به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران همزمان با فشارهای خارجی، تحریمهای اقتصادی، جنگ روانی رسانهای و تحولات پیچیده منطقهای مواجه است، مفهوم «ایران قوی» بیش از هر زمان دیگری در ادبیات سیاسی و راهبردی کشور برجسته شده است. این مفهوم، صرفاً به قدرت نظامی محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از مؤلفهها از جمله اقتدار ملی، توان دفاعی، حضور مردم، خوداتکایی، پیشرفت علمی، انسجام داخلی و پیوند ملت با رهبری را در بر میگیرد.
اکبر رنجبرزاده، نماینده مردم اسدآباد در مجلس شورای اسلامی، در این گفتوگوی تفصیلی، به تشریح ابعاد مختلف این مفهوم پرداخته و از مهمترین پایههای قدرت جمهوری اسلامی، الزامات حفظ بازدارندگی، نقش مردم و وظایف مسئولان در شرایط کنونی سخن گفته است.
آنچه در ادامه میخوانید مشروح این گفتوگو است:
تسنیم: وقتی از «ایران قوی» سخن میگویید، دقیقاً از چه مفهومی صحبت میکنید و این قدرت بر چه پایههایی استوار است؟
رنجبرزاده: وقتی از «ایران قوی» سخن میگوییم، منظور یک عبارت تبلیغاتی یا یک شعار مقطعی نیست، بلکه از یک واقعیت ریشهدار و ماندگار حرف میزنیم که در طول سالهای پس از انقلاب اسلامی شکل گرفته، تثبیت شده و امروز در عرصههای مختلف خود را نشان میدهد. ایران قوی یعنی کشوری که قدرتش به یک عامل محدود نیست و از مجموعهای از مؤلفههای پایدار و درهمتنیده بهره میبرد.
نخستین پایه این قدرت، اقتدار ملی است؛ اقتداری که از استقلال، اراده سیاسی، قدرت تصمیمگیری و ایستادگی در برابر فشارها ناشی میشود. در کنار آن، نیروهای مسلح مقتدر و جانبرکف قرار دارند که با روحیه ایثار، آمادگی و اعتقاد، از کشور صیانت میکنند. اما ماجرا فقط به اینجا ختم نمیشود. بخش مهمی از این قدرت به حضور مردم بازمیگردد. اگر مردم در صحنه نباشند، هیچ ساختار قدرتی پایدار نمیماند. ملت ایران در بزنگاههای مختلف نشان داده است که پشت کشور، انقلاب و نظام خود میایستد و همین همراهی، یکی از بزرگترین سرمایههای جمهوری اسلامی است.
از سوی دیگر، خوداتکایی، نبوغ علمی، ظرفیتهای بومی، توان نخبگان و پیوند ملت با رهبری، از دیگر ارکان ایران قوی هستند. ما در شرایطی به این سطح از اقتدار رسیدهایم که با تحریمها، تهدیدها و دشمنیهای فراوان مواجه بودهایم. بنابراین این قدرت، یک قدرت وارداتی یا متکی به بیرون نیست، بلکه برخاسته از درون کشور، از ظرفیتهای ملی و از باور عمیق مردم و مسئولان به تواناییهای داخلی است.
تسنیم: نقش نیروهای مسلح را در شکلگیری و تثبیت این اقتدار چگونه ارزیابی میکنید؟
رنجبرزاده: بدون تردید، نیروهای مسلح یکی از ارکان اصلی قدرت جمهوری اسلامی ایران هستند. امنیت، عزت و بازدارندگی یک کشور در جهان امروز بدون پشتوانه دفاعی قابل اتکا تضمین نمیشود. نیروهای مسلح ایران طی سالهای گذشته نشان دادهاند که صرفاً یک ساختار رسمی نظامی نیستند، بلکه مجموعهای برخوردار از ایمان، تعهد، تجربه، آمادگی و روحیه ایثار هستند که در حساسترین مقاطع از کشور دفاع کردهاند.
