به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها اغلب شبکههای تلویزیونی، روزنامهها و سایتهای خبری در ترکیه، درباره شهرداریهای شهرهای بزرگ صحبت میکنند. البته گزارشهای خبری و میزگردهای تلویزیونی، حول موضوعاتی مانند کیفیت خدمات شهرداریها، فساد مالی و مسائلی از این دست نیست و غالباً جنبه سیاسی دارد. چرا که هر چند وقت یک بار، یک شهردار تصمیم میگیرد حزب خود را تغییر دهد.
چنین چیزی به این معنی است که یک شهرداری مهم به عنوان یک قلعه سیاسی – مالی – اجتماعی و فرهنگی، به یک باره تماماً از دست یک حزب بیرون میآید به حزب دیگری منتقل میشود. برخی از ناظران سیاسی در ترکیه، غالباً این موضوع را از منظر «اخلاق سیاسی» و «فرهنگ سیاسی» ارزیابی میکنند و معتقدند که تغییر ناگهانی یک حزب، به معنی کمرنگ شدن ارزش اخلاقی مهمی به نام «وفاداری حزبی و تشکیلاتی» در فضای سیاسی ترکیه است.
با این حال، تحلیلگران کارکشته و زبده، صرفاً به ارزیابی اخلاقی اکتفا نمیکنند و میگویند: پشت استعفای هر شهردار از یک حزب و پیوستن او به حزب حاکم، اسرار مالی، اخلاقی و فشارها و پیامهای پنهان وجود دارد.
طی چند ماه گذشته، چند شهردار شهرهای کلان و مهم ترکیه، ضمن اعلام استعفا از حزب جمهوری خلق، به حزب عدالت و توسعه پیوستند و مخالفین اردوغان، به اصطلاح گیمرها، خون قابل توجهی از دست دادند.
با این حال، سلسله وقایع استعفا همچنان ادامه دارد و در تازهترین موارد، گفته شده که دو شهردار دیگر نیز گوشی تلفن همراه خود را خاموش کرده و به تماسهای مکرر مقامات حزبی خود پاسخ نمیدهند و شواهد نشان میدهد که آنان هم در حال آماده شدن برای پیوستن به حزب اردوغان هستند.
روزنامه نگاران و خبرنگاران ترکیه، درباره صحت این موضوع از عمر چلیک معاون اردوغان و سخنگوی حزب عدالت و توسعه توضیح خواستند. او با لحنی پیروزمندانه، به دادن چنین پاسخ کوتاهی اکتفا کرد: «اخبار مربوط به این دست از تحولات سیاسی را از طریق رسانهها دنبال کنید».
عمر چلیک در حالی این اظهارات را بیان کرده که بسیاری از تحلیلگران سیاسی در ترکیه میگویند: اردوغان با تشکیل یک کمیته ویژه در حزب عدالت و توسعه، از آنها خواسته سراغ شهرداران همه احزاب مخالف بروند و آنها را برای پیوستن به حزب حاکم، اقناع کنند. این کمیته ویژه، برای اقناع شهراران مخالف، از ابزارهای متعددی استفاده میکند. به برخی از آنها وعدههای مالی هنگفت و امتیازات مالی داده میشود و به برخی دیگر نیز میگویند: ممکن است اطلاعات فساد مالی و اخلاقی شما سر از رسانه دربیاورد. در نتیجه شهردار مزبور تحت فشار روانی قرار میگیرد و ناچار میشود استعفا دهد. چرا که همزمان با تهدید، چنین پیامی نیز دریافت کرده است: اگر به حزب ما ملحق شوی، مورد محافظت قرار خواهی گرفت و هیچ محکمهای نخواهد توانست علیه تو اقدامی انجام دهد.
خانم چرچی اوغلو، شهردار کلانشهر آیدین ترکیه، از نمونههای روشن این عملیات محرمانه، برای تصاحب شهرداری بود. زمانی که کمیته حزب حاکم با او تماس گرفت و اطلاعات مربوط به فساد مالی گسترده همسرش را رو کرد، او تنها چاره کار را در آن دید که به حزب عدالت و توسعه بپیوندد و اتفاقاً خود اردوغان نشان ویژه حزب حاکم را در یک مراسم به او اهدا کرد.
معضل ارتکاب رفتار اخلاقی در استعفای یک شهردار، به این شکل تبیین شده است: وقتی که یک حزب، از میان چندین داوطلب، فردی را به عنوان نامزد انتخابات شهرداری در یک حوزه معرفی میکند، تمام امکانات مالی خود را به میدان میآورد و با بسیج هواداران و کادرهای حزبی، راه را برای پیروزی او هموار میکند. در نتیجه او اخلاقاً آزاد نیست پس از استفاده از این امکانات و پشتیبانی حزبی، پس از رسیدن به کرسی شهرداری، به حزب دیگری بپیوندد.
