به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها در ترکیه، مشکلات و اختلافات داخلی حزب جمهوری خلق (ج.ه.پ) توجه همه رسانهها را به سوی خود جلب کرده است. همه میگویند حالا این حزب 103 ساله ترکیه، عملاً به دو جبهه تجزیه شده که بخشی از آن در دست کمال قلیچدار اوغلو و بخش دیگر نیز در دست اوزگور اوزل است.
اما ناظرین سیاسی میگویند: این فقط ج.ه.پ نیست که دچار مشکل شده و آکپارتی یا حزب عدالت و توسعه نیز، مشکلاتی دارد که از بسیاری جهات، عمیقتر و خطرناکتر از مشکلات آوردگاه اپوزیسیون است.
متین کولنوک سیاستمدار ترکیه که قبلاً از نمایندگان حزب عدالت و توسعه در پارلمان ترکیه و از چهرههای نزدیک به اردوغان بود، در یک مصاحبه مفصل با خانم «جانسو چاملی بل» از روزنامه نگاران مشهور ترکیه، به آسیب شناسی عمیق حزب عدالت و توسعه پرداخته و معتقد است که گروهی در داخل حزب عدالت و توسعه، به دنبال گذار از اردوغان هستند.
رسانههای ترکیه، متین کولنوک را به عنوان نمادی از افشاگری و انتقادات داخلی حزب عدالت و توسعه مهم میدانند، اما همقطاران حزبیاش، سایه او را با تیر میزنند و مدتهاست او را به جمع خود راه نمی دهند.
با این حال، وقتی که چند روز پیش متین کولنوک در بیمارستان بستری شد، اردوغان شخصاً با او تماس تلفنی گرفت و جویای احوالش شد. بخشهایی از مصاحبه طولانی پایگاه خبری تحلیلی تی 24 ترکیه با کولنوک را با هم مرور میکنیم:
کولنوک: محور لندن-تلآویوبه دنبال شکست اردوغان
متین کولنوک سیاستمداری است که در انجمن آکینجیلار، یکی از تندروترین جناحها در سنت چشمانداز ملی اربکانی بزرگ شده است. او قبلاً سمتهای مهمی در حزب عدالت و توسعه داشته و بین سالهای 2011 تا 2018 به مدت سه دوره به عنوان نماینده پارلمان انتخاب شد و در سال 2021 در بالاترین نهاد حزبی یعنی در کمیته اجرایی مرکزی حزب عدالت و توسعه خدمت کرد، ولی حالا به طور فعال در حزب خدمت نمیکند.
او انتقادات خود از حزب را از طریق رسانههای اجتماعی به اشتراک میگذارد و پخشهای قابل توجهی در یوتیوب انجام میدهد. با این حال، او هنوز از خود اردوغان انتقاد نمیکند و میتوانیم فرض کنیم که هنوز طرفدار خود اردوغان است.
تی24: از زمان دستگیری اکرم اماماوغلو و همکارانش در 19 مارس 2025، نظرسنجیهای عمومی زیادی انجام شده که نشان میدهد جامعه نسبت به آینده ترکیه ناامید است. به ویژه پس از صدور حکم دادستانی برای برکناری اوزگور اوزل از کرسی رهبری حزب جمهوری خلق، شرایط باز هم بدتر شد. یک نظرسنجی دیگر هم میگوید؛ 64 درصد از جوانان ترکیه، در صورت اعطای تابعیت کشور دیگری، حاضرند از ترکیه بروند. علاوه بر این، تقریباً 75 درصد از جوانان معتقدند که شایسته سالاری کنار رفته و برای استخدام، فقط باید به دنبال رانت و پارتی بازی باشند. آیا این جوانان، میدانند که صاحبان قدرت و سیاستمداران در این کشور، به چه شکلی بر زندگی آنها اثر گذاشته اند؟
کولنوک: محال است بتوانید در ترکیه هیچ موضوع و تحولی را از سیاست جدا کنید. ما ملتی هستیم که در سیاست متولد شدهایم و به آن علاقهی زیادی داریم. به نظر من، سوال مهم این است: آیا نهاد سیاست، جامعه را درک میکند؟ من شاهد تضعیف ارتباط بین همه احزاب و جامعه، به ویژه در سه سال گذشته، بودهام. این بسیار خطرناک است. سیاست باید مفهوم کوانتومی را کشف کند. ما باید نقاط به هم پیوستگی خود را افزایش دهیم. وقتی نهاد سیاست در انجام این کار شکست میخورد، ارقامی را که شما ذکر کردید، برجسته میشوند. نهادِ سیاست در تولید ادبیات سیاسی و برقراری ارتباط، شکست خورده است. من در خیابانها هستم و با جوانان در تعامل هستم و این وضعیت را میبینم. عملیات روانی که جوانان با آن مواجه هستند، به ویژه از طریق رسانههای اجتماعی، و بیثباتیهای ناشی از پویایی داخلی ترکیه، تأثیر زیادی بر آنها میگذارد.
