به گزارش روز پنجشنبه خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، امروز سوم اردیبهشت و در میانه هفته سلامت روان، میناب روز متفاوتی را تجربه میکند؛ شهری که هنوز داغ حادثه مدرسه «شجره طیبه» از چهرهاش پاک نشده، حالا شاهد افتتاح نخستین مرکز «سراج» شرق هرمزگان برای مداخلات روانی–اجتماعی است.
این همزمانی تصادفی نیست؛ یا دستکم اینطور به نظر نمیرسد. در سرزمینی که بیشتر درباره سلامت روان شعار شنیده، افتتاح چنین مرکزی درست وسط هفته سلامت روان، میتواند نشانهای باشد از اینکه آرامآرام پای عمل وسط میآید.
هفته سلامت روان؛ از شعار تا اقدام میدانی
هفته سلامت روان که از اول اردیبهشت آغاز شده، یادآوری میکند مراقبت از روان، همسنگ مراقبت از جسم است. سالهاست از ایجاد محیطهای امن، کنترل استرس، کاهش انگهای اجتماعی و تقویت مهارتهای زندگی گفته میشود. اما میناب در ماههای اخیر با نسخهای عینی و تلخ از این بحث روبهرو شده است.
وقتی موشک دشمن آمریکایی صهیونی، مدرسهای شجره طیبه میناب را هدف قرار میدهد و جان دانشآموزان را میگیرد، صحبت از «احساس امنیت» دیگر یک عبارت انتزاعی نیست؛ تبدیل میشود به زخم باز روی روان خانوادهها، معلمان و همکلاسیها.
بعد از حمله به مدرسه شجره طیبه و شهادت تعدادی از دانشآموزان و اهالی منطقه، تیم سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، با کمک هلالاحمر، بهزیستی و آموزشوپرورش، زودتر از بسیاری مواقع مشابه وارد میدان شد.
9 تیم آموزشدیده، بر اساس دستورالعملهای استاندارد، مداخلات روانی–اجتماعی را آغاز کردند و بنا بر گزارشها، تاکنون حدود 16 هزار نفر در این منطقه غربالگری شدهاند. این عدد، فقط یک آمار خشک نیست؛ تصویری است از وسعت موجی که حادثه بر روان شهر انداخته است.
سراج؛ مداخله پایدار یا فقط مسکن؟
با این حال، تجربه جهانی و داخلی نشان داده که مداخله در بحران، اگر به چند هفته حضور تیمها و چند جلسه مشاوره کوتاه محدود شود، بیشتر شبیه مسکّن است تا درمان. مرکز سلامت روانی اجتماعی جامعهنگر «سراج» در میناب، دقیقاً از این نقطه به بعد معنا پیدا میکند؛ جایی که قرار است بحران، از رویداد به فرآیند مراقبتتبدیل شود.
این مرکز، با حضور روانپزشک، روانشناس و مددکار اجتماعی و بهرهگیری از نیروهای محلی آموزشدیده، میخواهد امکان پیگیری و حمایت تخصصی از آسیبدیدگان را برای حداقل یک تا دو سال فراهم کند؛ یعنی چیزی فراتر از واکنش اولیه.
تکمیل زنجیره خدمات پایدار در شرق هرمزگان، اگر بهدرستی پیش برود، میتواند میناب را به یکی از نقاط مرجع در نقشه سلامت روان کشور تبدیل کند؛ نه بهخاطر حادثهای که رقم خورده، بلکه بهخاطر مدلی که برای ترمیم روانی آن طراحی میشود.
ضرورت پوشش بیمهای؛ از حرف تا عمل
همزمانی افتتاح سراج با هفته سلامت روان، یک پرسش اساسی را پررنگتر میکند: آیا سلامت روان را صرفاً در حد چند سخنرانی و پیام مناسبتی میخواهیم نگه داریم یا آمادهایم هزینههای واقعی آن را هم بپردازیم؟
واقعیت این است که سلامت روان، فقط با شعار و پوستر و کمپین درست نمیشود، بلکه زیرساخت، نیروی انسانی و از همه مهمتر حمایت مالی میخواهد.