ویژگی مهم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی این است که اقتدار آنها فقط از تجهیزات یا سازمان رزم ناشی نمیشود، بلکه روحیه شهادتطلبی، باور اعتقادی، وفاداری به آرمانهای انقلاب و آمادگی برای جانفشانی، عنصر اصلی در قدرت آنهاست. همین مسئله توان دفاعی ایران را از بسیاری از ارتشهای کلاسیک دنیا متمایز میکند. در بسیاری از کشورها ممکن است امکانات نظامی وجود داشته باشد، اما آن پیوند عمیق میان ایمان، انگیزه و مأموریت ملی کمتر دیده میشود.
نکته مهم دیگر این است که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی صرفاً برای دفاع منفعلانه آماده نیستند، بلکه در صورت بروز تهدید، توان پاسخ قاطع و متناسب را نیز دارند. دشمن باید بداند که هرگونه تعرض به ایران، با هزینهای سنگین همراه خواهد بود. همین شناخت و محاسبه، بخش مهمی از بازدارندگی ایران را شکل میدهد و یکی از ستونهای اصلی «ایران قوی» به شمار میرود.
تسنیم: برخی تصور میکنند قدرت ایران فقط در بُعد نظامی خلاصه میشود. آیا این برداشت را درست میدانید؟
رنجبرزاده: خیر، به هیچ وجه. یکی از خطاهای رایج در تحلیل قدرت ایران این است که آن را فقط با شاخصهای نظامی میسنجند، در حالی که قدرت جمهوری اسلامی یک قدرت چندبعدی است. توان دفاعی و نظامی بدون تردید یکی از ارکان مهم این قدرت است، اما همه آن نیست. آنچه ایران را در معادلات منطقهای و جهانی به جایگاهی قابل توجه رسانده، ترکیبی از چند عامل مهم است؛ از جمله حضور مردم، ظرفیتهای علمی و فناورانه، استقلال سیاسی، انسجام اجتماعی و اراده ملی برای حفظ استقلال کشور.
اگر کشوری فقط به ابزار نظامی تکیه کند اما پشتوانه مردمی نداشته باشد یا در حوزه علم و فناوری وابسته باشد، قدرت آن پایدار نخواهد بود. جمهوری اسلامی ایران در سالهای گذشته تلاش کرده قدرت خود را در ابعاد مختلف تقویت کند؛ از پیشرفتهای علمی و صنعتی گرفته تا توسعه فناوریهای دفاعی و افزایش ظرفیتهای انسانی و ملی. همین ترکیب از عوامل است که باعث شده ایران در برابر فشارهای گسترده خارجی همچنان ایستادگی کند و حتی در برخی حوزهها دستاوردهای قابل توجهی داشته باشد.
در واقع، قدرت ایران تنها در سلاح و تجهیزات خلاصه نمیشود. قدرت واقعی ما در این است که ملت در صحنه است، نخبگان کشور فعالاند، نیروهای مسلح آمادهاند، رهبری راهبرد روشن ارائه میکند و ظرفیتهای داخلی کشور در مسیر پیشرفت به کار گرفته میشود. این مجموعه است که «ایران قوی» را معنا میکند.
تسنیم: خوداتکایی و پیشرفت علمی چه سهمی در این منظومه قدرت دارند؟
رنجبرزاده: خوداتکایی یکی از پایههای اصلی قدرت ایران محسوب میشود. تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که هر جا به توان داخلی تکیه کردهایم، موفقتر بودهایم. تحریمها در ظاهر با هدف تضعیف کشور طراحی شدند، اما در بسیاری از حوزهها موجب شدند ظرفیتهای داخلی فعال شود و کشور به سمت استقلال بیشتر حرکت کند.
امروز در حوزههای مختلف علمی، فناوری، صنعتی و دفاعی شاهد پیشرفتهایی هستیم که بخش قابل توجهی از آنها نتیجه همین رویکرد خوداتکایی است. زمانی بسیاری از فناوریها برای ایران دستنیافتنی تصور میشد، اما دانشمندان، متخصصان و نخبگان ایرانی توانستند با تلاش و خلاقیت، این موانع را پشت سر بگذارند. این مسئله نشان میدهد که اگر کشوری به سرمایه انسانی خود اعتماد کند، میتواند محدودیتها را به فرصت تبدیل کند.