تی 24: البته دادههای تحقیقاتی که به آنها اشاره کردم، چیزی فراتر از تأثیر صرف را نشان میدهد؛ 64٪ از جمعیت جوان ترکیه آماده ترک فوری کشور هستند!
کولنوک: حتی اگر این رقم در سطح 20 درصد بود، باز هم قابل تأمل بود. در شرایطی که صنایع دفاعی ترکیه رشد کرده، در تولید تراشه و در هوافضا پیشرفت کردهایم، چرا جوانان چنین تصوری دارند. البته بخش مهمی از جوانان، طرفدار «ائتلاف جمهور» (اردوغان – باغچلی) هستند. ما باید خشم، انتقاد، نارضایتی و ناامیدی افراد خارج از این بلوک را زیر سوال ببریم.
تی24: منظور شما از «ما» کیست؟
کولنوک: منظورم «ائتلاف جمهور» است. ما باید یک مرکز تحقیقات و ارزیابی اجتماعی داشته باشیم. باید بپرسیم: «چرا برخی از جوانان اینقدر عصبانی هستند؟ چرا برخی اینقدر ناامید هستند؟ چرا برخی اینقدر نفرت دارند؟» به نظر من، یکی از مشکلات اساسی که جوانان امروز را به ناامیدی میکشاند، فقدان شایستهسالاری و شایستگی است. دولت باید الگویی مبتنی بر شایستهسالاری، شایستگی، عدالت و اخلاق را بپذیرد. من در هفته، حداقل 200 مراجع در دفترم دارم. خانوادههایی که به من مراجعه میکنند، بیشتر برای یافتن شغل درخواست کمک میکنند. کودکانی که آموزش خوب دریافت میکنند و در امتحانات نمره خوبی میگیرند، در مصاحبه گزینش حذف میشوند. این جریان پنهان در جامعه در واقع از پایین در حال افزایش است و به طور بالقوه به یک سونامی تبدیل میشود.
تی 24: البته این موضوع، ابعاد سیاسی عمیقتری هم دارید. وقتی که امام اوغلو را زندانی کردند، دهها هزار جوان در سراجخانه جمع شدند و اعتراض کردند. یکی از سوالات مهم آنها چنین بود: وقتی که دولت به راحتی بنا به دلایل سیاسی و غیرحقوقی، صحت و اصالت مدرک تحصیلی امام اوغلو را رد میکند، چه تضمینی هست فردا همین بلا را سر من هم نیاورد؟ اصلاً چرا باید درس بخوانم؟» این یکی از اصلیترین چیزهایی بود که جوانان را به سراجخانه کشاند.
کولنوک: من نکته تازهای در پاسخ به سوال شما ندارم. فقط میدانم که در آنجا و در جمع آن معترضین، جوانانی از خانوادههای محافظهکار نیز حضور داشتند! حتی فرزندان کسانی که پدرانشان از حزب عدالت و توسعه بودند، حضور داشتند. فرزندان کسانی که پدرانشان عضو حزب دوباره رفاه یا حزب سعادت بودند.
