به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در جلسه تفسیری ماه رمضان، سید یدالله یزدانپناه این ماه را ظرف سلوکی تمدنی توصیف میکند که روح انسان را برای اتصال به خدا آماده میسازد و توضیح میدهد همه اعمال این ماه، مقدمه درک دهه آخر و شبهای قدر است. بهگفته وی اگر رمضان درست فهم و عملی شود نهفقط یک تغییر عبادی مقطعی بلکه یک تحول در نفس و هویت مؤمن رقم میزند که اثرات آن در زندگی فردی و اجتماعی امت دیده میشود.
وی در تبیین جایگاه روزه به آیه «وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ» استناد میکند و یادآور میشود که در روایات اهلبیت(ع)، صبر در این آیه به روزه معنا شده است؛ یعنی روزه همان صبر عملی و میدانی سالک است. همچنین تأکید میکند که نماز و روزه در کنار هم راه سلوکی کامل را میسازند و این ترکیب، کلید رامکردن نفس امّاره و جدا شدن از عادات پایین و سبک زندگی غریزی برای رسیدن به یک نسبت جدیتر با خداست.
ترک گناه؛ شرط تمدنیشدن روزه
یزدانپناه در ادامه به روایاتی اشاره میکند که در آن، روزهداری حقیقی با مراقبت از زبان، چشم و گوش و پرهیز از غیت و گناه گره خورده است و نقل میکند که در برخی روایات، برای کسی که روزه دارد و از گناه دوری میکند، وصول به مقامات اولیای الهی مانند ابراهیم خلیل ترسیم شده است. او تأکید میکند روزهای که فقط در سطح نخوردن و نیاشامیدن بماند، به حقیقت روزه نمیرسد و تا ترک هوا و هوس و ورع از محارم الهی محقق نشود، اثر تمدنی نخواهد داشت.
وی با اشاره به خطبه شعبانیه، یادآور میشود که پیامبر اکرم(ص) «افضل الاعمال فی هذا الشهر الورع عن محارم الله» را مطرح کرده و توضیح میدهد که ترک ملکات بد و ضعفکردن نفس اماره از همین مراقبتها آغاز میشود؛ جایی که مؤمن نهفقط عمل حرام، بلکه زمینهها و خلقیات منتهی به حرام را در خود سست میکند.
یزدانپناه یکی از آثار مستمر روزهداری را لطافت تدریجی روح میداند و میگوید انسان در طول ماه، حتی اگر خودآگاه نباشد، در پایان رمضان لطافت و نرمی خاصی در جانش احساس میکند که محصول همین روزه و عبادت است. وی توضیح میدهد که وقتی نماز و روزه بهصورت پیوسته و منظم در طول شبانهروز استمرار پیدا کند، شب قدر در متن این سیر معنا میشود و دیگر یک واقعه دفعی و جدا از زندگی مؤمن نیست. در این چارچوب، اعتکاف نیمه ماه رمضان، به نوعی تجربه پیشرسِ شب قدر است؛ فرصتی که حس تمرکز، خلوت و انس با خدا را بهصورت فشرده در جان انسان القا میکند و او را برای درک عمیقتر شبهای قدر آماده میسازد.
رجب، شعبان، رمضان؛ سلسلهای برای سلوک
یزدان پناه با نگاهی زنجیرهای به زمان، رجب، شعبان و رمضان را یک سلسله طراحیشده معرفی میکند؛ سلسلهای که در آن، پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) با تشریع و توصیه به اعمال مستحبی، دلها را از قبل وارد فرآیند آمادهسازی کردهاند. این سه ماه در کنار هم، یک سیر پیشرونده را میسازند؛آغاز پاکسازی و تلطیف در رجب، تقویت انس و محبت در شعبان و تحقق اوج این روند در رمضان و شبهای قدر.
یزدانپناه در شرح دعای سحر، به نقل از امام باقر(ع)، این دعا را حاوی اسم اعظم میداند و معتقد است مداومت بر آن، نوعی انس ویژه با خدا ایجاد میکند. او به فراز «اللهم إنی أسألک بِبَهائِکَ وَ بِجَمَالِکَ وَ بِجَلالِکَ...» اشاره میکند و توضیح میدهد که مؤمن در تکرار این تعابیر، حس جلال و جمال الهی را در جان خود میچشد و همین تجربه، نوعی انس تمدنی میآفریند؛ انسی که میتواند زیست مؤمنانه و فرهنگ جمعی جامعه را شکل بدهد.
افطار، تجربههای درونی و تحول تمدنی
وی در بیان نمونهای از حالات سلوکی روزهداران، به روایتی اشاره میکند که در آن، روزهدار روز اول رمضان هنگام افطار حالت روحی عمیقی را تجربه میکند تا آنجا که آرزو میکند کاش تمام سال را روزه بود. یزدانپناه این تجربه را نشانه آن میداند که لطافت و تغییر روح، خیلی زود آغاز میشود و اگر این مسیر ادامه پیدا کند، روزه میتواند در سطحی بالاتر، به تحول در فرهنگ و سبک زندگی جامعه بینجامد.
وی در جمعبندی این نگاه، رمضان را «سلوک جمعی امت» معرفی میکند؛ سلوکی که ثمره آن تنها محدود به فرد نیست، بلکه باید در دغدغهها و دعاهای او برای امت اسلامی جلوهگر شود. یزدانپناه بر این اساس، دعا برای مردم غزه، تعجیل در ظهور امام زمان(عج)، حفظ و تقویت نظام اسلامی و برآوردهشدن خواستههای مشروع جامعه را بخشی از نتیجه طبیعی یک رمضانِ درستفهمیده میداند؛ رمضانی که به تعبیر او، تمرین یک زندگی الهی در مقیاس فردی و تمدنی است.
انتهایپیام/