به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، مهدی شهسواری، تحلیلگر سیاسی - اقتصادی طی یادداشتی اختصاصی با عنوان «چند تأمل راهبردی درباره پیام رهبر انقلاب پیرامون تفاهمنامه اسلامآباد»که در اختیار تسنیم قرار داده است، نوشت:
پیام رهبر انقلاب درباره تفاهمنامه ایران و آمریکا را میتوان فراتر از یک موضعگیری سیاسی، نمونهای از حکمرانی مبتنی بر عقلانیت راهبردی، دوراندیشی و صیانت از منافع ملی دانست. این پیام نه از موضع خوشبینی مطلق صادر شده و نه از موضع مخالفت مطلق؛ بلکه بر پایه محاسبه دقیق قدرت، مسئولیت و منافع کشور شکل گرفته است.
شاید مهمترین عبارت این پیام، جمله «بنده علیالاصول، نظر دیگری داشتم» باشد. این عبارت را میتوان بازتاب ملاحظات و تجربیات انباشتهشده نظام جمهوری اسلامی در مواجهه با طرف آمریکایی دانست؛ طرفی که سابقه طولانی اختلاف، تقابل و بدعهدی، تصمیمگیری درباره هرگونه توافق با آن را به موضوعی حساس و پیچیده تبدیل کرده است.
از این منظر، اهمیت این جمله در آن است که نشان میدهد صدور مجوز برای ورود به این مسیر، نه از سر خوشبینی نسبت به طرف مقابل، بلکه بر پایه تعهدات و تضمینهایی صورت گرفته که از سوی رئیسجمهور، به نمایندگی از اعضای شورای عالی امنیت ملی و متولیان اجرای تفاهم، ارائه شده است. به بیان دیگر، رهبر انقلاب در عین بیان ملاحظات راهبردی خود، مسئولیت طراحی، اجرا، پیگیری، راستیآزمایی و تضمین تحقق تعهدات را متوجه مجریان امر میکنند.
عبارت «پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت» نیز از مهمترین فرازهای این پیام است. در این نگاه، حقوق ملت ایران، امنیت ملی و جایگاه منطقهای کشور اجزای یک منظومه واحد قدرت محسوب میشوند.
اشاره به جبهه مقاومت، تأکید بر حفظ یک ساختار راهبردی و بازدارنده است که طی دههها با محوریت جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته و بخشی از قدرت ملی، امنیت ملی و عمق راهبردی کشور به شمار میرود.
بدین معنا که بهرهگیری از ظرفیت دیپلماسی در مذاکرات، به هیچ وجه به معنای چشمپوشی از مؤلفههای قدرت ایران، تضعیف جایگاه منطقهای کشور یا خدشه به ساختار جبهه مقاومت نیست.
از سوی دیگر، تأکید چندباره بر «تعهد»، «قبول مسئولیت» و «تحقق شروط» حامل یک پیام مهم در ادبیات حکمرانی است. این بخش از پیام مرز روشنی میان جایگاه راهبری و هدایت کلان نظام با حوزه اجرا ترسیم میکند.
رهبری، راهبردها، خطوط قرمز و مصالح کلان کشور را تعیین میکنند؛ اما موفقیت یا ناکامی هر تفاهم، بیش از هر چیز به کیفیت اجرا، میزان پایبندی طرف مقابل به تعهدات و توان دستگاههای مسئول در استیفای حقوق ملت ایران وابسته است.
در واقع، پیام بهصراحت نشان میدهد که مسئولیت موفقیت یا شکست احتمالی این مسیر متوجه مجریان آن است. همانگونه که در طول تاریخ جمهوری اسلامی، دولتها مسئول نتایج سیاستها و عملکرد اجرایی خود بودهاند، در این موضوع نیز دستاوردها یا ناکامیهای احتمالی در وهله نخست به کیفیت مدیریت و پیگیری متولیان امر بازمیگردد.
تجربههای گذشته، بهویژه تجربه برجام، نشان داد که ارزش یک توافق نه در امضای آن، بلکه در نحوه اجرا، میزان پایبندی طرف مقابل و قدرت دستگاههای مسئول در پیگیری و تحقق حقوق کشور نهفته است. از همین رو، این پیام اصل مسئولیتپذیری را در فرآیند حکمرانی تثبیت میکند و نشان میدهد که هیچکس نباید موفقیت یا ناکامی احتمالی اجرای توافق را از مسئولیت مجریان و متولیان آن جدا کرده و به سطوح دیگر تصمیمگیری منتقل کند.