بنابراین خوداتکایی فقط یک شعار نیست، بلکه یک راهبرد عملی برای حفظ استقلال، افزایش قدرت ملی و بیاثر کردن فشارهای بیرونی است. هر چه وابستگی کشور کمتر و اتکا به توان داخلی بیشتر شود، قدرت ایران نیز پایدارتر و عمیقتر خواهد شد.
تسنیم: در شرایط کنونی منطقه، بازدارندگی دفاعی ایران را چگونه تعریف میکنید و آن را تا چه اندازه مؤثر میدانید؟
رنجبرزاده: بازدارندگی دفاعی یکی از مهمترین عناصر امنیت ملی هر کشوری است و برای ایران نیز این موضوع اهمیت ویژهای دارد، زیرا کشور ما در منطقهای قرار گرفته که همواره با رقابتهای قدرت، تهدیدهای امنیتی و تحولات پیچیده مواجه بوده است. جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته تلاش کرده با تقویت توان دفاعی و توسعه فناوریهای بومی، سطحی از بازدارندگی ایجاد کند که هرگونه اقدام خصمانه علیه کشور با محاسبه هزینههای سنگین همراه باشد.
بازدارندگی به این معنا نیست که کشوری به دنبال جنگ باشد؛ بلکه دقیقاً برعکس، هدف آن جلوگیری از جنگ است. وقتی دشمن بداند که تعرض به ایران با پاسخ جدی، مؤثر و پرهزینه مواجه خواهد شد، طبیعتاً در محاسبات خود تجدیدنظر میکند. از این منظر، تقویت توان دفاعی نهتنها تهدیدزا نیست، بلکه ابزاری برای حفظ امنیت، جلوگیری از تعرض و تثبیت صلح است.
ایران امروز در موقعیتی قرار دارد که توان دفاعی آن تنها محدود به واکنشهای کلاسیک نیست، بلکه بر پایه آمادگی، تجربه، فناوری بومی و اراده ملی تعریف میشود. همین مؤلفهها موجب شدهاند کشور از قدرت بازدارندگی قابل توجهی برخوردار باشد و دشمنان نتوانند با سهولت درباره اقدام علیه ایران تصمیمگیری کنند.
تسنیم: در همین چارچوب، دکترین دفاعی جمهوری اسلامی درباره سلاح هستهای چیست؟
رنجبرزاده: جمهوری اسلامی ایران از ابتدا موضع روشنی درباره سلاح هستهای داشته است. بر اساس مبانی اعتقادی، اخلاقی و همچنین فتوای رهبر معظم انقلاب، تولید و استفاده از سلاح هستهای در دکترین دفاعی ایران جایی ندارد. نگاه جمهوری اسلامی این است که چنین سلاحهایی به دلیل ماهیت کشتار جمعی و آثار گسترده انسانی، اخلاقی و زیستمحیطی، نمیتواند مبنای امنیت پایدار باشد.
در عین حال، رد سلاح هستهای به معنای ضعف دفاعی نیست. جمهوری اسلامی ایران توانسته با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، توسعه فناوریهای بومی و ارتقای قدرت دفاعی متعارف، سطحی از بازدارندگی ایجاد کند که بدون نیاز به سلاحهای کشتار جمعی نیز بتواند امنیت کشور را تضمین کند. ما باور داریم که سلاحهای هستهای نه تنها از نظر اخلاقی ناپذیرفتنی هستند، بلکه از نظر استراتژیک نیز راهکاری ناپایدار برای امنیت محسوب میشوند. ایران با داشتن ظرفیتهای موشکی، سیستمهای دفاعی پیشرفته و آمادگی عملیاتی، نشان داده است که میتواند با ابزارهای غیرهستهای نیز قدرت بازدارندگی مؤثری ایجاد کند. این رویکرد، هم با اصول اسلامی هماهنگ است و هم با واقعیتهای جهان امروز.