تی 24: حالا و 14 ماه پس از دستگیری امام اوغلو، بیش از نیمی از جامعه ترکیه هنوز فکر میکنند که او به دلایل سیاسی دستگیر شد. یعنی به این دلیل زندانی شد که او یکی از قویترین رقبای طیب اراردوغان است. آیا به نظر شما لغو مدرک تحصیلی او میتواند یکی از دلایل اصلی این برداشت باشد؟
کولنوک: حالا شما دریچهای باز کردید، بگذارید از آنجا ادامه دهم. اکرم امام اوغلو قبل از دستگیری، از روند تحقیقات علیه خود مطلع شده بود. پنهانی به او اطلاع داده شده بود.
تی 24: به نظر شما چه کسی او را مطلع کرد؟
کولنوک: نمیدانم. بالاخره از داخل بوده! وقتی این اطلاعات به دستش رسید، مشاورینش او را از نظر روانی آماده کردند تا روند را معکوس کنند. آنها چنین توصیهای کردند: هر چه سریعتر اعلام کن که میخواهی نامزد انتخابات ریاست جمهوری شوی. در نتیجه وقتی زندانی شوی، میتوانی به راحتی ادعا کنی به خاطر آن که از نامزدی من هراس داشتند، مرا به زندان فرستادند. این موضوع سادهای نیست. یک طرح بزرگ است. مشاورین و آدمهای پیرامون او، بر اساس یک طرح خارجی عمل کردند.
تی 24: چرا هر وقت قرار است یک مخالف حذف شود، از همین تکنیک «طرح و توطئه خارجی» استفاده میکنید؟
کولنوک: بالاخره ما نمیتوانیم هیچ تحولی را در ترکیه مستقل از پویاییهای خارجی در نظر بگیریم. اگر یادتان باشد، خود شما در پاییز در یک کنفرانس مطبوعاتی شرکت کردید. رئیس سابق MI6 به ترکیه آمد و در آن جلسه در کنسولگری بریتانیا، برنامهای را برای استخدام مأموران اطلاعاتی از روسیه اعلام کرد. آنها این را علنی کردند. لندن با جنگ و بحران رونق میگیرد!
توجه داشته باشید که از زمان جنگ جهانی دوم، بریتانیا همیشه از نظر سیاسی از جنگها دوری کرده است. بریتانیاییها در همه چیز دخیل هستند. در سوریه، روند ایران، نسلکشی در غزه، همه جا. آنها میخواستند ما را در طول جنگ اوکراین و روسیه به کجا سوق دهند؟ آنها میخواستند ما را به سمت اوکراین، علیه روسیه، سوق دهند. هدف استراتژیک محور تلآویو-لندن، ایجاد یک گروه علیه روسیه است.
تی 24: واقعاً چگونه میخواهید این مسائل را به هم ربط دهید؟ ربط این موضوع به دستگیری امام اوغلو چیست؟!
کولنوک: به هر حال، این تفکری است که رویکرد جناب اردوغان برای نگه داشتن ترکیه از جنگها و ایجاد یک محور سیاست خارجی با محوریت ترکیه را نمیپسندد. در روند تضعیف ناتو، آنها میخواهند ما را در مقابل روسیه در یک دکترین قدرت نظامی قرار دهند که اروپا را در مقابل روسیه قرار میدهد. مثال بیاورم؟ مقدمات این معماری در برخی جلسات مورد بحث قرار میگیرد. مثلاً در ماه آوریل، عبدالله گل، رئیس جمهور سابق، در جلسهای در آتن شرکت کرد.
تی 24: منظور شما مجمع اقتصادی دلفی است که سالانه در یونان برگزار میشود. این اصلاً یک نشست محرمانه و اطلاعاتی نیست!
کولنوک: به هر حال عبدالله گل به آنجا رفت و از یک خط و محور جدید صحبت کرد که ترکیه هم در آن باشد. این یعنی موضعگیری اتحادیه اروپا، یونان و ترکیه در مقابل روسیه.
تی 24: میخواهم تأکید شما بر عبدالله گل را بفهمم. متوجه هستم که شما مدام به او اشاره میکنید زیرا فکر میکنید او نماینده «جریانی» یا «چیزی» است.