عبارت «منتظر تحقق شروط گفتهشده خواهیم بود» نیز نشان میدهد که معیار قضاوت، متن توافق یا فضای تبلیغاتی پیرامون آن نیست، بلکه نتایج عملی و تحقق واقعی تعهدات است. این جمله در واقع کشور را از مرحله امضای توافق به مرحله راستیآزمایی و ارزیابی عملکرد منتقل میکند؛ مرحلهای که در آن واقعیتها جایگزین وعدهها میشوند و ملاک قضاوت، عملکرد طرفها خواهد بود.
همچنین تأکید بر اینکه «مذاکرات حضوری به معنی پذیرش نظر دشمن نخواهد بود» مرز روشن میان تعامل و تسلیم را ترسیم میکند. در این نگاه، مذاکره یک ابزار برای تأمین منافع ملی است، نه نشانه تغییر هویت، اصول یا آرمانهای جمهوری اسلامی. از همین رو، پیام تصریح میکند که تغییر در تاکتیکها به معنای تغییر در راهبردهای کلان کشور نیست.
افزون بر این، اصل صدور مجوز برای اجرای تفاهم نیز خود حامل یک پیام راهبردی است. در مسائل کلان و سرنوشتساز کشور، وجود یک راهبرد واحد ملی اهمیت ویژهای دارد.
اعلام صریح موضع رهبری، ضمن حفظ چارچوبهای قانونی تصمیمگیری، مانع شکلگیری دوگانگی در راهبرد کشور و چندصدایی در سطح ملی میشود. این رویکرد به جامعه، مسئولان و نخبگان سیاسی نشان میدهد که پس از اتخاذ تصمیم، اولویت اصلی حفظ انسجام ملی و تمرکز بر تأمین منافع کشور است، نه تداوم منازعات سیاسی پیرامون اصل تصمیم.
این پیام در عین حال دارای یک کارکرد مهم اجتماعی و ملی نیز هست. تجربه تاریخی نشان داده است که هرگاه جامعه و مسئولان در چارچوب راهبری کلان نظام حرکت کردهاند، کشور توانسته است از پیچیدهترین چالشها عبور کند. از این رو، تفسیرهای جناحی، برداشتهای شتابزده و تلاش برای بهرهبرداری سیاسی از این موضوع نباید به وحدت ملی و انسجام اجتماعی آسیب بزند.
در همین چارچوب، عبارت معنادار «ما یعنی شما ملت سرافراز و این خادم ناچیز» از عمیقترین بخشهای پیام است. رهبر انقلاب در این فراز، خود و ملت را در دو سوی متفاوت یک معادله تعریف نمیکنند، بلکه در یک جبهه واحد قرار میدهند.
گویی از این مرحله به بعد، همه در یک جایگاه مشترک ایستادهاند؛ ملت، رهبری و نظام، همگی با یک معیار واحد به قضاوت خواهند نشست و آن معیار، تحقق تعهدات و تأمین حقوق ملت ایران است. این بیان، تفاهم را از یک موضوع صرفاً دولتی به یک مطالبه ملی تبدیل میکند و نشان میدهد که محور اصلی، نه امضای توافق، بلکه دستیابی به نتایج ملموس برای کشور است.
در چنین موضوعاتی، مردم ایران نه بر اساس فضاسازیهای سیاسی و رسانهای، بلکه بر مبنای منافع ملی و چارچوبهای ترسیمشده در سطح عالی نظام قضاوت میکنند. حفظ این انسجام و همدلی ملی، خود یکی از مهمترین پشتوانههای موفقیت کشور در هر مذاکره، تفاهم یا تقابل بینالمللی است.
این پیام را میتوان یکی از مهمترین و راهبردیترین پیامهای صادرشده در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر ایران دانست؛ پیامی که پس از عبور کشور از یک رویارویی پیچیده و کمسابقه، ضمن حفظ روحیه اقتدار و اعتماد به نفس ملی، مسیر بهرهگیری از فرصتهای جدید را نیز مسدود نمیکند.
در این نگاه، کشور با حفظ همه اهرمهای قدرت خود، مسیر تازهای را برای تأمین منافع ملی میآزماید؛ اما موفقیت یا شکست این مسیر، نه با امضای توافق، بلکه با میزان تحقق تعهدات، کارآمدی مجریان، انسجام داخلی و پایبندی طرف مقابل به تعهداتش سنجیده خواهد شد.
انتهای پیام/424