به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «آلیا حیدار»، روزنامهنگار و تحلیلگر باسابقه قزاقستانی، در یادداشتی تحلیلی به تشریح ابعاد جدید دیپلماسی هستهای آستانه پرداخته و فاش کرده که قزاقستان در تلاش است تا به عنوان یک «شریک فنی مطمئن» وارد معادله پیچیده پرونده هستهای ایران شود.
بر اساس این تحلیل، آستانه به دنبال میانجیگری سیاسی مستقیم میان تهران و واشنگتن نیست، بلکه قصد دارد زیرساختهای هستهای و تجارب منحصربهفرد خود را برای مدیریت، انتقال یا نظارت بر اورانیوم غنیشده، در صورت دستیابی به هرگونه توافق بینالمللی، به عنوان یک راهکار عملیاتی ارائه دهد.
زیادهخواهیهای واشنگتن و ایستادگی اصولی تهران
این تحرکات دیپلماتیک از سوی قزاقستان در شرایطی صورت میگیرد که تنشها میان ایران و آمریکا به دلیل مواضع تهاجمی دولت دونالد ترامپ شدت یافته است. بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی خبرگزاریهای منطقهای از جمله خبرگزاری فارس، واشنگتن در مواضعی زیادهخواهانه، خواستار انتقال حدود 400 کیلوگرم از اورانیوم غنیشده ایران به خارج از کشور و اعمال محدودیتهای شدید بر زیرساختهای صلحآمیز هستهای تهران شده است.
در مقابل، ایران با ایستادگی بر مواضع اصولی خود، هرگونه توافق را منوط به رفع کامل تحریمهای ظالمانه، آزادسازی داراییهای بلوکهشده، پرداخت خسارتهای وارده و ارائه تضمینهای امنیتی معتبر دانسته است.
در این میان، دونالد ترامپ که ابتدا مطالبات مشروع ایران را «غیرقابل قبول» خوانده بود، مدتی بعد اعتراف کرد که در پی رایزنی و درخواست رهبران کشورهای قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، حمله نظامی احتمالی به ایران را به تعویق انداخته و به ادعای خود به «مذاکرات جدی» روی آورده است.
چراغ سبز توکایف برای نقشآفرینی در زمین «رئالپولیتیک»
در چنین اتمسفر متشنجی، قاسم جومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان، در دیدار اخیر خود با مائورو ویرا، وزیر امور خارجه برزیل، رسماً اعلام کرد که کشورش آماده است «به عنوان یک اقدام حسن نیت» به حل و فصل فنی پرونده هستهای ایران کمک کند.
آلیا حیدار تاکید میکند که پیشنهاد توکایف یک میانجیگری سیاسی کلان نیست، بلکه ابتکاری محدود، کاربردی و مبتنی بر واقعگرایی سیاسی (رئالپولیتیک) است. توکایف پیش از این در مجمع دیپلماسی آنتالیا نیز تاکید کرده بود که موضوع محوری باید بر عدم اشاعه فناوریهای هستهای تسلیحاتی متمرکز بماند و آستانه میتواند بستری مورد اعتماد بینالمللی برای اجرای توافقات باشد.
«گازیز ابیشف»، تحلیلگر مسائل سیاسی قزاقستان، با تایید این رویکرد معتقد است که آستانه بدون ورود به سوگیریهای عاطفی، صرفاً بر اساس منافع ملی خود حرکت میکند. او مینویسد: «قزاقستان بیطرفی خود را حفظ خواهد کرد و قصد ندارد به نفع یا علیه هیچ طرفی وارد جنگ شود؛ در محیط کنونی بینالمللی جایی برای احساسات نیست.»
تجارب تاریخی آستانه و میزبانی از بانک سوخت آژانس
نویسنده قزاق در ادامه یادداشت خود به پیشینه تاریخی این کشور در حوزه هستهای اشاره میکند؛ هویتی که پس از استقلال قزاقستان و تعطیلی سایت اتمی «سمیپالاتینسک» (با سابقه 456 آزمایش اتمی در دوران شوروی) شکل گرفت. قزاقستان پیش از این نیز در سال 2013 میزبان دو دور مذاکرات هستهای ایران و گروه 1+5 در آلماتی بود که زمینهساز توافق برجام در سال 2015 شد.
علاوه بر این، تحت چارچوب برجام، قزاقستان 60 تن اورانیوم طبیعی را در ازای خروج اورانیوم با غنای پایین از ایران، به تهران تحویل داد. این کشور همچنین میزبان تنها «بانک اورانیوم با غنای پایین آژانس بینالمللی انرژی اتمی» در کارخانه متالورژی اولبا است که به عنوان ذخیره سوخت برای اهداف صلحآمیز جهان فعالیت میکند. این پیشینه فنی، اعتبار بالایی به آستانه در موضوع جابهجایی یا نظارت بر مواد هستهای بخشیده است.
بلندپروازیهای اتمی قزاقستان در افق 2050
نقشآفرینی بینالمللی قزاقستان اکنون در مجامع چندجانبه نیز آشکارتر شده است؛ به طوری که خیرات عمروف، نماینده دائم قزاقستان در سازمان ملل، ریاست کمیته اصلی دوم در کنفرانس بازنگری پیمان انپیتی (NPT) در نیویورک را بر عهده دارد. همزمان، آستانه با تصویب «استراتژی توسعه صنعت هستهای تا افق 2050» در حال گسترش بخش هستهای غیرنظامی خود است که ساخت دستکم سه نیروگاه اتمی بزرگ را هدفگذاری کرده است.
آلیا حیدار در پایان نتیجهگیری میکند که قزاقستان هرگز تصمیمگیرنده اصلی در مناقشه هستهای ایران نخواهد بود و تصمیمات سرنوشتساز در تهران و واشنگتن اتخاذ میشوند؛ اما اگر شیپور مذاکرات از تهدیدات لفظی به سمت ترتیبات عملی و فنی درباره اورانیوم غنیشده تغییر جهت دهد، آستانه آماده است تا بدون مداخله سیاسی، امنترین و مطمئنترین پلتفرم فنی را برای اجرای توافقات نهایی فراهم سازد.
انتهای پیام/