کولنوک: عبدالله گل نماینده لندن است.
تی 24: یعنی به نظر شما یک رئیس جمهور سابق نمیتواند به چنین کنفرانسی دعوت شود؟
کولنوک: به هر حال، هر جا که عبدالله گل صحبت میکند، باید به دنبال ردپایی از سلطنت انگلیس باشید.
تی 24: ولی عبدالله گل در حال حاضر یک بازیگر فعال یا تأثیرگذار در سیاست نیست.
کولنوک: اما رئیس جمهور سابق است. از طرف چه کسی آن حرفها را میزند؟ بیتعارف بگویم، من این را در سال 2014 به عنوان «گلهای ملکه انگلیس» توصیف کردم. ببینید، خانواده سلطنتی بریتانیا در هر کشوری یک متولی دارد در ترکیه، آن متولی عبدالله گل است. چرا گل آن حرف ها را میزند؟ زیرا موضع آقای اردوغان که پیشرفت ترکیه را در راستای منافع خود و در محور خودش اولویت میدهد، او را آزار داد. آنها ترکیه را مجبور به جنگ در اوکراین کردند. در جنگ ایران هم نقش داشتند. آنها ترکیه را مجبور کردند که در کنار آمریکا و اسرائیل بایستد.
تی 24: آنکارا توانست به موازنه نسبی در مورد اوکراین و ایران دست یابد، اما در پرونده غزه، مگر اردوغان در کنار دونالد ترامپ نایستاد؟ وقتی که بسیاری از کشورهای جهان به هیئت صلح ترامپ اعتراض کردند، چرا هاکان فیدان در آنجا حضور پیدا کرد؟
کولنوک: نه. آقای اردوغان در کنار ترامپ نایستاد. در مورد غزه، ترکیه حداکثر توانایی را برای مدیریت دیپلماتیک روند به نفع مردم غزه نشان داد. ما با ساختار قدرت نامقدس و نامنظم یک ذهن هژمونیک در مقیاس جهانی روبرو هستیم.
تی 24: چگونه از ادعای شما مبنی بر اینکه امام اوغلو یک «پروژه انگلیسی» است به اینجا رسیدیم؟ از آنجایی که هنوز توضیح ندادهاید، میخواهم دوباره از شما بپرسم.
کولنوک: بالاخره باید به مواضع امام اوغلو بنگرید، به سفرهای خارجی و جاهایی که رفته بنگرید. مگر ممکن است همین جوری بیدلیل و بدون هدف، کسی را به چتم هاوس دعوت کنند و به او امکان سخنرانی بدهند؟
تی 24: خب...همین یک ماه پیش هاکان فیدان هم در چتم هاوس سخنرانی کرد.
کولنوک: بالاخره آنها که اهداف و پروژههایشان را فقط از طریق امام اوغلو دنبال نمیکنند.
تی 24: با منطق شما، هاکان فیدان هم در خدمت پروژه انگلیسی است؟
کولنوک: خیر. معادلهای امام اوغلو کسانی در حزب عدالت و توسعه و در حلقه رئیس جمهور ما هستند. علاوه بر این، هاکان فیدان حتماً با هماهنگی و محور رئیس جمهور رفته است.
تی 24: اگر فرض کنیم ادعای شما صحت دارد و امام اوغلو نفوذی خارجی هاست و کسانی شبیه به او در حزب عدالت و توسعه و در حلقه رئیس جمهور وجود دارند، چنین ادعهایی نیاز به اثبات دارد.
کولنوک: بله. من این طور فکر میکنم. به باور من در درون حزب عدالت و توسعه و پیرامون رئیس جمهور ما، طرز فکر و جناحی در اطراف رئیس جمهور ما وجود دارد که به این پروژه آری میگوید. به نظر من بدون اطلاع رئیس جمهور ما، مقدمات جدی را برای هموار کردن راه برای تحقق پروژه اکرم امام اوغلو، به ویژه پس از انتخابات 2024، فراهم کردهاند. دنیای تجارت نیز در این امر دخیل است.
ادامه دارد...
انتهای پیام/