به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، محمدصالح اولیا، رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران، عصر امروز در جلسه شورای برنامهریزی و توسعه و شورای راهبری تحول اداری استان مرکزی با اشاره به نگرانکننده بودن شاخصهای موجود بهرهوری در کشور، گفت: وضعیت کنونی بهرهوری در ایران به مرحله بحران رسیده و نیازمند توجه فوری و جدی است.
وی با اشاره به آمارها و شاخصهای موجود افزود: مجموع دادههای فعلی در بخشهای صنعت، زیرساخت، آموزشعالی و حوزههای فرهنگی و اجتماعی نشان میدهد که کشور ما با بحران بهرهوری روبهروست؛ چرا که منابع موجود بهدرستی مورد استفاده قرار نمیگیرند و بخش قابل توجهی از مشکلات امروز کشور ناشی از اتلاف و اسراف منابع است.
اولیا با بیان اینکه شکاف میان وضعیت مطلوب و وضعیت موجود در زمینه بهرهوری از حد معمول فراتر رفته، تصریح کرد: در بسیاری از کشورهای آسیایی رشد بهرهوری روندی مطلوب داشته، اما در ایران نرخ رشد بهرهوری در مقایسه با آنان رضایتبخش نیست. اگرچه در برخی سالها توفیقاتی حاصل شده، اما در مجموع شاخصها بیانگر یک مسیر نزولی و نهادینهنشده در فرهنگ مدیریتی کشور هستند.
رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران با اشاره به نتایج حاصل از برنامههای توسعه کشور اظهار کرد: در حالی که قانونگذار سهم بهرهوری را حدود 35 درصد از رشد اقتصادی در برنامههای توسعه تعیین کرده، عملاً در بسیاری از موارد این اهداف محقق نشده و رشد اقتصادی 8 درصدی تعیینشده نیز کمتر از سطح انتظار بوده است.
وی با تأکید بر پیوند جداییناپذیر میان رشد اقتصادی و بهرهوری افزود: رشد اقتصادی پایدار و هدفگذاریشده در برنامه هفتم توسعه، بدون توجه جدی به ارتقای بهرهوری امکانپذیر نیست.
بهرهوری نه یک موضوع حاشیهای، بلکه پیشنیاز اصلی توسعه در سطح ملی و استانی است. اولیا با اشاره به چالشهای تحقق بهرهوری در کشور، بیان کرد: یکی از مهمترین مشکلات در مسیر اجرای برنامههای توسعهای، عدم تمرکز بر زنجیره کامل نتایج است؛ بهگونهای که معمولاً عملکرد دستگاهها صرفاً بر میزان هزینهکرد بودجه یا اجرای فعالیتها سنجیده میشود، در حالی که شاخصهای واقعی باید به خروجیها و تاثیر آنها بر رفاه جامعه و رشد اقتصادی اختصاص یابد.
رئیس سازمان ملی بهرهوری عنوان کرد: در برنامه هفتم توسعه تلاش شده جهتگیریها بر پایه نتایج نهایی استوار باشد تا عملکرد دستگاهها نه براساس فعالیتهای انجامشده، بلکه بر اساس میزان ارتقای شاخصهای بهرهوری ارزیابی شوند.
وی در تشریح مدل مفهومی بهرهوری افزود: هدف اصلی ارتقای بهرهوری در بنگاههای اقتصادی کشور است، اما تحقق آن نیازمند فراهم بودن مجموعهای از عوامل زیرساختی مانند انگیزه اقتصادی، نبود رانت، توانمندی نیروی انسانی، کارایی بازار و ثبات اقتصادی است. وی تصریح کرد: اگر این عوامل بهدرستی شکل گیرند، بهرهوری بهصورت طبیعی در بنگاهها به وقوع میپیوندد و نیازی به مداخله مستقیم دولت در جزئیات فعالیتهای بنگاهها نخواهد بود.
اولیا نقش دولت را در لایه بالایی این مدل بسیار مهم دانست و بیان کرد: مجموعهای از نظامها همچون نظام مالی، آموزشی، سلامت و نوآوری باید بهگونهای تقویت شوند تا شرایط بهرهوری در سطوح بنگاهی و استانی فراهم گردد. استاندار و سایر مدیران استانی نیز در واقع درگیر تحقق همین عوامل پایهای هستند که موجب بروز اثرات مثبت در کل نظام بهرهوری میشود.