به طور معمول، وقتی که یک شهردار که از حزب خود استعفا داده و به حزب دیگری میپیوندد، در شهر محل خدمت، مورد انتقاد قرار گرفته و منفور میشود و تا مدتها نمیتواند با خیال راحت، به روال سابق در انظار عمومی ظاهر شود. اما با این حال، زمانی که پای امتیازات مالی کلان یا ترس از افشاگری در میان باشد، اصطلاحاً ناچار میشوند پیه چنین اقدامی را به تن خود بمالند.
چرا شهرداری مهم است؟
قبلاً پارلمان ترکیه دارای 550 کرسی بود. اما همزمان با افزایش جمعیت در 81 استان ترکیه، تعداد کرسیها نیز به 600 کرسی افزایش یافت. در هر انتخابات سراسری، دست کم 8 حزب اصلی بزرگ و بیش از 28 حزب کوچک، حتی برای تصاحب یک کرسی، به سختی با هم رقابت میکردند و در این مسیر، پولهای زیادی خرج میشد و کمپینهای انتخاباتی و تبلیغاتی بزرگی به راه انداخته میشد. چرا که پارلمان، قدرتمندترین نهاد سیاسی در ترکیه بود و چندین حزب ترکیه، حتی با تصاحب 1 کرسی از 550 کرسی پارلمان، آن را به عنوان یک دستاورد بزرگ و یک پیروزی قابل تحسین، قلمداد میکردند.
ولی حالا سیستم سیاسی ترکیه تماماً دگرگون شده و پارلمان، قدرت و اهمیت خاصی ندارد. حالا در نظام ریاستی ترکیه، شخص رئیس جمهور همه کاره است، بخش قابل توجهی از دادستانها و قضات پیرو خواستههای دولت هستند و پارلمان نیز عملاً نه نقش نظارتی دارد و نه جایگاهی برای تغییر ارقام بودجه و اعتبارات.
ولی شهرداریها، چندین امتیاز بزرگ دارند که آنها را برای همه احزاب ترکیه به بازوان سیاسی قدرتمندی تبدیل میکنند. اول این که شهردار اختیارات بالایی برای صرف اعتبارات، تخصیص بودجه و استخدام افراد دارد، دوم این که میتواند درآمد شهر و تخصیص امکانات مختلف در حوزههای فرهنگی، عمرانی و سایر بخشها را به نحوی مدیریت کند که به نفع حزب پشتیبان شهردار باشد و زمینه پیروی مردم از سیاستهای حزب را به وجود بیاورد.
در چنین شرایطی، یک شهرداری، عملاً جای یک شاخه استانی و شهرستانی حزب را میگیرد و میتواند تاثیر به سزایی در شکست و پیروزی احزاب داشته باشد.
به همین خاطر، حالا علاوه بر حزب حاکم، دیگر احزاب ترکیه نیز برای فتح شهرداریها با همدیگر رقابت میکنند. به ویژه وقتی در کل 81 استان ترکیه، تنها 30 شهرداری موسوم به «کلانشهر» وجود دارد، احزاب تمایل دارند حتماً یک یا چند شهرداری کلانشهر را هم در اختیار بگیرند. چرا که کلانشهرها بودجه و اعتبارات ویژه دارند و از این گذشته، بنا بر اهمیت معادلات جمعیتی، شهرداری کلانشهرهای مهمی مانند استانبول، آنکارا، ازمیر، آدانا، قونیه و چند شهر دیگر، حتی معادلات انتخابات سراسری پارلمان و ریاست جمهوری را نیز تغییر میدهند و پیروزیهای مکرر حزب جمهوری خلق در کلانشهرهایی مانند استانبول، آنکارا، ازمیر، آنتالیا، آدانا، بورسا و آیدین، در چند سال گذشته روند افول و تضعیف حزب اردوغان را شتاب بخشیده است.
از «شکنجه چینی» تا گاف عجیب پسر اردوغان
حزب عدالت و توسعه در دو دوره اخیر انتخابات شهرداریهای ترکیه در هر دو دوره 2019 و 2024 میلادی، شکستهای سنگینی متحمل شد. به همین خاطر، کمیته ویژه حزب عدالت و توسعه برای اقناع شهرداران به استعفا از حزب خود و پیوستن به حزب حاکم، با این فرمول شکل گرفت: «حالا که در خود صحنه انتخابات امکان پیروزی وجود ندارد و رای دهندگان را نمیتوان اقناع کرد، میتوان نتیجه انتخابات را دور زد و شهردار پیروز را اقناع کرد».
رسانههای ترکیه میگویند، در هفتههای اخیر، تماسهای متعدد برای اقناع چندین شهردار دیگر از احزاب مخالف آغاز شده و این احتمال وجود دارد که حزب جمهوری خلق، باز هم چند شهردار مهم خود را از دست دهد.
