خبرگزاری تسنیم ـ علیرضا محمدلو*؛ در حالی که برخی ناظران از وضعیت دشوار یا حتی شکست نظامی راهبردی آمریکا و اسرائیل از ایران سخن میگویند، دونالد ترامپ همچنان با ادبیاتی پیروزمندانه از تحولات سخن میگوید و هر روز متغیر یا روایت تازهای برای تأکید بر «پیروزی» مطرح میکند. این پافشاری بر روایت پیروزی را میتوان بر اساس فراتحلیل مجموعهای از اسناد و مقالات معتبر داخلی و خارجی در مجموعهای از ملاحظات سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی توضیح داد.
حفظ هژمونی ابرقدرت؛ روایت پیروزی برای صیانت از تصویر آمریکا
بخش مهمی از قدرت ایالات متحده بر پایه تصویر جهانی و بِرَند آمریکا بهعنوان یک ابرقدرت تعیینکننده شکل گرفته است؛ تصویری که در فرهنگ سیاسی و حتی صنعت سرگرمی آمریکا نیز بازتولید میشود. عقبنشینی آشکار از این تصویر میتواند به تضعیف اعتبار ژئوپلیتیک واشنگتن منجر شود. از این منظر، اعلام پیروزی در شرایطی که واقعیت میدان پیچیدهتر است، ابزاری برای حفظ این تصویر هژمونیک تلقی میشود.
اقتصادِ روایتها؛ بازارهای مالی به «تصویر پیروزی» نیاز دارند!
اقتصاد آمریکا و بازارهای جهانی بهشدت نسبت به نشانههای ضعف یا شکست راهبردی واشنگتن حساساند. روایت شکست میتواند به بیثباتی بازارها و کاهش اعتماد سرمایهگذار ان بینجامد. در نتیجه، نمایش پیروزی میتواند کارکردی برای مدیریت انتظارات اقتصادی و حفظ ثبات روانی بازارها داشتهباشد.
مقاومت در برابر جهان چندقطبی؛ تلاش برای حفظ نظم تکقطبی
بسیاری از تحلیلگران معتقدند جهان در حال حرکت بهسوی ساختاری چندقطبی است. پذیرش شکست در یک منازعه مهم میتواند به تقویت روایت قدرتهای رقیب مانند چین و روسیه بینجامد و نشانهای از افول نظام تکقطبی تلقی شود. از این منظر، تأکید بر پیروزی بخشی از تلاش برای جلوگیری از تثبیت چنین روایتی در سطح جهانی است.
سیاست داخلی و سایه انتخابات؛ پیروزی به مثابه سرمایه انتخاباتی
نزدیک بودن انتخابات کنگره و پیامدهای سیاسی شکست در یک جنگ میتواند هزینههای سنگینی برای دولت مستقر داشتهباشد. در چنین شرایطی، روایت پیروزی میتواند به بسیج پایگاه سیاسی و کاهش فشارهای داخلی کمک کند تا به وداع زودهنگام از کاخ سفید منجر نگردد.
جنگ برای تغییر دستور کار؛ پوشش رسواییها در سایه بحران خارجی
در برخی تحلیلها به این نکته اشاره شده که برجستهسازی جنگ و تصویرسازی از پیروزی میتواند بهعنوان ابزاری برای تغییر دستور کار رسانهای و انحراف افکار عمومی از پروندههای جنجالی، از جمله ماجرای جزیره اپستین، عمل کند. در ادبیات سیاسی نیز بارها به این الگو اشاره شده که بحرانهای خارجی گاه برای پوشاندن بحرانهای داخلی به کار گرفته میشوند.
خروج بدون شکست؛ اعلام پیروزی بهعنوان راهبرد پایان جنگ
احتمال بعدی، نبود راهبرد خروج آبرومندانه از جنگ است. در شرایطی که مسیر خروج از یک منازعه بهصورت شفاف طراحی نشده باشد، اعلام پیروزی میتواند بهعنوان راهکاری نمادین برای پایان دادن به آن مطرح شود؛ نوعی «واقعیت برساخته» که قرار است پایان جنگ را در سطح روایت سیاسی تثبیت کند.
فشار لابیها و اطلاعات جهتدار؛ وقتی روایتها سیاست را هدایت میکنند
برخی تحلیلگران معتقدند این لابیهای صهیونیستی برای جلوگیری از شکست پروژههای راهبردی مورد نظر خود در ادامه دکترین صهیونیسم بینالملل، تصویری خوشبینانه و مبتنی بر اطلاعات گمراه کننده از تحولات جنگ به ترامپ منتقل میکنند تا او از ادامه مسیر یا از اصل ورود به جنگ پشیمان نشود و همکاری راهبردی با این پروژهها تداوم یابد.
هراس از قدرت نوظهور؛ پیامدهای ژئوپلیتیکی پذیرش شکست در برابر ایران
در برخی تحلیلها تأکید میشود که شکست در برابر ایران تنها یک شکست تاکتیکی تلقی نمیشود، بلکه میتواند بهمعنای تثبیت ایران بهعنوان یک قدرت نوظهور و تعیینکننده در خاورمیانه باشد؛ قدرتی که توان تبدیل شدن به قطب سیاسی-نظامی مهم در معادلات منطقهای و حتی بخشی از نظم در حال شکلگیری جهانی را دارد. از این منظر، پذیرش چنین شکستی پیامدهای ژئوپلیتیکی گستردهای خواهد داشت.
در مجموع، فراتحلیل اسناد و روایتهای رسانهای نشانمیدهد که تأکید بر «پیروزی» بیش از آنکه صرفاً بازتاب واقعیت میدان باشد، بخشی از جنگ روایتها و به تعبیر ژان بودریار یک حادِّ واقعیت در سطح سیاست داخلی، اقتصاد جهانی و رقابت ژئوپلیتیکی است؛ جایی که مدیریت ادراک عمومی و تصویرسازی سیاسی، گاه نقشی تعیینکننده در سرنوشت منازعات ایفا میکند.
*پژوهشگر و فعال رسانهای حوزه علمیه
انتهای پیام/