به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرمآباد، در جنوب رشتهکوه زاگرس، جایی میان شکاف سنگها و جریانهای باریک آب، گونهای زندگی میکند که جهانش به چند چشمه محدود شدهاست.
سمندر لرستانی، از نادرترین دوزیستان ایران، بیش از آنکه یک گونه جانوری باشد، به یک نشانه از وضعیت آب، خاک و آینده اکوسیستم زاگرس تبدیل شدهاست.
این جانور کوچک با حدود 10 تا 15 سانتیمتر طول و با بدن تیره و لکههای نارنجی شناخته میشود. اما آنچه آن را نادر کرده وابستگی مطلقش به آب است، به یک چشمه، به یک جریان ثابت، و به یک زیستگاه دقیق.
اگر آب تغییر کند، اگر چشمه خشک شود، اگر کیفیت آب افت کند، این گونه معمولاً فرصت جابهجایی ندارد و این یعنی خطر مستقیم انقراض محلی؛ یعنی حذف یک جمعیت، بدون بازگشت.
پراکنش سمندر لرستانی محدود است؛ بخشهایی از جنوب لرستان، اطراف پلدختر و نقاطی در شمال خوزستان. همین محدوده کوچک باعث شده هر تغییر محیطی، اثر فوری داشته باشد.
در تازهترین پایشهای میدانی در پلدختر، حضور این گونه دوباره تأیید شدهاست، اما نگاه حفاظت محیطزیست دیگر فقط مشاهده حضور نیست؛ داده، عدد و روند اهمیت پیدا کردهاست.
بهگفته کامران فرمانپور، مدیرکل حفاظت محیطزیست لرستان، حفاظت از گونههای در خطر، بدون شناخت علمی از جمعیت و زیستگاه ممکن نیست.
او تأکید کرده که یکی از راهکارهای اساسی برای حفاظت از گونههای در معرض خطر، شناسایی دقیق جمعیتها، زیستگاهها و سپس تدوین برنامههای مدیریتی مبتنی بر دادههای علمی است.
سرشماری بهاره سمندر لرستانی نیز در دستور کار قرار گرفته تا تصویر دقیقتری از جمعیت، زادآوری و پراکندگی ارائه شود. اما ماجرای این گونه کمیاب فقط علمی نیست.
بخش مهمی از این حفاظت، به زمین و آدمهایش برمیگردد. روستاهایی که کنار همین چشمهها زندگی میکنند، اولین کسانی هستند که تغییر را میبینند: کمشدن آب، تغییر رنگ جریان، یا خشکشدن یک مسیر قدیمی.
بههمین دلیل، آموزش و مشارکت محلی به بخش مهمی از برنامههای حفاظت تبدیل شدهاست؛ از کارگاههای آموزشی تا گفتوگوهای مستقیم با جوامع محلی.
ماجرا و پایش سمندر لرستانی فقط داستان یک دوزیست نیست؛ روایتی گستردهتر از وضعیت محیطزیست زاگرس است؛ روایتی از شکنندگی، وابستگی و مرزی باریک میان بقا و حذف.
انتهای پیام/ 644/.