به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، اسقف اعظم ارمنستان، «هونان» که پیش از این در صف منتقدان سرسخت قرار داشت و صراحتاً خواستار استعفای رهبر کلیسای حواری ارامنه (جاثلیق اعظم) شده بود، پیش از عزیمت به کشور اتریش نسبت به نتایج این سفر بسیار خوشبین به نظر میرسید.
وی پیش از این سفر در اظهاراتی تاکید کرده بود: «ما با این انتظار و امیدواری کامل میرویم که با پاسخهایی شفاف، روشن و مستدل بازگردیم. خواسته قلبی ما این است که کلیسای خود را در یک مسیر کاملاً قانونی، قاعدهمند و به دور از حواشی مشاهده کنیم.»
تغییر مواضع ناگهانی و صدور بیانیه نیمهشب
اتهامات مطرح شده علیه رهبر کلیسا بسیار سنگین بود؛ از ادعای نقض عهد تجرد جاثلیق اعظم و شایعاتی مبنی بر «عامل نفوذی بودن» برادر وی گرفته تا وادار کردن روحانیون و کشیشها به مشارکت فعال در اعتراضات خیابانی و اتهام مدیریت کاملاً خودکامه و یکنفره.
اسقف اعظم هونان که در ابتدا با همسویی با سیاستهای نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، پروژه اصلاحات ساختاری در کلیسا را کلید زده بود، اکنون در چرخشی آشکار به بیانیهای پیوسته است که حوالی نیمهشب از شهر «سانت پولتن» اتریش منتشر شد.
این بیانیه مهم که به نمایندگی و از سوی تمامی 25 اسقف اعظم و اسقف شرکتکننده در این اجلاس صادر شد، حاوی پیامهای معناداری است. مقامات ارشد روحانی در این سند، ضمن تجدید پیمان و پافشاری بر وفاداری مطلق خود به مقر مقدس «اچمیادزین» و شخص جاثلیق اعظم ارامنه، با لحنی قاطع از مقامات دولتی ارمنستان درخواست کردهاند که فوراً به موج آزار و اذیتها علیه نهاد کلیسا پایان داده و به خودمختاری و استقلال تاریخی این نهاد مذهبی که در طول قرون متمادی تثبیت شده است، احترام بگذارند.
در بخش مهمی از این بیانیه اعتراضی آمده است: «ما خواستار پایان دادن فوری به سرکوبها، اتهامتراشیهای واهی و دروغپراکنیها علیه روحانیون و رهبر منتخب کلیسای ارامنه هستیم. همچنین درخواست داریم که چهار تن از برادران اسقف و کشیش بازداشتشده ما، به همراه سایر شهروندانی که شجاعانه به دفاع از حریم کلیسا برخاستهاند، بلافاصله آزاد شوند و دولت در تمامی اقدامات خود منحصراً بر مدار قانون اساسی جمهوری ارمنستان حرکت کند.»
هشدار به اسقفهای همسو با دولت و دعوت به گفتوگو
شرکتکنندگان در اجلاس مهم اسقفها، ضمن ابراز امیدواری برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات از طریق میز گفتوگو، تاکید کردند که باید «از ادبیات بینتیجه، تهدیدآمیز و مبتنی بر ضربالاجل پرهیز شود».
آنها همچنین در پیامی مستقیم، اسقفهایی را که به جریان پاشینیان پیوستهاند، مورد خطاب قرار دادند. با این حال، نکته قابل توجه این است که در این بیانیه جدید، تعداد اسقفهای منتقد دو نفر کاهش یافته است.
بر اساس مستندات، نام اسقف اعظم هونان (که اکنون نامش در ذیل بیانیه حمایتی از رهبر کلیسا دیده میشود) و همچنین اسقف «گئورگ سارویان» که پیشتر از سوی مقر مقدس خلع لباس شده بود، از فهرست مدعیان اصلاحات خط خورده است.
روحانیون ارشد در این سند تصریح کردهاند: «ما قاطعانه از هشت اسقف گمراهشده میخواهیم که با درک عمیق از عهد وفاداری خود به اچمیادزین و جاثلیق اعظم و همچنین رسالت خدمتگزاری خود عمل کنند. تمامی مسائل مرتبط با حیات درونی کلیسا باید منحصراً در مراجع ذیصلاح کلیسا مطرح و حلوفصل شود. ما از آنان میخواهیم که از هرگونه اقدامات خلاف قوانین شرعی، تحرکات تفرقهافکنانه و رویکردهای تجزیهطلبانه جداً خودداری ورزند.»