رئیس سازمان ملی بهرهوری با اشاره به اهمیت نقش قانونگذاران اظهار کرد: نمایندگان مجلس شورای اسلامی میتوانند از طریق سیاستگذاری و نظارت مؤثر، مسیر تحقق اهداف بهرهوری را تسهیل کنند، چرا که این موضوع نیازمند هماهنگی چندبعدی میان نهادهای مختلف است و با صدور یک بخشنامه یا دستورالعمل ساده قابل تحقق نیست.
وی با اشاره به رویکرد اکوسیستمی در بهرهوری افزود: در این رویکرد، تعامل میان تمامی بازیگران و ذینفعان اکوسیستم بهرهوری تعیینکننده است. تحقق بهرهوری با تصمیمات از بالا و رویکردهای دستوری امکانپذیر نیست، بلکه نیازمند مشارکت فعال تمامی بخشها و نهادها در سطح استان و کشور است.
اولیا با اشاره به اجرای طرح نظام ملی بهرهوری در چارچوب قانون برنامه هفتم توسعه عنوان کرد: مطابق این قانون، دولت مکلف است در راستای ارتقای انسجام اقدامات متولیان بهرهوری و تقویت نقش تنظیمگری، طرح نظام ملی بهرهوری را حداکثر ظرف شش ماه تدوین و به تصویب شورای راهبری برنامه برساند و گزارش آن را به مجلس ارائه کند. این طرح ابتدای امسال در شورای راهبری برنامه تصویب شده و تکالیف دستگاهها در زمینه بهرهوری بهصورت دقیق مشخص شده است.
نگاه اکوسیستمی شرط موفقیت برنامه هفتم توسعه است
رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران با اشاره به رویکرد نتیجهمحور برنامه هفتم توسعه، اظهار کرد: نگاه حاکم بر برنامه هفتم، نگاهی اکوسیستمی است و مجموعه فعالیتها باید به اقداماتی منجر شود که خروجی مشخص و نتایج قابل اندازهگیری داشته باشد. تحقق اهداف توسعهای بدون توجه به همه بازیگران اکوسیستم امکانپذیر نیست، در سطح استان با مجموعهای از بازیگران شامل دانشگاهها، مراکز پژوهشی، نهادهای عمومی غیردولتی، سازمانهای مردمنهاد، بخش خصوصی و دستگاههای اجرایی مواجه هستیم و اگر این نگاه اکوسیستمی بهدرستی مورد توجه قرار گیرد، میتوان انتظار داشت اهداف تعیینشده در برنامه هفتم محقق شود.
وی با اشاره به برنامه ارتقای بهرهوری، افزود: برنامه ارتقای بهرهوری دارای مصوبه قانونی در برنامه هفتم توسعه است و این برنامه هم در سطح بخشهای اقتصادی و هم در سطح استانها باید تدوین و اجرا شود. این برنامه بهعنوان مجموعهای از اقدامات و طرحهای عملیاتی با هدف افزایش بهرهوری در بخشهای مختلف اقتصاد، دارای زمانبندی مشخص، تأمین منابع، تقسیم کار و نظام نظارت بوده و از محل بودجه عمومی کشور و منابع غیردولتی تأمین اعتبار میشود.
برنامههای بخشی و استانی ارتقای بهرهوری مبتنی بر تکالیف برنامه هفتم تدوین شدهاند، انتظار میرود این برنامهها بهصورت دقیق و منسجم اجرا شوند. اصولی همچون مشارکت همگانی، تمرکز بر نتایج، نظام انگیزشی، شفافیت و پاسخگویی، مسئلهمحوری، بهرهگیری از فناوریهای نوین، توجه به مزیتها، توازن منطقهای، پایداری محیط زیست و هماهنگی بینبخشی، از مهمترین اصول حاکم بر تدوین و اجرای این برنامههاست.
تحقق رشد 8 درصدی بدون بهرهوری ممکن نیست
اولیا هدف کلی برنامه هفتم را دستیابی به رشد اقتصادی 8 درصدی و سهم 35 درصدی بهرهوری از این رشد عنوان کرد و ادامه داد: این اهداف به تفکیک بخشهای مختلف اقتصادی مشخص و ابلاغ شده و استانها نیز باید سهم خود را در تحقق این اهداف ایفا کنند.
رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران با اشاره به ساختار چندلایه برنامه ارتقای بهرهوری بیان کرد: این برنامه از اهداف کلان آغاز میشود و سپس اهداف بخشهای اقتصادی، اهداف فصول برنامه و در نهایت اقدامات عملیاتی را در بر میگیرد. آنچه برای ما اهمیت ویژه دارد، میزان پیشرفت برنامههاست که باید بهصورت مستمر در طول اجرای برنامه در شورای برنامهریزی و توسعه استان و سایر مراجع ذیربط مورد پایش و ارزیابی قرار گیرد.
