به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، گردشگری دفاع مقدس فرصتی بینظیر برای انتقال ارزشها، تاریخ و هویت ملی به نسل جوان است. بازدید از مناطق عملیاتی، موزهها و یادمانهای جنگ، علاوه بر تقویت حس مسئولیت اجتماعی، امکان تجربه عینی تاریخ را فراهم میکند و به عنوان یک ابزار آموزشی و فرهنگی، نقش مهمی در شکلگیری هویت جمعی دارد. اما بهرهبرداری درست از این ظرفیت نیازمند سیاستگذاری دقیق و توجه به جنبههای فرهنگی و آموزشی است.
در دهههای اخیر، مفهوم گردشگری صرفاً به بازدید از جاذبههای طبیعی و تفریحی محدود نبوده است. تجربههای جهانی نشان میدهد که گردشگری تاریخی و دفاعی، به ویژه گردشگری جنگ یا گردشگری دفاع مقدس، میتواند پلی میان گذشته و نسل جدید ایجاد کند و به شکل ملموس، ارزشهای فرهنگی و هویتی یک ملت را منتقل کند. ایران با توجه به تجربه دفاع مقدس هشتساله، مجموعه گستردهای از مناطق عملیاتی، یادمانها و موزهها دارد که ظرفیت بالقوهای برای آموزش و انتقال روایت جنگ به نسل امروز فراهم میکنند.
یکی از محورهای اصلی گردشگری دفاع مقدس، بازدید از مناطق عملیاتی است که خاطرات و رویدادهای جنگ را در خود حفظ کردهاند. شهرهایی مانند خرمشهر، سوسنگرد و محورهای عملیاتی جنوب کشور، نمونههایی از مکانهایی هستند که با توجه به روایتها، عکسها و اسناد تاریخی موجود، میتوانند تجربهای عینی و آموزنده برای نسلهای بعدی فراهم کنند. حضور در این مناطق با استفاده از روایتهای مستند، راهنمایان متخصص و فناوریهای تعاملی، میتواند مخاطب را با تاریخ جنگ و تصمیمات دشوار رزمندگان آشنا و درک عمیقتری از ابعاد انسانی و اجتماعی دفاع مقدس پیدا کند.
موزههای دفاع مقدس و یادمانهای شهری نیز نقش مهمی در گردشگری فرهنگی دارند. موزههایی مانند موزه دفاع مقدس تهران، موزه شهدا و دوران دفاع مقدس در اهواز و یادمانهای متعدد سراسر کشور، امکان مشاهده اسناد، تجهیزات، عکسها و آثار ارزشمند آن دوران را فراهم میآورند. این فضاها علاوه بر ثبت تاریخ، بستری برای برگزاری کارگاهها و نمایشگاههای آموزشی ایجاد میکنند و میتوانند برای دانشآموزان، دانشجویان و جوانان، تجربهای تعاملی و آموزنده باشند. بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند واقعیت افزوده و شبیهسازهای جنگ، تجربه گردشگری را عمیقتر و جذابتر میکند و نسل جوان را با فضای تاریخی همزاد میسازد.
رویدادهای فرهنگی و آموزشی مرتبط با جنگ، مانند راهپیماییهای نمادین، همایشهای ادبی و کارگاههای آموزشی، ابزار دیگری برای انتقال روایت جنگ به نسل جدید هستند. تجربه عملی حضور در چنین برنامههایی، امکان فهم ارزشهایی مانند ایثار، همبستگی و مقاومت را برای جوانان فراهم میآورد و آنها را با ابعاد انسانی و اخلاقی جنگ آشنا میسازد. همچنین این برنامهها میتوانند فضایی برای تبادل خاطرات و تجربیات میان نسلهای مختلف ایجاد و حس پیوستگی تاریخی را تقویت کنند.
از نظر اقتصادی و اجتماعی نیز گردشگری دفاع مقدس ظرفیت بالایی دارد. توسعه این نوع گردشگری میتواند مناطق کمتر توسعهیافته کشور را به کانون جذب گردشگر تبدیل کند و با ایجاد اشتغال در حوزههای خدماتی، حملونقل و اقامتگاههای بومگردی، رونق اقتصادی ایجاد کند. تجربه جهانی نشان میدهد که گردشگری جنگ، علاوه بر جنبه فرهنگی، میتواند نقش موثری در بازسازی اقتصادی و اجتماعی مناطق آسیبدیده داشته باشد. بنابراین، سیاستگذاران و مدیران شهری باید با توجه به ظرفیتهای محلی، برنامهریزی مدون برای حفظ زیرساختها و ارتقای کیفیت خدمات ارائه دهند.
یکی از چالشهای مهم در این حوزه، نحوه ارائه روایت جنگ به نسل جدید است. نسل امروز با فناوریهای دیجیتال و رسانههای تصویری بزرگ شده است و انتظار دارد تجربهای تعاملی و چندرسانهای داشته باشد. بنابراین استفاده از بازیهای آموزشی، اپلیکیشنهای موبایل، تورهای مجازی و واقعیت افزوده میتواند به شکل مؤثری روایت دفاع مقدس را منتقل کند. همچنین انتخاب زبان و سبک روایت باید با توجه به مخاطب جوان صورت گیرد تا جذاب، قابل فهم و آموزنده باشد و از شکلگیری برداشتهای سطحی یا تحریفشده جلوگیری شود.
مسئله دیگر، حفظ اصالت و احترام به فضای تاریخی است. توسعه گردشگری نباید به تخریب محیط طبیعی یا تغییر کاربری مناطق عملیاتی منجر شود. علاوه بر این، بازدیدهای آموزشی و گردشگری باید با رعایت نکات ایمنی همراه باشد تا تجربهای بیخطر و مؤثر برای مخاطبان فراهم شود. همکاری میان نهادهای فرهنگی، نظامی و گردشگری میتواند در این زمینه راهگشا باشد و تجربهای هماهنگ و با کیفیت ارائه دهد.
به طور کلی، گردشگری دفاع مقدس پلی است میان گذشته و حال، فرصتی برای انتقال ارزشها و هویت ملی به نسل جوان و ابزار مؤثری برای آموزش غیرمستقیم تاریخ. با برنامهریزی دقیق، بهرهگیری از فناوریهای نوین و توجه به ابعاد فرهنگی و اجتماعی، میتوان این ظرفیت بزرگ را به شکل پایدار توسعه داد. روایت جنگ خاطرهای تاریخی و درسی برای زندگی امروز و فردای کشور است. درسی که میتواند حس مسئولیت، همبستگی و مقاومت را در جامعه تقویت کند و نسل جدید را با تجربهای ملموس و آموزنده از گذشته آشنا سازد.
یادداشت از: حمیده عبدالهی، فعال رسانه
انتهای پیام/