به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، پلتفرم رسانهای "UNITED24" وابسته به دولت اوکراین در یک گزارش تحقیقی جدید مدعی شد که مؤسسه علمی-تولیدی «اقلیم» (İqlim) که تحت نظارت و کنترل دولت جمهوری آذربایجان فعالیت میکند، در فرآیند تولید و تأمین قطعات موشکهای هدایتشونده هوا به زمین «خا-29 تیئی» (X-29TE) ارتش روسیه مشارکت داشته است؛ موشکهایی که به طور گسترده در جریان عملیات نظامی مسکو علیه زیرساختهای اوکراین به کار گرفته میشوند.
بر اساس این مستندات ادعایی، همکاریهای تسلیحاتی مذکور پیش از آغاز جنگ در فوریه سال 2022 کلید خورده و در طول دوران نبرد نیز بدون وقفه ادامه یافته است.
این گزارش مدعی است که فرآیند فوق در قالب همکاریهای رسمی صنایع دفاعی میان مسکو و باکو تعریف شده و نشاندهنده راهبرد کرملین برای دور زدن تحریمهای همهجانبه غرب از طریق کشورهای ثالث است.
جزئیات زنجیره تأمین و نحوه عملکرد خط تولید مشترک
مستندات داخلی افشا شده توسط این رسانه اوکراینی نشان میدهد که این زنجیره تولید و تأمین تسلیحاتی از سه ضلع اصلی تشکیل شده است: کارخانه باروتسازی «پِرم» روسیه، مؤسسه آذربایجانی «اقلیم» و دفتر طراحی «ویمپِل» روسیه.
در این سازوکار، ابتدا قطعهای با کد فنی «9R-1036» در کارخانه پرم روسیه تولید شده و سپس به جمهوری آذربایجان ارسال می شود. متخصصان مؤسسه اقلیم در باکو این قطعه اولیه را مونتاژ کرده و آن را به یک جزء پیچیدهتر با کد فنی «63M» تبدیل میکنند. پس از تکمیل این فرآیند، محصول نهایی مجدداً به روسیه بازگردانده میشود؛ ابتدا به کارخانه پرم و از آنجا به دفتر طراحی ویمپل و در نهایت به وزارت دفاع روسیه تحویل داده میشود تا در ساخت موشکها مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر این، در اسناد مذکور به ارسال محمولهای دیگر با کد فنی «X6000-02» حاوی ترکیبات بالستیک از کارخانه پرم روسیه به مؤسسه اقلیم آذربایجان اشاره شده است.
گزارش تاکید میکند که تمام این مراحل تحت نظارت مستقیم و دقیق وزارت صنعت و تجارت فدراسیون روسیه انجام میشود و اسناد مربوط به سال 2024 نیز تداوم فعالیت این زنجیره تأمین را به وضوح تأیید میکنند.
جایگاه مؤسسه علمی-تولیدی «اقلیم» در ساختار دفاعی آذربایجان
مؤسسه علمی-تولیدی اقلیم که مقر اصلی آن در باکو واقع شده، در سال 1961 تأسیس شده است. این مجموعه در ابتدا در زمینه تولید تجهیزات تهویه مطبوع و ادوات هوانوردی فعالیت میکرد، اما از سال 2006 تحت کنترل مستقیم دولت جمهوری آذربایجان قرار گرفت.
در حال حاضر، این مؤسسه زیرمجموعه هلدینگ صنایع دفاعی «آذرسیلاح» (Azərsilah) محسوب میشود؛ هلدینگی که خود را به عنوان ستون فقرات راهبردی صنایع نظامی جمهوری آذربایجان معرفی میکند.
مؤسسه اقلیم وظیفه تولید سیستمهای کنترل هوانوردی، قطعات هدایتکننده و سایر محصولات با فناوری پیشرفته نظامی را بر عهده دارد و فعالیتهای آن به طور کامل با نهادهای مرتبط در وزارت صنایع دفاعی آذربایجان هماهنگ میشود.
ویژگیهای فنی موشک «خا-29» و نقش آن در نبردهای اوکراین
موشک «خا-29 تیئی» یک موشک سنگین هدایتشونده هوا به زمین ساخت روسیه است که به سیستم هدایت تلویزیونی مجهز بوده، کلاهک جنگی آن 320 کیلوگرم وزن دارد و سرعت آن به 2200 کیلومتر بر ساعت میرسد.
این موشک پیشرفته اساساً برای انهدام اهداف مستحکم نظیر پلها، انبارهای مهمات، فرودگاهها، پناهگاههای زیرزمینی و تأسیسات صنعتی طراحی شده و معمولاً از جنگندههای سوخو-34 و سوخو-35 شلیک میشود.
بنا بر ادعای سازمان اطلاعات نظامی اوکراین، ذخایر موشکی روسیه از این نوع و کلاسهای مشابه (نظیر خا-29/31/35/58/59) در حدود 2600 فروند برآورد میشود و پدافند اوکراین بارها شلیک این موشکها را به سمت زیرساختهای حیاتی خود ثبت کرده است.
پیامدهای ژئوپلیتیک و مواضع متناقض باکو در قبال بحران
پیشینه مستندات این زنجیره تولید به سال 2019 بازمیگردد و پس از آغاز جنگ نیز از طریق مبادلات رسمی تداوم یافته، به طوری که در سال 2023 حجم این محمولهها افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
این فرآیند در چارچوب توافقنامه بیندولتی همکاریهای صنایع دفاعی میان روسیه و آذربایجان هدایت میشود. پلتفرم "UNITED24" اعلام کرده که برای دریافت توضیح با مقامات مؤسسه اقلیم و هلدینگ آذرسیلاح تماس گرفته، اما هیچ پاسخی دریافت نکرده است.
افشای این گزارش چالشهای ژئوپلیتیک جدیدی را ایجاد میکند؛ چرا که جمهوری آذربایجان به طور رسمی از اقدامات نظامی روسیه در اوکراین حمایت نمیکند و این همکاریها میتواند به پرستیژ بینالمللی باکو و روابطش با غرب آسیب جدی وارد کند.
این در حالی است که روابط باکو و مسکو در برهههایی مانند دسامبر 2024 به دلیل آسیب دیدن هواپیمای شرکت «آزال» در حریم هوایی روسیه و آسیب به سفارت آذربایجان در کییف در پی حملات مسکو دچار تنش شده بود.
حتی ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در جریان آخرین سفر خود به منطقه، باکو را به عنوان بستری برای مذاکرات صلح با روسیه پیشنهاد کرده بود.
حال با مطرح شدن این ادعاها، سؤالات جدی درباره تأثیر این تعاملات بر موازنه امنیتی قفقاز جنوبی و نوع واکنش غرب و اوکراین به باکو مطرح شده است؛ هرچند تاکنون هیچ موضعگیری رسمی از سوی طرفین اتخاذ نشده است.
انتهای پیام/