تسنیم: در شرایطی که آتشبس یا تنشزدایی در منطقه مطرح میشود، «ایران قوی» چگونه خود را حفظ میکند؟
رنجبرزاده: این یک نکته کلیدی است. برخی فکر میکنند در دوران آتشبس یا کاهش تنش، نیاز به قدرت کاهش مییابد، اما واقعیت این است که همین دورهها فرصتی استراتژیک برای تقویت قدرت محسوب میشود. ایران در سالهای گذشته نشان داده است که حتی در شرایط آتشبس، نه تنها توان خود را حفظ کند، بلکه آن را افزایش دهد. این یک سیاست بلندمدت و هوشمندانه است.
در دوران آتشبس، ایران به توسعه ظرفیتهای دفاعی، افزایش تولید موشکها، تقویت سیستمهای هوشمند دفاعی و ارتقای آمادگی نیروهای مسلح ادامه داده است. همین امر باعث شده که در صورت بازگشت تنش، کشور در موقعیتی قویتر قرار داشته باشد. این منطق ساده است: هرچه در زمان صلح قویتر شویم، در زمان جنگ امنیت بیشتری خواهیم داشت.
همچنین، در دوران آتشبس، تمرکز بر خوداتکایی و پیشرفت علمی بیشتر میشود. زیرا وقتی فشارهای خارجی کاهش مییابد، فرصت بهتری برای تقویت زیرساختهای داخلی و توسعه ظرفیتهای ملی فراهم میشود. این روند، ایران را از وابستگیهای خارجی رهایی داده و قدرت کشور را در هر شرایطی تضمین میکند.
تسنیم: ستونهای اصلی قدرت ایران را چگونه تعریف میکنید و چه نقشی در پایداری نظام دارند؟
رنجبرزاده: قدرت ایران بر پایه چند ستون اصلی استوار است که همگی با یکدیگر در ارتباطاند. نخستین ستون، احساس ملی و انسجام داخلی است. وقتی ملت ایران در برابر چالشها با هم همبستگی داشته باشند، هیچ قدرت خارجی نمیتواند به راحتی درون کشور را به هم بزند. دومین ستون، نیروهای مسلح مقتدر و وفادار هستند که با آمادگی دائمی و روحیه ایثار، خط دفاع اول کشور محسوب میشوند.
سومین ستون، خوداتکایی و استقلال اقتصادی است. وابستگی به خارج، دروازه ورود فشارهای سیاسی است. بنابراین، تقویت تولید داخلی، ظرفیتهای علمی و فناوری، و کاهش وابستگی به واردات، از اولویتهای استراتژیک ایران است. چهارمین ستون، پیوند عمیق ملت با رهبری است. این پیوند، اطمینان میدهد که قدرت ملی هدایتشده و در مسیر درستی قرار دارد.
در نهایت، خلاقیت و نوآوری ملی نیز ستون دیگری از قدرت ایران است. دانشمندان، نخبگان و جوانان کشور، با وجود محدودیتها، توانستهاند در حوزههای مختلف علمی، فناوری و دفاعی دستاوردهای چشمگیری داشته باشند. این ستونها با هم، ایران را به یک قدرت منطقهای و جهانی تبدیل کردهاند که در برابر بحرانها مقاومت میکند.
تسنیم: در پایان، چه پیامی به مردم و مسئولان دارید؟
رنجبرزاده: برای مردم، پیام این است که انسجام، حضور در صحنه و حمایت از نظام، همچنان یک وظیفه ملی است. بدون پشتوانه مردمی، هیچ ساختار قدرتی پایدار نخواهد بود. همچنین، امیدوارم مسئولان با توجه به مشکلات معیشتی و انتظارات مردم، بیش از پیش به اجرای عدالت، رفع نابرابری و تقویت ظرفیتهای داخلی توجه کنند. اینها همان مولفههایی هستند که قدرت ایران را تقویت میکنند و از آینده کشور مراقبت میکنند.
در نهایت، «ایران قوی» فقط یک عبارت نیست، بلکه یک راهبرد جامع برای حفظ استقلال، امنیت و پیشرفت است. هر کسی که در این مسیر گام بردارد، در واقع به ساختن آیندهای روشن برای نسلهای آینده کمک میکند.
مصاحبه از حاج قربان قنبری خرم و سمیرا گمار
انتهای پیام/