به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، استان اصفهان، با تداوم کاهش بارشها و افزایش مصرف آب، با کمبود شدید منابع آبی مواجه شده است. زایندهرود، که روزگاری شاهرگ حیات این استان بود، اکنون در بسیاری از نقاط خود خشکیده و نیاز فوری به راهکارهای جامع و پایدار دارد.کمبود منابع آب در اصفهان به یکی از چالشهای جدی توسعه پایدار این استان تبدیل شده است.
کاهش محسوس بارندگیها طی سالهای اخیر، برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی، افزایش جمعیت و توسعه صنعتی و کشاورزی، فشار مضاعفی بر زایندهرود وارد کرده و این رودخانه حیاتی را با بحران مواجه ساخته است. زایندهرود که در گذشته نه تنها منبع تأمین آب شرب و کشاورزی بود، بلکه نقشی فرهنگی و اجتماعی نیز در زندگی مردم استان داشت، حالا در بخشهای گستردهای از مسیر خود خشک یا جریان آن بسیار کم شده است.
در سالهای اخیر، مسئولان استانی و ملی تلاشهای مختلفی برای مدیریت منابع آب و کاهش فشار بر زایندهرود انجام دادهاند، اما بدون اجرای برنامههای یکپارچه و مبتنی بر دادههای علمی، این اقدامات نتوانسته است به شکل پایدار مشکل کمبود آب را حل کند. احیای زایندهرود نیازمند ترکیبی از سیاستهای کوتاهمدت و بلندمدت است. از اصلاح شیوههای آبیاری کشاورزی و بازچرخانی فاضلاب تا مدیریت مصرف صنعتی و اجرای طرحهای حفاظت از منابع آب زیرزمینی.
یکی از مهمترین موانع احیای زایندهرود، استفاده غیرکارشناسی و برداشت غیرمجاز از منابع آبی است. سالانه میلیونها مترمکعب از آبهای زیرزمینی و حتی آب رودخانه برای مصارف غیرضروری و بدون برنامه دقیق مصرف میشود. این مسئله نه تنها کیفیت آب را کاهش میدهد، بلکه اکوسیستمهای طبیعی پیرامون رودخانه را نیز تهدید میکند.
کارشناسان تأکید دارند که کنترل برداشتها و اعمال مقررات سختگیرانه، همراه با فرهنگسازی در میان مردم و کشاورزان، یکی از الزامات احیای پایدار زایندهرود است.همچنین توجه به مدیریت سیلابها و ذخیرهسازی آب در فصول پربارش، به عنوان راهکاری بلندمدت، میتواند بخشی از نیازهای آبی استان را در فصول خشک تأمین کند. ساخت سدها و مخازن کنترلشده، به همراه شبکههای مدرن انتقال آب و سیستمهای پیشرفته پایش مصرف، میتواند از هدررفت آب جلوگیری کند و به احیای رودخانه کمک کند.
طرحهای مشارکتی محلی و ایجاد همگرایی میان دولت، بخش خصوصی و جوامع محلی نیز اهمیت ویژهای دارد. بدون همکاری و مشارکت مردم و بهرهبرداران، هرگونه برنامه فنی و مدیریتی با محدودیتهای جدی مواجه خواهد شد. به همین دلیل، آموزشهای عمومی، اطلاعرسانی و تشویق به مصرف بهینه آب، بخش جداییناپذیر از برنامه احیای زایندهرود است.
در نهایت، احیای زایندهرود تنها یک موضوع محیط زیستی نیست؛ بلکه پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گستردهای دارد. خشک شدن این رودخانه میتواند معیشت کشاورزان و صنایع وابسته به آب را به خطر بیندازد و سلامت اکوسیستمهای طبیعی منطقه را تهدید کند. برنامهریزی دقیق، استفاده از فناوریهای نوین، اجرای مقررات و همکاری مردم و مسئولان، همه از جمله ضرورتهایی است که میتواند زایندهرود را دوباره به جریان طبیعی خود بازگرداند و اصفهان را از بحران شدید کمآبی نجات دهد.
زایندهرود، نماد زندگی و هویت اصفهان، هنوز فرصت احیا دارد، اما این فرصت محدود است و نیازمند تصمیمگیریهای فوری، علمی و متوازن است. اگر برنامهریزی و اقدام درست صورت نگیرد، خطر خشک شدن کامل رودخانه و پیامدهای جبرانناپذیر آن، بیش از پیش نزدیک خواهد شد. احیای زایندهرود، پیش از هر چیز، نیازمند اراده ملی و مشارکت همهجانبه جامعه است.
یادداشت از: مرتضی مهدیزاده، فعال رسانهای
انتهای پیام/