مراد یتکین از تحلیلگران مشهور ترکیه، این روند را به «شکنجه چینی» تشبیه کرده است. این همان شکنجه مشهوری است که در آن، به صورت متناوب اما بدون نظم، بر روی پیشانی فرد شکنجه شده در چین، قطرات آب سرد چکانده میشد. این حرکت به ظاهر ساده؛ تنها در عرض چند ساعت یا نهایتاً چند روز، باعث میشد که پوست محل چکیدن آب رفته رفته خراش داده شود و اثر روانی آن، باعث زوال عقل و تسلیم شدن فرد شود.
یتکین میگوید: «آکپارتی با همین روش شکنجه چینی به اعمال فشار بر حزب جمهوری خلق ادامه میدهد و احتمالاً باز هم شهرداران دیگری را هم وادار به استعفا خواهد کرد. من از یکی از مقامات حزب پرسیدم: چرا چنین آدمهایی را انتخاب کردید؟ چرا نامزدهای نهایی را از بین افرادی انتخاب نکردید که در برابر اعطای امتیاز مالی اغوا نشوند و اهل فساد هم نباشند که بعدها در برابر تهدید به این شکل کوتاه بیایند. پاسخ او چنین بود: مراد بیگ! اگر شما هم به جای اوزگور اوزل به عنوان رهبر حزب انتخاب میشدید و مدت کوتاهی پس از آغاز فعالیت به عنوان رهبر حزب، وارد رقابت انتخاباتی سال 2024 میشدید، برای تعیین نامزدهای نهایی شهرداریها، سراغ افرادی میرفتید که از پیروزی آنها اطمینان بالایی داشته باشید. ما در آیدین، فردی بهتر از خانم چرچی اوغلو پیدا نکردیم. در آفیون، فردی بهتر از خانم بورجو ندیدیم و در اوشاک هم کسی قدرتمندتر از اوزکان نیافتیم».
مراد یتکین در ادامه به این اشاره کرده که حالا بورجو کوکسال در آفیون قرهحصار نیز به حزب حاکم میپیوندد و اوزکان یالیم شهردار بازداشتشده اوشاک نیز پس از بازجویی، به شرط بهرهمند شدن از تخفیف مجازات ویژه اعتراف کنندگان، حاضر شده علیه حزب جمهوری خلق حرف بزند.
از دیگر سو، محی الدین بوجک، شهردار کلانشهر آنتالیا و پسرش نیز، برای رهایی از اتهامات فساد مالی، حاضر شدهاند اتهامات سنگینی علیه حزب خود مطرح کنند.
عاکف بکی از تحلیلگران مشهور ترکیه که روزگاری به عنوان یکی از مشاورین نزدیک اردوغان خدمت میکرد و حالا به صف منتقدین او پیوسته، درباره ابعاد کثیف رقابت پنهانی احزاب در ترکیه میگوید: «بورجو کوکسال، شهردار آفیون هم قرار است به حزب عدالت و توسعه بپیوندد. روند کار یکسان است و الگو و چرخه معمول، دوباره در حال اجراست. او در پرونده رشوه 700 میلیون لیرهای، از رسوایی مالی میترسد و وقتی مورد فشار قرار گرفته، ناچار شده تسلیم شود و استعفا دهد. مکانیسم کار این است: شما در انتخابات، به یک حزب میبازید و یک شهرداری را از دست میدهید. اما پس از انتخابات، میتوانید به آسانی با ابزار پول و تهدید، آن را پس بگیرید! ولی دور زدن قانون و دموکراسی، تضعیف آنها و بیمعنی کردن صندوق رأی، فرقی با بریدن شاخهای که برای سیاست روی آن نشستهاید، ندارد».
عاکف بکی در ادامه میگوید: «آکپارتی همین کار را با شهرداران خودش هم کرد. وقتی که مخالفین، قصد داشتند علیه قدیر توپباش و ادیپ اوغور اتهام فساد مالی مطرح کنند، حزب حاکم از ترس شکست در محاکمه، سریعاً هر دو آنها را برکنار و افرادی از حزب خود را به جایشان منصوب کرد. نتیجه چه شد؟ هر دو از غصه دق کردند و مردند! اما از این به بعد چه باید کرد؟ تصور میکنم حزب عدالت و توسعه، میخواهد به همان فرمولی عمل کند که در مصاحبه اخیر بلال اردوغان پسر رئیس جمهور به آن اشاره شد. او درباره تلاش حزب عدالت و توسعه برای گرفتن رای از همه اقشار جامعه گفت: ما به عنوان کادرهای حزب عدالت و توسعه، باید مردم را دوباره به دست آوریم. دوستان! یادتان باشد. رئیس جمهور ما، رجب طیب اردوغان، در سال 1989 میلادی حتی از یک فاحشه خانه هم رأی خواست. پس باید تلاش کنید از همه رای بگیرید».
این سخن فرزند رئیس جمهور ترکیه بازتاب وسیعی در فضای مجازی و رسانه ها داشت و فعالان سیاسی، آن را به عنوان مصداق روشن عملگرایی آکپارتی توصیف کردند.
انتهای پیام/