به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، بر اساس تحلیلهای وبسایت اقتصادی Finprom.kz، علیرغم گزارشهایی مبنی بر رشد برخی شاخصهای کلان اقتصادی، وضعیت مالی خانوارهای قزاقستانی همچنان رو به وخامت است. تحلیلگران به افزایش شدید سهم هزینههای مواد غذایی اشاره میکنند که اکنون بیش از نیمی از کل هزینههای مصرفکننده را به خود اختصاص میدهد.
در سهماهه سوم سال 2025، هزینههای مواد غذایی به 57.2 درصد از کل هزینههای مصرفی خانوار رسید که بالاترین سطح از سال 2021 محسوب میشود. رقمی بالاتر از این تنها در سال 2020، یعنی اولین سال شیوع بیماری کووید-19 ثبت شده بود که این سهم در حدود 58 درصد قرار داشت.
برای درک بهتر این چالش اقتصادی، باید توجه داشت که در کشورهای توسعهیافته، هزینههای مواد غذایی معمولاً تنها بین 10 تا 15 درصد از بودجه خانوار را تشکیل میدهد. در استانداردهای بینالمللی، عبور این شاخص از مرز 50 درصد، به عنوان نشانگر «فشار مضاعف و قابلتوجه» بر درآمدهای خانوار در نظر گرفته میشود.
بحران در مناطق کشاورزی؛ پیشتازی استانهای محروم
از نظر منطقهای، این بار مالی بسیار سنگینتر احساس میشود. بالاترین سهم هزینههای مواد غذایی بین ژوئن تا سپتامبر 2025 در منطقه «ژتسو» با 65.8 درصد به ثبت رسید. در منطقه «ترکستان» این رقم 65.3 درصد و در منطقه «آلماتی» 62.2 درصد بود. این مناطق عمدتاً اقتصاد کشاورزیمحور داشته و از تنوع اقتصادی کمتری برخوردارند.
افزایش سهم هزینههای مواد غذایی یک شاخص کلیدی در اقتصاد اجتماعی است؛ چرا که هرچه این سهم بیشتر شود، منابع در دسترس برای آموزش، مراقبتهای بهداشتی، مسکن و پسانداز یا سرمایهگذاریهای بلندمدت به شدت کاهش مییابد.
شکاف شهر و روستا؛ تفاوت در سفرهها
شکاف میان مناطق شهری و روستایی همچنان پابرجاست. در سهماهه سوم سال 2025، هزینههای مواد غذایی 58.7 درصد از کل هزینههای خانوارهای روستایی را تشکیل میداد، در حالی که این رقم در مناطق شهری 56.5 درصد بود.
از نظر ارزش مطلق، هزینههای مواد غذایی در شهرها نسبت به سال قبل 15.5 درصد و در روستاها 11 درصد افزایش یافته است. در شهرها، بیشترین افزایش در بخش گوشت و فرآوردههای گوشتی (22.3 درصد)، میوه (18.6 درصد)، سبزیجات (16.8 درصد) و روغنها و چربیها (16.4 درصد) ثبت شده است. در مناطق روستایی، این رشد ملایمتر بود و حتی هزینهها در برخی دستهها مانند شکر و شیرینیجات کاهش یافت.
تفاوتها در ساختار رژیم غذایی نیز کاملاً مشهود است. ساکنان روستاها بیشتر برای نان و غلات هزینه میکنند (حدود 176 دلار در مقایسه با 139 دلار در میان شهرنشینان)، در حالی که خانوارهای شهری بودجه بیشتری را به محصولات لبنی اختصاص میدهند (118 دلار در مقابل 93 دلار در روستاها).
کاهش هزینههای غیرغذایی؛ قربانی شدن رفاه
افزایش فشار هزینههای غذایی از هماکنون با کاهش هزینههای غیرغذایی همراه شده است. در مناطق شهری، سهم هزینههای غیرغذایی از 26 درصد به 22.2 درصد (و در ارزش مطلق از 492 دلار به 450 دلار) کاهش یافت. شدیدترین افت در بخش خرید کالاهای خودرویی و سوخت، مخابرات، لوازم خانگی، تعمیرات منزل و نوسازی دکوراسیون داخلی مشاهده شد. در مقابل، تنها هزینههای مربوط به خرید دارو با افزایش روبهرو بوده است که نشاندهنده وخامت وضعیت بهداشت و درمان در کنار فشارهای اقتصادی است.
انتهای پیام/