ادامه داد: با دعا، ذکر و مناجات صرف، نمیتوان انسانهای تراز جهانی تربیت کرد. الگوهایی مانند شهید حاج قاسم سلیمانی یا شهید صیاد شیرازی در بستر یک نگاه تمدنی و جهانی شکل گرفتند. در حالی که هنوز در جامعه، نگاههای حزبی، جناحی و محدود وجود دارد و این نشان میدهد تفکر جهانیِ متناسب با دوران ظهور بهدرستی درک نشده است. وی افزود: مقصود از این نگاه جهانی، فراهمسازی الگویی حداقلی از حکومت و جامعه عصر ظهور پیش از تحقق کامل آن است. انسان نمیتواند جامعه دوران ظهور را بهطور کامل بسازد، اما میتواند نمونهای حداقلی و الگوگونه از آن را شکل دهد. برخی تفکرات با وجود برگزاری مناسک، مراسم و تولید گفتمان، در خروجی با این مسیر همخوانی ندارند و نمونههایی از این نگاه در گذشته و حال قابل مشاهده است.
نصوری با اشاره به جریانهای فکری موجود در میان شیعه، افزود: در مجموع میتوان سه جریان عمده در تفکرات شیعی امروز شناسایی کرد. جریان نخست، تفکراتی هستند که از تحولات و نگاههای اجتهادی عقب ماندهاند و صرفاً به نقل روایت بسنده میکنند، بدون آنکه به اعتبار روایت یا پیامدهای اجتماعی آن توجه داشته باشند. این رویکرد در طول تاریخ زمینهساز انحرافات جدی شده است. معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) درباره جریان دوم افزود: جریان دوم، نگاه اجتهادی و فقه پویاست؛ دیندارانی که با توجه به اقتضائات زمان، تلاش میکنند پاسخهای دینی بهروز ارائه دهند. این رویکرد، پویا و مسئلهمحور است و باور دارد دین در برابر بنبستهای بشر معاصر، پاسخ و راهحل دارد و نمیتوان انسان امروز را بدون پیوست دینی رها کرد.
وی افزود: جریان سوم، روشنفکرانی هستند که تمرکز اصلی آنها بر مدرنیته و دستاوردهای غربی است. تجربه نشان میدهد جریان نخست و سوم، به دلیل ناتوانی در درک بحرانهای واقعی جهان معاصر، توان پاسخگویی به مسائل امروز را ندارند. در بسیاری از موضوعات، نمیتوان از اجرای دین سخن گفت، اما پیوست سیاست، حکومت و مدیریت اجتماعی را نادیده گرفت. وی افزود: در دوران غیبت، این پیچیدگیها افزایش یافته و به نظر میرسد چهار چالش جدی پیش روی جامعه منتظر وجود دارد. نخست، فترت و فاصله گرفتن از امام؛ دوم، حیرت و سرگردانی؛ سوم، فتنهها و وارونهنمایی حقایق؛ و چهارم، یأس و ناامیدی.
معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) در تبیین راهکارها گفت: در برابر فترت، راهکار اصلی دعوت به امام و تقویت حس حضور امام در زندگی فردی و اجتماعی است. دعای عهد، نمونهای روشن از این مسیر است که مجموعه انتظارات امام زمان(عج) از منتظران را ترسیم میکند و بر آمادگی کامل برای یاری امام تأکید دارد. وی با اشاره به چالشهای اجتماعی و فرهنگی عصر غیبت، بیان کرد: یکی از چالشهای مهم دوران غیبت، حیرت و سرگردانی است. در شرایطی که امام معصوم(ع) در غیبت به سر میبرد، حل این مسئله نیازمند مراجعه به کسی است که از نظر فقهی و معرفتی نزدیکترین جایگاه را به امام دارد. در این چارچوب، ولایت فقیه نقش تعیینکنندهای در رفع سرگردانی جامعه ایفا میکند.
وی افزود: بررسی تاریخ نشان میدهد در واقعه عاشورا، کسانی که از امام حسین(ع) اطاعت نکردند، همانهایی بودند که از نایب ایشان، مسلم بن عقیل، تبعیت نکردند. امروز نیز نمیتوان ادعای محبت و فدایی امام زمان(عج) داشت، اما نیابت عام امام و جایگاه ولایت فقیه را نادیده گرفت. نصوری در ادامه بیان داشت: چالش دیگر دوران غیبت، یأس و ناامیدی است. راهکار مقابله با این آسیب، امیدآفرینی واقعی است؛ نه از طریق تطبیق علائم ظهور یا تعیین زمان برای آن، بلکه با تبیین مسیر طیشده و افق پیشِ رو. امید زمانی شکل میگیرد که جامعه بداند از کجا آغاز کرده و به کدام نقطه در حال حرکت است.
معاون بنیاد حضرت مهدی موعود(عج) با استناد به آیه پایانی سوره آلعمران، گفت: قرآن کریم با بیان «اصبروا و صابروا و رابطوا»، وظایف منتظران در دوران غیبت را تبیین کرده است. طبق تفسیر امام باقر(ع)، «اصبروا» به معنای پایداری در انجام واجبات فردی، «صابروا» به معنای ایستادگی اجتماعی در برابر دشمن، و «رابطوا» به معنای مراقبت و همسویی دائمی با مسیر امام منتظر است.
نصوری در پایان بیان کرد: جهل فرهنگی یکی از چالشهای جدی جامعه منتظر است و ناشی از کمکاریهای علمی و اجرایی در زمینه مهدویت پویا است. بسیاری از نسل امروز در مواجهه با شبهات توان پاسخگویی کافی ندارند و آشنایی عملی با امام زمان(عج) محدود است. دانشگاهها و حوزههای علمیه تنها چند خط درباره امام زمان میخوانند و بسیاری از جلسات مهدوی، سطحی هستند. امام زمان دو هدف اصلی دارند: رشد معنویت و تحقق عدالت در جامعه، و قبل از اجرای عدالت، باید مقدمات آن فراهم شود. با وجود ظرفیتهای هنری و فرهنگی فراوان، در تولید آثار و محتواهای مهدوی موفق نبودهایم. حتی در سال 1382 در گزارشی به مقام معظم رهبری درباره فرهنگ مهدویت تأکید شد که مسیر باید به تعمیق فرهنگ مهدوی و استفاده از ابزار هنر و تولید محتوا سوق پیدا کند. مشکل امروز نیز همان است: هنرمندان مهدوی کماند و مهدویتیها هنرمند نیستند. اگر جریان مهدویت با این تفکر همراه نشود، جامعه تشنه معارف مهدوی پاسخ خود را از منابع نادرست دریافت خواهد کرد.
مصاحبه از زهرا فرزام
انتهای پیام/