امروز یکی از موانع جدی در مراجعه مردم به روانپزشک و روانشناس، هزینههای بالای این خدمات و ضعف یا نبود پوشش بیمهای مؤثر است. در شرایط اقتصادی فعلی، برای بسیاری از خانوادهها، اولویت دادن به درمان روانی، بهنوعی هزینه اضافه تلقی میشود؛ نه چون اهمیتش را نمیفهمند، بلکه چون توان پرداختش را ندارند.
اگر قرار است چنین مراکزی فقط روی کاغذ تأسیس نشوند و واقعاً به روی مردم باز باشند، نقش بیمهها تعیینکننده است. پوشش جدی خدمات روانپزشکی و روانشناسی توسط بیمههای پایه و تکمیلی، دیگر یک توصیه لوکس نیست؛ تبدیل به ضرورت شده است.
نگاه ویژه به شرق هرمزگان؛ نقش جامعه و ساختار
مسئولان حوزه سلامت در شرق هرمزگان، از جمله رئیس دانشکده علوم پزشکی و معاون بهداشتی دانشگاه، بارها به صراحت گفتهاند که میناب در حوزه سلامت روان نیازمند توجه ویژه است.
تجربه حوادث قبلی در استان مثل سانحه بندر شهید رجایی و آموزشهای مبنی بر شواهد برای روانشناسان هرمزگان، ظرفیتهایی است که میتواند این توجه را از سطح حرف بالاتر ببرد.
در کنار مرکز سراج، صحبت از برنامهریزی برای راهاندازی بخش اعصاب و روان نیز مطرح شده؛ اقدامی که اگر با پیگیری نماینده منطقه و حمایت سطح کلان همراه شود، میتواند به تقویت زیرساختهای سلامت روان در شرق استان منجر شود.
اما هرچقدر هم که ساختار رسمی تقویت شود، نباید فراموش کرد که سلامت روان، تنها در بیمارستان و مرکز درمانی شکل نمیگیرد. این هفته، بار دیگر یادآوری میکند که مراقبت از روان، از خانههای ما شروع میشود؛ از اینکه چطور با فرزندانِ درگیر سوگ حرف میزنیم، چطور به همسر و همکار مضطرب گوش میدهیم، و چقدر حاضر میشویم به جای قضاوت، فقط «کنار هم» باشیم. یک گفتوگوی ساده، یک گوش شنوا، یا حتی یک حضور آرام در کنار کسی که حادثه را از نزدیک لمس کرده، گاهی نقطه آغاز تغییر در حال و روز اوست.
احترام به قربانیان؛ مسئولیت پایدار
حرکت مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت که در بدو ورود به میناب برای افتتاح مرکز سراج، به گلزار شهدای دانشآموز رفت و به آنها ادای احترام کرد، از یک سو یادآوری نمادین ارزش این جانهای از دسترفته است؛ اما معنای عمیقتر آن زمانی شکل میگیرد که این احترام، با تعهد به تأمین منابع، حمایت از تیمهای میدانی و پیگیری اصلاح سیاستهای بیمهای همراه شود. احترام واقعی به قربانیان، در نهایت خود را در نوع مراقبتی نشان میدهد که از بازماندگان و نسل بعدی صورت میگیرد.
میناب امروز روی نقشه سلامت روان کشور برجسته شده؛ نه صرفاً بهخاطر حادثهای که پشت سر گذاشته، بلکه بهخاطر فرصتی که اکنون برای ساختن الگویی متفاوت پیش رویش قرار دارد.
اگر این فرصت جدی گرفته شود، سراج میتواند فراتر از یک مرکز تازهتأسیس، به چراغی برای بازتعریف نسبت ما با سلامت روان تبدیل شود؛ نسبتی که دیگر بر شعار تکیه ندارد، بلکه بر مسئولیت مشترک، سرمایهگذاری واقعی و حمایت مستمر استوار است.
انتهای پیام/7558