انتقاد از متن بیانیه و سایه سنگین اتهامات سیاسی
از سوی دیگر، اسقف گئورگ سارویان در واکنش به این تحولات با لحنی انتقادی میگوید که این متن هیچگونه سنخیتی با واقعیتهای امروز ندارد و در آن به طور معناداری از پرداختن به رسوایی اخلاقی منتسب به اسقف «آرشاک» و همچنین مسئله سیاسی شدن فزاینده کلیسا طفره رفته است.
وی توضیح میدهد: «در این متن، همه چیز کاملاً وارونه جلوه داده شده است؛ بدین معنا که به دروغ القا میشود رهبری کلیسا در کمال فروتنی صرفاً مشغول انجام رسالت خود است، اما این دولتها هستند که دائماً مانعتراشی میکنند.»
سارویان در ارزیابی خود، این بیانیه را به شدت مشکوک میداند. او استدلال میکند که اگرچه نام 25 نفر در انتهای متن قطار شده، اما هیچ امضای تاییدشدهای پای آن به چشم نمیخورد.
وی با ابراز تردید نسبت به اطلاع تمامی این افراد از محتوای متن، خاطرنشان میکند: «ما در گذشته نیز شاهد متون مشابه بسیاری بودهایم که از قبل تنظیم شده بودند و صرفاً انتظار میرفت که سایرین با آن موافقت کنند؛ هرچند در بسیاری از موارد حتی زحمت هماهنگی را نیز به خود نمیدادند.»
رد دخالتهای خارجی و دفاع از استقلال کلیسا
حاضران در نشست اتریش همچنین با صراحت اعلام کردند که «هرگونه جنبش تحت عنوان اصلاحات که با فشار و تحمیل اراده خارجی صورت گیرد»، کاملاً مردود است.
آنها تاکید ورزیدند که تمامی مسائل باید در چارچوب شوراهای قانونی اسقفها بررسی شود. شایان ذکر است نشستی که در سانت پولتن کلید خورد و سه روز به طول انجامید، در اصل قرار بود یک مجمع رسمی اسقفی باشد. با این حال، به دلیل ممنوعالخروجی رهبر کلیسا به همراه 6 اسقف ارشد، این رویداد عملاً به یک گردهمایی ساده بدون صلاحیت قانونی برای اتخاذ تصمیمات الزامآور تنزل یافت.
در بیانیه حاضران، همچنین پاسخی قاطع به اتهامات محافل وابسته به دولت ارایه شده است؛ اتهاماتی مبنی بر اینکه رهبر کلیسا در حال خدمت به کشورهای بیگانه بوده و حتی نیت انتقال مقر کلیسا به خارج از مرزها را دارد.
در متن بیانیه تاکید شده است: «کلیسای ارامنه هرگز به نیروهای بیگانه یا منافع خارجی خدمت نکرده و نخواهد کرد، بلکه همواره وفاداری بیقید و شرط خود را منحصراً نثار ملت ارمنی و حراست از هویت ملی ارامنه کرده است.»
رهبر خلیفهگری قلمرو غربی در آمریکا پیشتر در توجیه دلایل خود برای پیوستن به کارزار اصلاحات، مواضع رهبر کلیسا را به وضوح «ضددولتی» توصیف کرده بود. اما پرسش اینجاست که در وین چه اتفاقی رخ داد؟ تماسها با اسقف اعظم هونان بینتیجه مانده است.
اعضای هسته مرکزی شورای اصلاحات که گمان میکردند هونان تنها برای پیگیری دستور کار آنها راهی وین شده است، اکنون در هالهای از ابهام قرار دارند. آنها میگویند پیش از اجلاس به وی پیام داده بودند تا پیگیر اتهامات باشد، اما اکنون مشخص نیست او واقعاً این کار را کرده است یا خیر.
بر اساس گزارشها، اسقف اعظم هونان در وین سخنرانی جامعی با عنوان «رسالت کلیسا در عصر مدرن و چالشهای پیشروی آن در سرزمین مادری و جوامع دیاسپورا» ایراد کرده است. با این وجود، مشخص نیست که آیا او جسارت مطرح کردن موضوعات حساسی نظیر ویدئوی جنجالی، ماجرای دختر داشتن جاثلیق اعظم و ارتباط برادر وی با کاگب (KGB) را داشته است یا خیر و آیا پاسخ قانعکنندهای گرفته که نامش پای این بیانیه آمده است؟
در پایان باید خاطرنشان کرد که نیکول پاشینیان که رهبری کارزار اصلاحات کلیسا را بر عهده دارد، تاکنون واکنشی به بیانیه مجمع اسقفها نشان نداده است. اتفاقاً در این بیانیه یک یادآوری معنادار نیز گنجانده شده مبنی بر اینکه: «تنها رهبر کلیسای ارامنه، عیسی مسیح است.»
انتهای پیام/