به گزارش خبرگزاری تسنیم از ایلام، روایت از جایی شروع میشود که یک خبر، آرام و بیصدا وارد گوشیهای مردم میشود؛ نه با صدای انفجار، نه با تصویر خیابانهای شلوغ، بلکه با یک اسم. یک نام آشنا. نامی که شاید همسایه بوده، شاید هممدرسهای، شاید فقط همشهری.در یکی از کانالهای وابسته به ایران اینترنشنال خبری منتشر میشود؛ فلان شهر، فلان قربانی». چند دقیقه بعد همان خبر در چند صفحه دیگر بازنشر میشود. تصویر یک چهره، کنار عبارتی سنگین: «جانباخته حوادث اخیر.
.
اما صبح که میشود، خانوادهای در سکوت خانهشان نشستهاند؛ پدری که هنوز باور نکرده پسرش در یک سانحه رانندگی ساده جان باخته، حالا باید به تلفنهایی پاسخ دهد که میپرسند واقعاً در اعتراضات کشته شد؟ مادری که هنوز با فقدان دستوپنجه نرم میکند، ناگهان با روایتی تازه از مرگ فرزندش روبهرو میشود؛ روایتی که هیچ نسبتی با واقعیت ندارد.
اینجا نقطهای است که «کشتهسازی» از یک واژه سیاسی، به زخمی انسانی تبدیل میشود. بررسیهای میدانی نشان میدهد برخی رسانههای معاند، اسامی افرادی را که در حوادثی مانند تصادف، بیماری یا اتفاقات شخصی جان باختهاند، بدون تأیید منابع رسمی، در فهرست قربانیان حوادث امنیتی قرار میدهند.
تکنیک ساده اما اثرگذار است؛ انتخاب یک نام واقعی و اتصال آن به یک رخداد پرتنش و انتشار سریع پیش از هرگونه راستیآزمایی در فضای شتابزده شبکههای اجتماعی، اصلاح خبر معمولاً دیده نمیشود؛ اما تیتر اولیه چرا. کارشناسان میگویند این شیوه ترکیب «واقعیت ناقص» با «برداشت القایی» است؛ نه کاملاً دروغ، نه کاملاً راست. نتیجه اما روشن است: التهاب در افکار عمومی.
در ایلام، شهری که روابط اجتماعی هنوز رنگ همدلی و نزدیکی دارد، انتشار چنین اخباری موجی از پرسش و شایعه ایجاد میکند. خانوادهای که عزادار است، ناچار میشود همزمان با سوگ، از آبروی فرزندش دفاع کند.
یکی از بستگان یکی از متوفیان عادی میگوید: ما هنوز مراسم هفتم را برگزار نکرده بودیم که خبر در فضای مجازی پیچید. مجبور شدیم توضیح بدهیم که فوت ایشان هیچ ارتباطی با آن اتفاقات نداشته است. اینجاست که ماجرا فقط یک خطای خبری نیست؛ موضوع، امنیت روانی جامعه است.
رسانههایی مانند ایران اینترنشنال و شبکههای مشابه، بارها از سوی نهادهای رسمی به انتشار اخبار تأییدنشده متهم شدهاند. الگوی تکرارشونده چنین است؛ انتشار سریع خبر بدون ذکر منبع معتبر و استفاده از تصاویر احساسی و پیوند دادن هر حادثه عادی به یک بستر سیاسی و تقویت حس ناامنی و بیثباتی که در چنین فضایی، مخاطب با انبوهی از اخبار مواجه میشود که مرز میان حقیقت و روایت هدفمند را دشوار میکند.
کارشناسان رسانه تأکید دارند که انتشار اخبار جعلی، صرفاً تخلف حرفهای نیست؛ بلکه میتواند پیامدهای اجتماعی گستردهای داشته باشد؛ از افزایش نگرانی عمومی گرفته تا شکلگیری بدبینی فراگیر.در ماههای اخیر، بارها نسبت به تکنیکهای «جعل هویت»، «بازنشر بدون منبع» و «ترکیب تصاویر قدیمی با روایت جدید» هشدار داده شده است. اما سرعت انتشار محتوا در فضای مجازی گاهی از سرعت تکذیبها پیشی میگیرد.
قصه کشتهسازی، فقط درباره اعداد و اسامی نیست؛ درباره خانوادههایی است که ناخواسته وارد یک بازی رسانهای میشوند. درباره شهری که با هر خبر نادرست، لحظهای دچار اضطراب میشود. در جهانی که سرعت از دقت پیشی گرفته، شاید مهمترین سرمایه هر جامعه، هوشیاری جمعی باشد. خبر میتواند روشنگر باشد یا ملتهبکننده؛ مرز میان این دو، همان جایی است که حقیقت قربانی میشود یا حفظ.
انتهای پیام/