وی با اشاره به شاخصهای بهرهوری در بخش کشاورزی بهعنوان نمونه افزود: شاخصهایی مانند عملکرد در هکتار، بهرهوری فیزیکی آب، کاهش مصرف آب کشاورزی، کنترل فرسایش خاک و افزایش ارزش افزوده ناشی از فرآوری محصولات کشاورزی، از مهمترین شاخصهای بهرهوری این بخش محسوب میشوند که در برنامه هفتم برای آنها هدفگذاری مشخصی انجام شده است.
اولیا با بیان اینکه چارچوب تدوین برنامه ارتقای بهرهوری استان مرکزی نهایی شده است، تصریح کرد: این برنامه در کمیته بهرهوری استان بررسی شده و امروز در شورای برنامهریزی و توسعه استان به تصویب خواهد رسید و پس از آن، همه دستگاههای اجرایی استان موظف هستند اقدامات مرتبط با اجرای برنامه را بهطور جدی دنبال کنند.
تمرکز بر پروژههای پیشران، کلید موفقیت استانهاست
رئیس سازمان ملی بهرهوری ایران با تأکید بر لزوم تمرکز بر اولویتهای استان بیان کرد: در برنامه استانی توصیه شده است بهجای پرداختن به همه موضوعات، بر چند شاخص و پروژه پیشران بهرهوری که دغدغه اصلی استان است تمرکز شود؛ چرا که اجرای صحیح همین پروژههای اولویتدار میتواند نقش تعیینکنندهای در تحقق اهداف توسعهای و بهرهوری استان داشته باشد.
وی بر لزوم تغییر رویکرد در سنجش عملکرد دستگاهها به سمت خروجیها و تأکید بر نقش عوامل بنیادین در تحقق بهرهوری تأکید کرد و افزود: در برنامه هفتم توسعه، هدفگذاری بر ارتقای شاخصهای بهرهوری خواهد بود نه صرفاً هزینهکرد بودجه. اجرای برنامهها نیازمند استفاده از مجموعه منابع پیشبینی شده در کنار بودجههای دستگاهها است و لازم است از کلیه ظرفیتهای قانونی تکمیلی مصوب دولت بهره گرفته شود.
اولیا الزام به بودجهریزی مبتنی بر عملکرد (PBC) را از راهکارهای تامین بودجه دانست و ادامه داد: دولت عزم جدی برای اجرای تدریجی PBC دارد و وزارت آموزش و پرورش و بهداشت در اولویت قرار دارند. این مدل یک انگیزه جدی ایجاد میکند، زیرا دستگاههای موفقتر در بهرهوری، از تسهیلات بودجهای بیشتری منتفع خواهند شد.
رئیس سازمان ملی بهرهوری با نگاهی به وضعیت استان مرکزی، به ارزیابی عملکرد آن پرداخت و اظهار کرد: اولویتهای بهرهوری استان در حوزههای آب، کشاورزی، انرژی و محیط زیست بهدرستی شناسایی شدهاند و در برنامه هفتم لحاظ شده است. استان مرکزی در فرآیند ترویج و طراحی برنامه بهرهوری عملکرد نسبتاً خوبی داشته است.
وی افزود: بر اساس آخرین آمار موجود (سال 98)، شاخص بهرهوری کل عوامل تولید در استان نسبتاً مطلوب است. در زمینه اتلاف شبکه توزیع آب و برق، وضعیت استان نسبتاً مناسب است، اما در مصرف سرانه آب و برق، وضعیت استان متوسط بوده و در زمینه بهرهوری آب (درصد آب بدون درآمد)، وضعیت استان چندان مطلوب نیست و نیازمند توجه جدی است.
اولیا بیان کرد: استان مرکزی در شاخص بهرهوری نیروی انسانی در بخشهایی مانند آموزش و پرورش بالاتر از سطح مناسب بوده و نشاندهنده پتانسیل بالای نیروی انسانی استان برای اجرای برنامههای توسعهای است.
وی عنوان کرد: در شرایط کنونی کشور، چارهای جز توجه جدی به بهرهوری و استفاده بهینه از منابع نداریم، بهرهوری نباید فعالیتی لوکس تلقی شود، بلکه باید معیار اصلی در هر تصمیمی باشد که در شوراها اتخاذ میشود. لازم است ستاد بهرهوری استان و متمرکز کردن اقدامات بر روی چند موضوع خاص در دستور کار قرار گیرد تا با انسجام شکل گرفته، اهداف برنامه هفتم در این استان محقق گردد.
انتهای پیام/711/