به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، آمریکا با حمله به ایران و در نتیجه آن بسته شدن تنگه هرمز، ضربه سنگینی را به اقتصاد داخلی خود و جهان وارده ساخته است. برخلاف تصور عموم که گمان میکنند با محدود شدن عبور از تنگه هرمز فقط قیمت سوخت تحت تأثیر قرار میگیرد، فرآورده های جانبی نفت، به ویژه گوگرد که نقشی حیاتی در صنایع پیشرفته را دارد نیز با افزایش قیمتی سرسامآور و کمبودی تاریخی مواجه شده است.
بازار جهانی اکنون با یک پارادوکس عجیب دستوپنجه نرم میکند. از یک سو، اروپاییها و آمریکاییهایی که از قیمت سرسام آور بنزین به ستوه آمدهاند، به خودروهای برقی، به ویژه خودروهای دست دوم، هجوم بردهاند و تقاضا برای این خودروها در بازارهای مختلف به شکل چشمگیری افزایش یافته است. از سوی دیگر، هزینه مواد اولیه ساخت باتری به دلیل قطع عرضه گوگرد از خلیج فارس به شدت بالا رفته و همین مسئله تولید باتری را به شدت تحت فشار قرار داده و برنامههای توسعه بسیاری از صنایع و فناوریها را در اروپا و آمریکا متوقف کرده است. این یعنی قیمت تمام شده خودروهای برقی نو در بلندمدت شیب صعودی خواهد داشت، حتی اگر در کوتاهمدت بازار خودروهای نو با کاهش تقاضا روبهرو باشد. این بحران یکبار دیگر ثابت کرد که گذار به انرژی سبز تا چه اندازه به زنجیره تأمین سوختهای فسیلی و محصولات جانبی آن یعنی گوگرد وابسته است و تنگه هرمز تنها راه صادرات نفت نیست، بلکه شاهراه حیاتی مواد اولیه صنایع پیشرفته از جمله باتری سازی به شمار میرود.
برای درک عمق این فاجعه کافی است زنجیره تأمین را مرور کنیم. حدود نیمی از تجارت دریایی گوگرد جهان از تنگه هرمز عبور میکند و با مختل شدن تردد در این آبراه، عرضه جهانی فلج شد. در نتیجه، قیمت پایه گوگرد جامد در بازار چین به رکورد تاریخی 7,320 یوان در هر تن (بیش از 1,000 دلار) رسید که از ابتدای سال 2026 تاکنون بیش از 80 درصد افزایش داشته است.
گوگرد، ماده اصلی تولید اسید سولفوریک است و با قطع صادرات خلیج فارس، قیمت جهانی اسید سولفوریک ظرف تنها شش هفته حداقل دو برابر شد و به بالای 307 دلار در هر تن رسید. چین نیز که خود بزرگترین مصرف کننده این ماده است، از ماه می 2026 صادرات اسید سولفوریک را به طور کامل متوقف کرد تا بازار داخلی را آرام نگه دارد. این ماده شیمیایی به طور غیرمستقیم در استخراج و پالایش فلزات کلیدی باتری خودروهای برقی یعنی نیکل و کبالت، نقشی مهم دارد. در نتیجه بحران گوگرد، درست به قلب زنجیره تأمین باتری ضربه وارد میسازد.
کمبود اسید سولفوریک، معادن و پالایشگاهها را در نقاط مختلف جهان از کار انداخته یا با افت شدید تولید روبهرو کرده است. در اندونزی که بیش از 70درصد عرضه جهانی نیکل را در اختیار دارد، پالایشگاههای عظیم برای فرآیند «فشار اسیدی بالا» به مقادیر زیادی اسید سولفوریک نیاز دارند. حدود 75 تا 80 درصد گوگرد این کشور از غرب آسیا تأمین میشد و با قطع آن، هزینه تأمین گوگرد به 30 تا 35 درصد کل هزینه عملیاتی این پالایشگاهها رسید و بسیاری از آنها مجبور به کاهش شدید تولید یا توقف موقت شدند. همزمان در شیلی، بزرگترین تولیدکننده مس جهان، استخراج تر مس به اسید سولفوریک وابسته است و قیمت اسید وارداتی در این کشور 54 درصد افزایش یافت و تهدیدی جدی برای عرضه جهانی مس به وجود آورد؛ فلزی که در تمام خودروهای برقی کاربرد دارد.
این بحران تنها محدود به معادن و پالایشگاههای شرق دور نماند و گریبان صنایع غربی را نیز گرفت. در آمریکا، شرکت موزاییک (Mosaic Company)، یکی از غولهای تولید کود فسفاته، با انتشار صورت مالی خود فاش ساخت که به دلیل افزایش سرسامآور هزینههای مواد اولیه گوگرد، تنها در سه ماهه نخست سال 2026 متحمل زیان خالص 258 میلیون دلاری شده است. این شوک مالی که به شکل کاهش تولید در کارخانههای بزرگ این کشور بروز کرد، نشانهای آشکار از عمق بحران در صنایعی بود که گوگرد، مادّه حیاتی آنها محسوب میشود و این اختلال به طور غیرمستقیم بر روند تولید باتری خودروهای برقی و صنایع پاییندستی سایه افکنده است.
در اروپا نیز شرکت ACC که با حمایت استلانتیس، مرسدس بنز و توتال انرژی و با هدف تبدیلشدن به قطب باتریسازی قاره سبز تأسیس شده بود، تصمیم به توقف کامل ساخت دو کارخانه عظیم خود در ایتالیا و آلمان گرفت. اگرچه دلیل رسمی این تصمیم، ضعف تقاضا برای خودروهای برقی و تغییر استراتژی به سمت باتریهای ارزانتر LFP اعلام شد، اما کارشناسان معتقدند جهش هزینههای مواد اولیه، از جمله اسید سولفوریک، نیز مزید بر علت شد و این تصمیم را به لحاظ اقتصادی گریزناپذیر کرد.
در آمریکا هم برخلاف تصور، گوگرد تولیدی از نفت شیل، کیفیت و حجم کافی ندارد و این کشور به واردات این ماده وابسته است. قیمت گوگرد در آمریکا ظرف یک ماه 34 درصد افزایش یافت و شدت بحران تا جایی پیش رفت که حتی آکادمی نظامی وستپوینت هشدار داد وابستگی به گوگرد عبوری از تنگه هرمز، یک تهدید امنیت ملی است و میتواند پایههای صنایع دفاعی را نیز به خطر بیندازد.
آنچه رخ داده، یک زنگ خطر بزرگ برای آینده خودروهای برقی است. هجوم مصرفکنندگان به خودروهای برقی دست دوم در حالی اتفاق میافتد که زنجیره تأمین ساخت باتریهای نو، یعنی شریان حیاتی این گذار، در حال از هم گسیختن است. توقف پروژههای بزرگ، ورشکستگی تأمین کنندگان و افزایش قیمت فلزات کلیدی، همگی به معنای یک چیز هستند: در صورت ادامه وضعیت کنونی خودروهای برقیِ بیشتر، در آیندهای نزدیک نه تنها ارزانتر نخواهند شد، بلکه با کمبود عرضه و قیمتهای بالاتر مواجه خواهند شد. این بحران ثابت کرد که رؤیای انرژی سبز، هنوز به طلای سیاه و تنگه هرمز گره خورده است و بی ثباتی در این منطقه، میتواند آینده صنعتی را که قرار بود جایگزین سوختهای فسیلی شود، به همان اندازه تهدید کند.
نویسنده: پوریا لوایی،کارشناس حوزه بینالملل
انتهای پیام/